De ontdekkingen
Elke avond zoekt de speurtocht; elke dag komen haar vondsten in de Grote Boeken terecht.
Elke avond doorzoeken onze agenten archieven, wetenschappelijke publicaties en gedigitaliseerde collecties in dertien talen, op zoek naar wat de geslachten, de grote figuren, de grote teksten en de gemeenschappen nog missen. Elke geverifieerde vondst wordt gegoten in het Grote Boek dat zij verrijkt — en bestaat dat boek nog niet, dan doet zij het ontstaan.
vrijdag 31 juli 2026
- Herinnering
Premier festival international de klezmer de Hongrie, à Balatonfüred
Du 10 au 12 juillet 2026 s'est tenu à Balatonfüred, sur la scène en plein air Kisfaludy (promenade Tagore, au bord du lac Balaton), le « I. Magyarországi Nemzetközi Klezmer Fesztivál » — le tout premier festival exclusivement consacré à la musique klezmer jamais organisé en Hongrie. L'événement, porté par l'ensemble Klezmerész, a réuni pendant trois jours des groupes hongrois, tchèque, slovaque et israélien. Le programme musical était accompagné d'un volet gastronomique et artisanal : plats et pâtisseries juives et hongroises, vins casher, marché d'artisanat. Plusieurs médias (Mazsihisz, Szombat Online, Turizmus Online, veol.hu, Kibic Magazin) ont couvert l'événement, insistant sur le caractère inédit de la démarche — aucun festival dédié uniquement au klezmer n'existait jusque-là en Hongrie — et sur l'ambition de créer une tradition annuelle. La musique klezmer, née au XVIe siècle dans les communautés juives d'Europe centrale et orientale, y a été présentée dans ses influences croisées roumaine, moldave, ukrainienne, grecque et tzigane.
Opgenomen inLe Grand Livre — Les musiques et liturgies juives → - Archieven
Le fonds « Judenschaft » du Stadtarchiv de Fulda numérisé et mis en ligne
Le Stadtarchiv de Fulda et la Hochschul-, Landes- und Stadtbibliothek de Fulda ont numérisé et publié en ligne, via le portail régional FulDig, le fonds « Judenschaft », qui documente près de 400 ans d'histoire de la communauté juive de Fulda. Le fonds couvre notamment les conflits entre la ville et la communauté juive aux XVIe et XVIIe siècles — plaintes et accords de protection de 1535 à 1671 — ainsi que des actes relatifs aux élections rabbiniques entre 1765 et 1840. L'annonce a été faite fin janvier 2026, rendant accessibles à distance des sources auparavant consultables uniquement sur place. L'opération s'inscrit dans un programme plus large de mise en ligne de fonds du Stadtarchiv de Fulda en coopération avec la bibliothèque universitaire. Le fait est corroboré par plusieurs titres de presse régionale indépendants ainsi que par le carnet spécialisé d'archivistique Archivalia.
- Herinnering
La région de Smolensk commémore les victimes juives de la liquidation de son ghetto, 84 ans après
Le 15 juillet 2026, jour anniversaire de la liquidation du ghetto de Smolensk, la région a commémoré les victimes de la Shoah. Igor Liakhov, président de la Douma régionale de Smolensk, a publiquement rappelé cette date et souligné la nécessité de transmettre cette mémoire aux nouvelles générations. Le même jour, des représentants de la communauté juive et des habitants se sont rassemblés dans la forêt de Viazovenkovo, près de Smolensk, devant des plaques commémoratives portant les noms d'environ un millier de détenus du ghetto juif de Smolensk, fusillés dans la nuit du 14 au 15 juillet 1942. Le ghetto de Smolensk, le plus grand de la région, avait été créé par les occupants le 5 août 1941 et liquidé le 15 juillet 1942. Les plaques avaient été posées à l'initiative du « Congrès national de la région de Smolensk » et de la « Communauté juive de Smolensk », avec le soutien de l'administration régionale.
Opgenomen inLe Grand Livre — La mémoire des persécutions et des pogroms → - Publicatie
Une revue académique munichoise consacre un numéro aux musées et lieux de mémoire juifs, de Tunis à Hong Kong
La revue à comité de lecture Münchner Beiträge zur Jüdischen Geschichte und Kultur (LMU Munich, chaire Michael Brenner), publiée deux fois par an depuis 2007, a fait paraître son volume 20 (2026), livraison 1, intitulé « Von Tunis bis Hongkong: Jüdische Museen und Erinnerungsorte in globaler Perspektive » (De Tunis à Hong Kong : musées et lieux de mémoire juifs en perspective globale). Le numéro, dirigé par Philipp Lenhard et Julia Schneidawind, sort du cadre centre-européen habituel du champ pour couvrir l'Europe, l'espace post-soviétique, l'Afrique du Nord et l'Asie de l'Est. Il comprend notamment un entretien de Julia Schneidawind avec Faten Bouchrara sur un musée virtuel de la diversité culturelle en Tunisie, et un article d'Adam J. Sacks sur les lieux de mémoire juifs en Extrême-Orient. L'annonce a été relayée sur H-Soz-Kult ; les articles sont consultables en accès ouvert sur le site de la revue.
- Herinnering
Szarvas commémore ses 355 victimes juives de la Shoah au cimetière israélite
Le 19 juillet 2026, une cérémonie du souvenir s'est tenue au cimetière israélite de la rue Szent László à Szarvas, en présence de survivants de la Shoah et de leurs proches. La rencontre a été ouverte par Misurné Dr. Gerő Zsuzsa, présidente depuis 2004 de la Fondation du patrimoine juif de Szarvas, elle-même rescapée, déportée à Bergen-Belsen à l'âge de deux ans. Les noms de plus de 355 victimes de la déportation sont gravés sur des plaques de marbre dans les cimetières juifs de Szarvas et sur le monument commémoratif de la Shoah, érigé à l'initiative de Misurné Gerő Zsuzsa à l'emplacement de l'ancienne synagogue néologue incendiée en 1944. Cette commémoration au cimetière est organisée tous les deux ans.
Opgenomen inLe Grand Livre — La mémoire des persécutions et des pogroms → - Herinnering
Décès à 100 ans du colonel Frank Cohn, rescapé de la Shoah devenu vétéran de la bataille des Ardennes
Frank Cohn, réfugié juif né le 2 août 1925 à Breslau (aujourd'hui Wrocław), est décédé le 4 juillet 2026 à Fort Belvoir (Virginie) à l'âge de 100 ans. Fui d'Allemagne avec sa mère juste avant la Nuit de Cristal en novembre 1938, naturalisé américain, il s'engagea dans l'armée américaine en 1943. Affecté au renseignement militaire, il participa à la bataille des Ardennes et retourna combattre en Europe sous l'uniforme américain. Il fit une carrière militaire de 35 ans, devenant colonel et chef d'état-major du district militaire de Washington, avant de prendre sa retraite en 1978. Intronisé au Panthéon de la police militaire américaine en 2004, il consacra des décennies à témoigner de la Shoah, notamment auprès de l'USHMM. Une cérémonie a eu lieu le 15 juillet 2026 à la congrégation Adas Israel de Washington ; des obsèques militaires au cimetière national d'Arlington sont annoncées à une date ultérieure.
Opgenomen inLe Grand Livre — Cohn → - Herinnering
Panama inaugure une salle permanente sur la Shoah avec un authentique wagon de déportation
Le Museo de la Libertad y los Derechos Humanos de Panama City a inauguré le 10 juillet 2026 « Guardianes de la Historia » (« Gardiens de l'Histoire »), exposition permanente sur la Shoah installée dans le nouveau bâtiment « Edificio Tolerancia ». La pièce centrale est un wagon de chemin de fer allemand authentique de 1941 (Deutsche Reichsbahn), long de 9,1 mètres, utilisé pour la déportation, restauré et arrivé au Panama en 2020. L'exposition retrace la vie des communautés juives d'Europe avant la montée du nazisme jusqu'à la Shoah, et inclut des objets originaux prêtés par le musée d'Auschwitz-Birkenau. La USC Shoah Foundation y a apporté deux biographies interactives de son programme « Dimensions in Testimony », permettant un dialogue avec les témoignages des rescapés Pinchas Gutter et Lea Zajac de Novera. Le projet a été réalisé avec la Fundación EMET et plusieurs partenaires internationaux.
- Herinnering
Le Weitzman Museum de Philadelphie ouvre une galerie familiale immersive inspirée du récit de la Création
Le Weitzman National Museum of American Jewish History de Philadelphie a ouvert le 21 juillet 2026 « Colors of Creation », pièce centrale d'une nouvelle galerie familiale. L'expérience immersive de 30 minutes s'inspire du récit de la Création : lumière de type concert, projections interactives et musique originale font évoluer un monde changeant de son, de lumière et d'images, les gestes des visiteurs influant sur le spectacle, réparti en sept « jours » d'environ quatre minutes chacun. Un espace attenant, « The Color Lab », offre aux plus jeunes un lieu d'exploration manuelle de la couleur.
- Restitutie
La Flandre crée sa première commission de restitution des œuvres spoliées par les nazis
Fin avril 2026, le gouvernement flamand a approuvé la création d'une commission permanente de restitution des œuvres d'art spoliées sous l'occupation nazie, à l'initiative de la ministre de la Culture Caroline Gennez. La commission examinera les demandes concernant les collections de la Communauté flamande, mènera des recherches de provenance et pourra être saisie par des autorités locales, des propriétaires privés ou des héritiers. Deux dossiers portant sur trois œuvres du Musée royal des Beaux-Arts d'Anvers sont pressentis comme les premiers cas traités, ce musée affichant par ailleurs 21 œuvres à la provenance incertaine. Cette initiative fait suite aux recommandations d'un comité consultatif temporaire, dont les travaux se sont achevés en 2025. La ministre a déclaré : « Contrairement à d'autres pays occupés comme les Pays-Bas ou la France, nous sommes restés passifs trop longtemps ; nous devons rattraper notre retard. »
- HerinneringNog te bevestigen
Le Melbourne Holocaust Museum ouvre « What They Carried », une exposition sur les objets des survivants
Le 31 juillet 2026, le Melbourne Holocaust Museum a inauguré, dans sa Alter Family Special Exhibitions Gallery, une nouvelle exposition intitulée « What They Carried » (« Ce qu'ils ont emporté »), visible jusqu'au 31 janvier 2027. L'exposition explore la relation entre les survivants de la Shoah installés à Melbourne et les objets qui les ont soutenus — souvenirs précieux, objets fabriqués à la main, outils pratiques — dont beaucoup sont montrés au public pour la première fois. Elle met en avant des récits personnels de survivants ayant fait de Melbourne leur nouveau foyer. Le musée, fondé en 1984 par des survivants de la Shoah, est la plus grande institution australienne consacrée à l'éducation et à la mémoire de l'Holocauste.
- Herinnering
Le Musée de l'Holocauste de Montréal entame son déménagement vers son nouveau bâtiment du centre-ville
Le 30 juillet 2026, la conservatrice-restauratrice du Musée de l'Holocauste de Montréal, Carel Khoury, a commencé à emballer les collections — dont des livres interdits sous le régime nazi — en vue du transfert du musée depuis Côte-des-Neiges vers un nouveau bâtiment de 55 000 pieds carrés au 3535 boulevard Saint-Laurent, dans l'ancien quartier juif de Montréal. Le projet, dont le coût est désormais estimé à 120-135 millions de dollars canadiens, doit ouvrir ses portes en 2027. Conçu par KPMB Architects et Daoust Lestage Lizotte Stecker Architecture, le nouveau bâtiment comprendra des espaces d'exposition permanents et temporaires, un auditorium, un jardin-mémorial et une salle dédiée aux témoignages de survivants. Le coprésident du musée, Jacques Saada, a rappelé que près d'un demi-siècle après que des survivants ont porté des cendres d'Auschwitz dans les rues de Snowdon pour fonder l'institution, la mission reste inchangée : témoigner, combattre la haine par l'éducation et faire résonner la voix des survivants.
- Herinnering
Des centaines de jeunes Britanniques réunis à Londres pour la conférence des ambassadeurs du Holocaust Educational Trust
Le 6 juillet 2026, des centaines de jeunes venus de tout le Royaume-Uni se sont réunis à Londres pour la conférence annuelle des ambassadeurs du Holocaust Educational Trust, aux côtés de survivants de la Shoah, du grand rabbin Sir Ephraim Mirvis et d'experts de l'éducation à l'Holocauste et de la lutte contre l'antisémitisme. Les participants ont entendu le témoignage du survivant Uri Winterstein et l'intervention de l'auteur David Bolchover, avant de prendre part à des ateliers sur l'histoire de la Shoah et sa portée contemporaine. Le programme d'ambassadeurs rassemble des jeunes ayant pris part au « Lessons from Auschwitz Project », qui les emmène visiter l'ancien camp de concentration et d'extermination d'Auschwitz-Birkenau. Uri Winterstein a qualifié ces jeunes ambassadeurs de « héros ».
- Herinnering
São Paulo accueille l'exposition allemande sur les sept bébés nés dans le sous-camp de Kaufering
Depuis le 1er juillet 2026, le Museu Catavento de São Paulo présente l'exposition « Eles nos deram esperança de novo », visible jusqu'au 31 août 2026. Conçue par le Mémorial du camp de concentration de Dachau (Allemagne), elle retrace en 37 panneaux bilingues portugais-anglais l'histoire de sept bébés nés entre septembre 1944 et avril 1945 dans le complexe de camps de Kaufering, sous-camp de Dachau, à partir de documents historiques, d'archives officielles et de témoignages de survivants. Apportée au Brésil par l'ambassade d'Allemagne avec le soutien du ministère allemand des Affaires étrangères et sous le suivi de la CONIB (Confédération israélite du Brésil), elle avait d'abord été présentée au Congrès national à Brasília puis au Mémorial de l'Holocauste dédié au survivant George Legmann, avant d'arriver à São Paulo pour les vacances scolaires de juillet.
- Genealogie
La lignée séfarade Zahalon : du rabbin de Safed Yom Tov Tzahalon (1577) au médecin de la peste de Rome Jacob Zahalon (1656)
La famille Zahalon (Ẓahalon) est une lignée séfarade qui, après l'expulsion des Juifs d'Espagne de 1492, s'établit en Italie et au Proche-Orient, selon l'Encyclopaedia Judaica et la Jewish Encyclopedia (1906). Son représentant le plus ancien documenté, Yom Tov ben Moshe Zahalon, dit Maharitats, né vers 1559 à Safed et disciple des rabbins Moshe di Trani et Moshe Alshich, publie à Safed en 1577 son commentaire du Livre d'Esther, Lekah Tov — identifié comme le tout premier livre hébreu imprimé en Terre d'Israël. Entre 1590 et 1600, il sert d'émissaire (shadar) de la communauté de Safed en Italie et aux Pays-Bas, et rédige plus de 600 responsa, publiés en partie à Venise en 1694 sous le titre She'elot u-Teshuvot Yom Tov Zahalon. Trois quarts de siècle plus tard, Jacob (Ya'akov) ben Isaac Zahalon (Rome, 1630 – Ferrare, 1693), déjà documenté par le site, obtient en 1656 son titre de docteur en médecine et exerce cette même année auprès des malades juifs du ghetto de Rome pendant l'épidémie de peste, épisode étudié par un article du Seforim Blog (2021). Devenu rabbin de Ferrare en 1682, il publie à Venise en 1683 Otzar ha-Ḥayyim, manuel médical en treize parties dont la biographie savante a été établie par le médecin-historien Harry Friedenwald, disponible via PubMed Central.
- Genealogie
La famille juive Montagnana de Turin et du Piémont : de Fossano au mouvement ouvrier italien
La famille juive Montagnana, originaire de Mondovì dans le Piémont, est établie à Fossano avant de s'installer à Turin, dans le quartier de Borgo San Paolo, au tournant du XXe siècle. Moisè Montagnana, directeur d'un entrepôt de confection natif de Fossano, épouse Consolina Segre, native de Saluzzo ; le couple a sept enfants. Leur fille Rita Montagnana (Turin, 6 janvier 1895 – Rome, 1979), ouvrière couturière devenue dirigeante politique, est élue à l'Assemblée constituante italienne de 1946 parmi les premières femmes parlementaires du pays, et épouse le dirigeant communiste Palmiro Togliatti. Son frère Mario Montagnana (Turin, 22 juin 1897 – Turin, 8 août 1960), apprenti mécanicien puis ajusteur chez Diatto et Lancia, rejoint en 1921 les fondateurs du Parti communiste italien, collabore à L'Ordine Nuovo dirigé par Antonio Gramsci, s'exile en France, en URSS, en Espagne puis au Mexique sous le fascisme, avant de revenir en Italie en 1941 et de siéger comme sénateur de la République. Cette trajectoire familiale a fait l'objet d'un ouvrage dédié, « I Montagnana : una famiglia ebraica piemontese e il movimento operaio (1914-1948) » de Giorgina Arian Levi et Manfredo Montagnana (éditions Giuntina), et les deux figures sont documentées par le Dizionario Biografico degli Italiani (Treccani) et par le musée municipal MuseoTorino.
- Genealogie
Deux familles juives distinctes portent le patronyme Borchardt : Berlin (Palais Taglioni) et Königsberg (ascendance du poète Rudolf Borchardt)
Deux recherches menées indépendamment ont révélé l'existence de deux familles juives distinctes et sans lien connu portant le patronyme Borchardt, ce qui invite à la plus grande prudence avant tout rattachement futur. La première, établie à Berlin dans le Palais Taglioni (Französische Straße 32, siège jusqu'en 1996 de la maison d'édition Aufbau Verlag), compte des responsables communautaires, industriels, banquiers, juristes et le peintre Felix Borchardt (Berlin, 1857-1936), fils du juriste Siegfried Borchardt (1815-1880), ministre résident du Costa Rica à Berlin ; son histoire est retracée dans l'ouvrage « Die Borchardts. Auf den Spuren einer Berliner Familie » de Dagmar Frings et Jörg Kuhn (Hentrich & Hentrich), catalogué par le United States Holocaust Memorial Museum, et des membres de cette lignée furent assassinés sous le nazisme. La seconde famille, originaire de Königsberg où elle exerce le négoce du thé sur plusieurs générations, est l'ascendance du poète et essayiste Rudolf Borchardt (1877-1945) : son père Robert Martin Borchardt (1848-1908) dirige la maison de commerce familiale avant de s'installer à Berlin, et épouse Rosalie Bernstein, elle-même issue d'une famille de marchands juifs convertie au christianisme ; cette généalogie est documentée par la base Deutsche Biographie de l'Académie bavaroise des sciences. Le patronyme Borchardt, catalogué sur zakhor.ai comme simple patronyme ashkénaze d'origine allemande sans lignée précisée, ne devrait donc être rattaché à l'une ou l'autre de ces deux familles qu'après établissement d'une concordance de lieu, de date ou de filiation.
- Archeologie
Deux nouvelles catacombes mises au jour à Beit Shearim, nécropole où fut inhumé Rabbi Yehouda ha-Nassi
Au printemps 2021, deux catacombes jusque-là inconnues, numérotées 35 et 36, ont été repérées sur le versant occidental de la nécropole de Beit Shearim, en Basse Galilée, par Jonathan Orlin de l'Autorité israélienne de la nature et des parcs, puis relevées et scellées par l'Autorité des antiquités d'Israël. Organisées autour de chambres à arcosolium, elles totalisent une quarantaine de sépultures et portent des inscriptions grecques, dont celle d'un prosélyte nommé Jacob, confirmant leur usage par la communauté juive de Galilée à l'époque romaine tardive (IIIe-Ve siècle). L'étude scientifique de ces découvertes a été publiée en 2024 dans le Journal for the Study of Judaism (vol. 55, n°3, éditions Brill), revue académique à comité de lecture consacrée au judaïsme antique. Beit Shearim est le site où, selon la tradition rabbinique et les fouilles menées depuis les années 1930, fut inhumé Rabbi Yehouda ha-Nassi, rédacteur de la Mishna, la catacombe n°14 étant identifiée comme celle de sa famille patriarcale par des inscriptions bilingues hébreu-grec au nom de ses fils R. Gamliel et R. Shimon. Cette découverte élargit l'étendue connue d'une nécropole qui, en raison de la présence de la tombe du Patriarche, attira des sépultures juives de toute la Diaspora.
- Manuscripten
Une monographie de 2007 reconstitue les écrits perdus de l'école talmudique de Simha de Spire
Le talmudiste Simcha Emanuel, professeur à l'Université hébraïque de Jérusalem, a publié en 2007 aux éditions Magnes l'ouvrage « Shivrei Luhot : Sefarim Avudim shel Ba'alei ha-Tosafot » (« Tables brisées : livres perdus des maîtres des tossafot »), qui consacre une section à l'école talmudique de Rabbi Simha ben Shmuel de Spire, tossafiste actif à la fin du XIIe et au début du XIIIe siècle. Disciple de Rabbi Yehuda ben Kalonymos de Spire, en lien avec le Ravyah et avec Rabbi Yehuda he-Hassid, Simha de Spire forma notamment Rabbi Isaac ben Moshe de Vienne, auteur de l'Or Zarua, et Rabbi Yeshaya di Trani. Il est l'auteur d'un commentaire sur Sifra et sur le traité Horayot, de gloses talmudiques sur plusieurs traités, d'un recueil halakhique intitulé Seder Olam et d'un traité sur la rédaction des actes, Tikkun Shetarot. À partir de citations dispersées dans des manuscrits médiévaux et des imprimés anciens, Simcha Emanuel reconstitue des fragments de ces ouvrages aujourd'hui perdus. L'ouvrage, catalogué à la Bibliothèque nationale d'Israël, a fait l'objet d'un compte rendu dans le supplément littéraire du quotidien Haaretz le 26 mars 2007.
- Publicatie
Le parcours scientifique de Farrokh Avraham Dilmanian, du Technion à la radiothérapie par minifaisceaux à Stony Brook
Selon sa notice institutionnelle à la Renaissance School of Medicine de Stony Brook University, Avraham Dilmanian obtient une licence (1970) puis un master (1973) de physique au Technion, Institut de technologie d'Israël à Haïfa, avant de soutenir un doctorat de physique au MIT en 1980 et d'effectuer un stage postdoctoral à l'université de Washington. Il exerce ensuite comme physicien en chef de la division de médecine nucléaire de la société Elscint en Israël et comme chercheur invité au Weizmann Institute of Science, avant de rejoindre en 1986 le Brookhaven National Laboratory puis, dès 1987, Stony Brook University, où il est professeur de recherche en radiologie, radio-oncologie et neurologie. Ses travaux, documentés par des publications à comité de lecture (Frontiers in Oncology, Scientific Reports, Cancers) et par plusieurs brevets américains déposés sous le nom « F. Avraham Dilmanian » — dont les brevets n°7 643 610 et 9 248 315 —, portent sur la radiothérapie expérimentale par microfaisceaux et minifaisceaux de rayons X ou d'ions carbone pour le traitement de tumeurs cérébrales. Il a reçu en 2008 le Long Island Technology Hall of Fame Patent Award.
- Archieven
Le fonds Searchlight, réuni par le militant antifasciste britannique Gerry Gable, conservé à l'université de Northampton
Le Searchlight Archive, fonds réuni en six décennies de veille antifasciste par le militant britannique Gerry Gable (Londres, 1937 – 3 janvier 2026), est aujourd'hui conservé et catalogué par l'université de Northampton, qui lui décerna un doctorat honorifique en 2011, et référencé par l'Archives Hub du Jisc, portail national britannique des fonds d'archives. Il rassemble enquêtes, correspondance avec des partenaires britanniques et étrangers, et documents obtenus par infiltration de groupuscules d'extrême droite, réunis par Gable et par le magazine Searchlight qu'il relance en 1975 avec les parlementaires travaillistes Reg Freeson et Joan Lestor et le militant juif Maurice Ludmer. Né d'une mère juive originaire d'Europe centrale et orientale et d'un père protestant d'origine irlandaise, Gable milite dès sa jeunesse à la Young Communist League avant de quitter le Parti communiste dans les années 1960 en raison de son antisionisme, puis rejoint le 62 Group, organisation antifasciste militante britannique, pour laquelle il infiltre des mouvements néonazis. Les notices publiées à sa mort par le Jewish Chronicle et Jewish News confirment ces éléments biographiques et l'ampleur du fonds désormais ouvert à la recherche.
- Herinnering
Le Musée des Juifs de Libye à Or Yehuda : collections et salle du souvenir des pogroms de Tripoli
Le Musée des Juifs de Libye, installé rue Moshe Addadi à Or Yehuda en Israël, a été créé en 2003 à l'initiative de bénévoles et donateurs originaires de Libye, dans un ancien bâtiment de jardin d'enfants réhabilité. Son exposition permanente rassemble des objets de l'artisanat judéo-libyen en or, argent, cuivre, bois et cuir, des documents, des photographies et des textiles, avec une reconstitution du quartier juif (hara) d'une ville libyenne. Une salle du souvenir recense nominalement les victimes des pogroms de Tripoli du 5 novembre 1945 (plus de 140 morts), du 12 juin 1948 (14 morts) et de juin 1967 (18 morts), et documente les persécutions subies sous l'occupation fasciste italienne. Le musée est membre institutionnel associé de l'Association of European Jewish Museums et compte parmi les quatre musées israéliens membres de l'International Council of Jewish Museums.
- Publicatie
La Grande Synagogue chorale de Kharkiv (1910-1913) : une étude architecturale à comité de lecture (2024)
La construction de la Grande Synagogue chorale de Kharkiv (nom hébraïque Beit Menahem), rue Hryhorii Skovorody, résulte d'un concours organisé par la Société impériale des architectes de Saint-Pétersbourg : le premier prix revient au projet de l'architecte pétersbourgeois Yakov Gevirts, publié dans la revue professionnelle Zodtchi en 1909, tandis que l'architecte Feldman, lauréat du second prix, réalise les plans d'exécution et surveille le chantier. La première pierre est posée le 30 mai 1910, les premiers offices s'y tiennent dès 1912 dans le bâtiment encore inachevé, et l'inauguration officielle a lieu à l'été 1913 ; l'édifice est considéré comme la plus grande synagogue d'Ukraine. Cette histoire a fait l'objet, en 2024, d'un article scientifique à comité de lecture, « Історія єврейської громади та синагог на території м. Харків », par M. Rosliakov et R. Hnidets, publié dans la revue SA (Architecture et restauration) de l'Université polytechnique nationale de Lviv, vol. 6, n°1, 2024, p. 158-164.
- Archieven
Trois fonds documentent la diaspora juive baghdadie, de Hong Kong à Calcutta en passant par Shanghai
Trois fonds documentent, sur trois continents, la dispersion de la communauté juive baghdadie. Le Hong Kong Heritage Project, fondé en 2007 par Sir Michael Kadoorie et ouvert au public en mars 2009, conserve une « Jewish Collection » de quelque 3 100 documents et 550 entretiens d'histoire orale filmés sur la communauté baghdadie de Hong Kong et de Shanghai (1902-1982), incluant la correspondance des frères Kadoorie et les registres de la synagogue Ohel Leah. À Shanghai, le cimetière juif de Baikal Road, fondé en 1917 et qui comptait 1 692 tombes de familles baghdadies liées aux Sassoon, Kadoorie et Hardoon, fut entièrement exhumé sur ordre des autorités chinoises entre le 26 septembre et le 10 novembre 1958, les corps étant réinhumés au cimetière de Guoyutang à Tangwan ; les stèles furent ensuite détruites durant la Révolution culturelle, épisode documenté par la Jewish Telegraphic Agency et par le United States Holocaust Memorial Museum. À Calcutta, les registres manuscrits du cimetière juif, informatisés vers 1999 par Aline « Jo » Cohen puis mis en ligne à partir de 2014 par Jael Silliman dans l'archive numérique « Recalling Jewish Calcutta » avec l'université Jadavpur, recensent 1 236 mariages célébrés entre 1815 et 1921 au sein de la communauté baghdadie de la ville.
- Archieven
Panamá Viejo, 1640 : une synagogue clandestine de judaizantes jugée par l'Inquisition de Carthagène
Le Museo de Sitio Panamá Viejo (Museo de la Plaza Mayor Samuel Lewis), ouvert le 10 août 2017 sur le site archéologique de Panamá la Vieja, consacre une exposition permanente aux judaizantes (crypto-juifs) de la Panama coloniale du XVIIe siècle, à partir d'un procès de 1640 instruit par le tribunal de l'Inquisition de Carthagène des Indes, dont dépendait alors Panama, aujourd'hui conservé à l'Archivo Histórico Nacional de Madrid. Le dossier établit que Sebastián Rodríguez, judaizante portugais présenté comme l'un des meneurs des crypto-juifs de Panamá Viejo, tenta vers 1640 d'organiser un minyan clandestin dans une maison de la Calle Calafates, près de la cathédrale, dissimulée par la boutique de barbier du chirurgien Antonio de Ávila au rez-de-chaussée. Poursuivi par l'Inquisition de Carthagène, Rodríguez resta emprisonné sept ans, fut condamné à une amende, humilié publiquement puis banni des Indes en 1649. L'exposition comprend une reconstitution de cette synagogue clandestine de la Calle Calafates. Ce cas fait de Panamá Viejo l'un des épisodes les plus anciens et documentés de pratique juive clandestine en Amérique centrale, bien antérieur à l'histoire, plus tardive, de la congrégation Kol Shearith Israel fondée en 1876.
- Publicatie
Of Lodz and Love : traduction primée du yiddish par Chava Rosenfarb elle-même, second volet de Botshani (Syracuse University Press, 2000)
« Of Lodz and Love », publié par Syracuse University Press en 2000 dans la collection Library of Modern Jewish Literature, est la traduction anglaise, par Chava Rosenfarb elle-même, de la seconde moitié de son roman yiddish « Botshani » (1982) ; l'ensemble est divisé en deux volumes publiés simultanément, « Bociany » et « Of Lodz and Love ». Le roman poursuit l'histoire de Yacov, fils de Hindele, et de Binele, fille du marchand de craie Yossele Abedale, qui quittent le shtetl de Bociany pour la ville industrielle de Łódź au moment de l'indépendance polonaise, avant et après la guerre polono-bolchevique. Cette traduction vaut à Chava Rosenfarb (1923-2011), rescapée du ghetto de Łódź et des camps, le prix John Glassco de traduction littéraire décerné par l'Association des traducteurs et traductrices littéraires du Canada en septembre 2000. Avec le roman « The Tree of Life » consacré au ghetto de Łódź, le diptyque « Bociany »/« Of Lodz and Love » forme l'ensemble du cycle romanesque de l'autrice sur la ville avant et pendant la Shoah.
- Genealogie
Lucien Lévy-Bruhl, auteur de La Mentalité primitive : origine juive alsacienne et parenté avec Alfred Dreyfus
Lucien Lévy-Bruhl (Paris, 10 avril 1857 – Paris, 13 mars 1939), auteur de La Mentalité primitive (1922), est né dans une famille juive modeste d'origine alsacienne installée à Paris ; en 1882, il adjoint à son patronyme celui de son épouse pour devenir « Lévy-Bruhl », et devient par ce mariage cousin par alliance du capitaine Alfred Dreyfus, dont il prendra publiquement la défense pendant l'affaire Dreyfus. Admis à l'École normale supérieure en 1876, reçu premier à l'agrégation de philosophie en 1879, il soutient ses deux thèses de doctorat à la Sorbonne le 19 décembre 1884. Philosophe et sociologue, théoricien de la « mentalité primitive » et de la « loi de participation », il cofonde en 1925 l'Institut d'ethnologie de Paris avec Marcel Mauss et Paul Rivet. Cette ascendance juive et cet engagement dreyfusard, qui expliquent la présence de son œuvre sur un site de mémoire juive, ne figuraient jusqu'ici dans aucune des fiches du site.
- Manuscripten
Manuscrit BnF Hébreu 1239 (1469) : un recueil composite de grammaire hébraïque d'Ibn Ezra, Kimhi et Salomon ben Abba Mari
Le manuscrit conservé à la Bibliothèque nationale de France sous la cote Hébreu 1239, daté de 1469 et copié en écriture de type provençal sur 196 folios, est un recueil composite de plusieurs traités hébraïques de grammaire et de lexicographie, et non un traité unique de David Kimhi comme le catalogue jusqu'ici le site. Il contient le Petaḥ Devaraï d'Abraham Ibn Ezra (f. 1v-51v), le Mikhlol de David Kimhi (f. 52v-119r) pourvu d'un colophon, le traité Roua'h Ḥen (f. 120r-131r et 177r-189r), le Leshon Limoudim de Salomon ben Abba Mari Yarhi (f. 145r-164r) annoté en marge par Ibn Ezra, un commentaire sur les lettres hébraïques (f. 192v-193r) et le Et Sofer de David Kimhi (f. 193r-196v). Le manuscrit a été numérisé dans le cadre du projet Ktiv de la Bibliothèque nationale d'Israël, en partenariat avec la Friedberg Jewish Manuscript Society, et catalogué dans la collection IIIF de manuscrits diffusée par Biblissima.
- Publicatie
Le Beit Yaakov de Rabbi Yaakov Leiner d'Izbica-Radzyn étudié dans une monographie savante (Wisdom of the Heart, 2010)
Le Beit Yaakov, recueil des discours hebdomadaires sur la paracha et les fêtes du rabbin hassidique Yaakov Leiner (1818-1878), fils de Mordekhaï Yossef Leiner d'Izbica (auteur du Mei HaShiloach) et second rebbe de la dynastie Izbica-Radzyn, a fait l'objet d'une monographie savante en langue anglaise, « Wisdom of the Heart: The Teachings of Rabbi Ya'akov of Izbica-Radzyn », par Ora Wiskind-Elper, publiée par la Jewish Publication Society en 2010 (ISBN 978-0-8276-0894-8). L'ouvrage traduit et commente des extraits du Beit Yaakov, œuvre en quatre volumes mise par écrit par les descendants du rabbin à partir de ses enseignements oraux, qui tissent midrash, exégèse médiévale, kabbale et pensée hassidique. Rabbi Yaakov Leiner succéda à son père à la tête du mouvement hassidique d'Izbica puis transféra sa cour à Radzyń Podlaski en 1827, fondant la lignée Izbica-Radzyn poursuivie par son fils Gershon Henoch Leiner. La notice bibliographique de l'ouvrage est répertoriée au catalogue de la bibliothèque de Stanford (SearchWorks, notice 13071141), confirmant ses données de publication indépendamment du catalogue de l'éditeur.
- Publicatie
Meyer Levy : du pamphlet de 1867 pour l'émancipation des Juifs à son assassinat à Berlin en 1896
Avant sa carrière berlinoise, Meyer Levy (Wollstein, 17 janvier 1833 – Berlin, 18 octobre 1896), alors avocat à Fraustadt, publie en 1867 à Lissa une brochure de 40 pages, Der Staat und die Juden im Norddeutschen Bunde, interpellant le Parlement nord-allemand sur l'émancipation civile et politique des Juifs ; l'exemplaire, conservé à l'origine à la bibliothèque du séminaire rabbinique Fränckel de Breslau, est aujourd'hui numérisé par la Wielkopolska Digital Library. Devenu bâtonnier du barreau de Berlin et conseiller de justice prussien (Justizrat), Levy fut agressé et mortellement poignardé à son domicile de la Mohrenstraße le matin du 18 octobre 1896, lors d'un vol commis par deux adolescents de seize ans, Willi Grosse et Bruno Werner, arrêtés fin octobre 1896. Leur minorité excluait la peine de mort ; le procès s'ouvrit le 1er décembre 1896 devant le tribunal régional de Berlin, dans un climat de vive émotion publique, l'ordre des avocats ayant offert 5000 marks de récompense pour toute information menant aux coupables. L'affaire fit l'objet d'un compte rendu détaillé dans le recueil Interessante Kriminalprozesse de Hugo Friedländer et d'une conférence publique dès le 23 octobre 1896.
- Publicatie
Avraham Eliezer Alperstein (1853-1917) : premier rosh yeshiva de la RIETS, et la fondation philanthropique Beth Abraham en sa mémoire
Avraham Eliezer Alperstein naît à Kobrin, dans le gouvernement de Grodno (Empire russe). Il étudie auprès de Rabbi Joseph Dov Halevi Soloveitchik (le Beis HaLevi) et de Rabbi Jacob David Willowski (le Ridbaz), dans les yeshivot de Kovno et Vilna, et reçoit la smikha de Rabbi Mordecai Meltzer et de Rabbi Aryeh Leib Yellin. Il émigre à New York en 1881, dirige la congrégation Adath Jeshurun, puis exerce quinze ans à Chicago et plusieurs années à St Paul (Minnesota) avant de revenir à New York en 1901. Il est l'un des fondateurs de l'Agudath HaRabbonim et, selon Yeshiva University, le tout premier rosh yeshiva de la Rabbi Isaac Elchanan Theological Seminary (RIETS). En 1887, il publie à Chicago son commentaire du traité Bikkurim du Talmud de Jérusalem, la toute première publication d'un traité talmudique imprimée aux États-Unis. Il meurt le 28 janvier 1917 à New York ; son épouse Bertha fonde alors en sa mémoire, en 1920, le « Beth Abraham », foyer pour malades juifs pauvres et âgés du Bronx, ouvert le 21 mars 1920, qui s'est perpétué jusqu'à devenir Beth Abraham Health Services, aujourd'hui intégré au réseau hospitalier Montefiore-Einstein de New York.
- Publicatie
Publication en 2026 d'une édition critique en trois volumes de la Bible d'Arragel chez Brill
En 2026, les éditions savantes Brill ont publié dans leur collection « Heterodoxia Iberica » une édition critique en trois volumes intitulée The Old Spanish Bible of Moshe Arragel. Le volume I (« General Studies ») a paru le 20 avril 2026 ; le volume II (prologue du codex et traduction de la Genèse) le 26 juin 2026 ; le volume III (commentaire et glossaire de la Genèse) le 30 juillet 2026. L'édition est signée par Luis Girón-Negrón (Harvard), Andrés Enrique-Arias (Universitat de les Illes Balears), Francisco Javier Pueyo-Mena et feu Ángel Sáenz-Badillos, avec le soutien d'une bourse de l'American Council of Learned Societies. C'est la première édition scientifique critique intégrale du texte annoté d'Arragel — plus de mille gloses exégétiques et plus de trois cents enluminures bibliques — distincte de l'édition en fac-similé de 1992 déjà mentionnée dans le Grand Livre du site. Le projet inclut comparaison aux autres traductions bibliques romanes médiévales, repérage exhaustif des sources exégétiques et un glossaire linguistique complet.
- Genealogie
Adolf Jellinek : fondateur de l'Israelitisch-Theologische Lehranstalt de Vienne, et ses fils Georg (théoricien du droit) et Emil (à l'origine du nom « Mercedes »)
Adolf Jellinek (1821-1893) figura parmi les membres du comité fondateur de l'Israelitisch-Theologische Lehranstalt (ITLA) de Vienne, séminaire consacré à la formation des rabbins, prédicateurs et professeurs de religion juive, qui n'ouvrit ses portes que le 15 octobre 1893 — l'année même de sa mort — et fonctionna jusqu'en 1938. Son fils aîné Georg Jellinek (1851-1911) devint un théoricien de l'État de premier plan, professeur de droit public à l'université de Heidelberg et auteur de l'Allgemeine Staatslehre (Théorie générale de l'État). Un autre fils, Emil Jellinek (1853-1918), pionnier entrepreneur de l'automobile, donna le prénom de sa fille, Mercedes, à la marque automobile puis à Mercedes-Benz. Cette double postérité, dans la pensée juridique allemande et dans l'histoire de l'automobile, n'était pas documentée sur le site.
- Genealogie
Les cinquante martyrs d'Oufran : la persécution de 1790 sous le sultan Moulay Yazid
Plusieurs sources indépendantes (Diarna.org, l'International Jewish Cemetery Project de JewishGen, et le site Kountrass citant l'ethnographe Pierre Flamand, auteur de « Diaspora en terre d'Islam : les communautés israélites du Sud marocain », 1959) situent le martyre des cinquante juifs d'Oufran (Ifrane de l'Anti-Atlas) en 1790, durant le bref et violent règne du sultan alaouite Moulay Yazid (1790-1792), connu pour ses persécutions antijuives à Tétouan puis Fès. Selon ce récit, un homme surnommé Bouhalassa, qualifié de « sorcier », arrive avec des hommes armés au souk hebdomadaire d'Oufran et fait enchaîner soixante juifs ; dix sont libérés grâce à la population locale, et les cinquante restants choisissent collectivement le feu plutôt que la conversion à l'islam. Leurs cendres auraient été inhumées dans une grotte proche du cimetière d'Oufran, devenue lieu de pèlerinage (hilloula). Le patronyme Afriat revient dans plusieurs versions comme celui de la famille du meneur, cohérent avec la tradition déjà publiée sur Rabbi Yehouda bar Naftali Afriat, dernier des cinquante à se jeter dans les flammes. Une autre tradition orale situe un épisode distinct de cinquante martyrs brûlés à Oufran en 1492, lors de l'afflux de réfugiés juifs d'Espagne — divergence non tranchée ici, à vérifier auprès d'une source primaire avant toute affirmation ferme d'une année unique.
- Gemeenschappen
Les Juifs de Montevideo : trois dates fondatrices absentes du Grand Livre — Jevrá Kadishá Ashkenazí (1916), fusion séfarade (1932) et Comité central israélite (1940)
Le 18 juillet 1916, cinquante-huit immigrants juifs ashkénazes d'Europe orientale fondent à Montevideo l'association Jevrá Kadishá Ashkenazí ; les premières inhumations au cimetière israélite de La Paz, dans le département de Canelones, commencent le 28 novembre 1917. L'association devient en 1932 la Comunidad Israelita de Montevideo, puis en 1972 la Comunidad Israelita del Uruguay. Le même 3 octobre 1932, la fusion de plusieurs institutions séfarades distinctes — Hessed Shel Emet, Israelita Sefardí de Beneficencia, Templo Shalom, Templo de Forasteros, Círculo Social Israelita Sefaradí — donne naissance à la Comunidad Israelita Sefaradí del Uruguay, qui installe en 1933 son premier temple dans la Ciudad Vieja. Face à la montée du nazisme, les principales institutions juives de la ville — communautés ashkénaze, séfarade, la Nueva Congregación Israelita et la Comunidad Israelita Húngara — s'unissent le 11 décembre 1940 pour fonder le Comité Central Israelita del Uruguay (CCIU), dont les statuts sont approuvés par le ministère uruguayen de l'Éducation en septembre 1942. Aucune de ces dates précises ni de ces noms d'institutions fondatrices ne figurent dans le Grand Livre publié, qui ne mentionne que des « collectivités » de façon générale.
- Archieven
Le fonds du rabbin Joseph Hirsch Dünner, figure centrale du judaïsme ashkénaze néerlandais, conservé à l'Allard Pierson
Le rabbin Joseph Hirsch Dünner (1833-1911), né à Cracovie, devient recteur du Nederlandsch Israëlitisch Seminarium (séminaire rabbinique néerlandais) d'Amsterdam au début des années 1860, puis grand rabbin du district synagogal de Hollande-Septentrionale à partir de 1874, poste qu'il occupe jusqu'à sa mort le 13 octobre 1911. Le Seminarium, fondé en 1836, était installé Rapenburgerstraat 175-179 de 1839 à 1943 ; la majorité de ses enseignants et élèves furent tués pendant la Shoah. Le fonds d'archives de Dünner, composé pour l'essentiel de correspondance reçue, est conservé à l'Allard Pierson (bibliothèque de l'Université d'Amsterdam) au sein de la Bibliotheca Rosenthaliana, qui détient également les fonds d'autres rabbins néerlandais de la même période.
- Genealogie
Le cimetière ashkénaze de Muiderberg, doyen des Pays-Bas après le cimetière portugais d'Ouderkerk
En 1642, des juifs ashkénazes achètent un terrain à Muiderberg, près d'Amsterdam, pour y établir un cimetière — le plus ancien cimetière juif ashkénaze des Pays-Bas, postérieur seulement au cimetière séfarade d'Ouderkerk aan de Amstel. En 1660, des juifs polonais achètent une parcelle attenante. La plus ancienne stèle conservée date de 1655 et la plus ancienne pierre tombale encore debout près du bâtiment principal date de 1665. Environ 45 000 juifs ashkénazes y ont été inhumés au fil des siècles, ce qui en fait historiquement le plus grand cimetière juif des Pays-Bas. Plusieurs personnalités y reposent, dont le grand rabbin Saul Löwenstam, ainsi que le chef d'orchestre Sam Englander, dont la tombe reste vide car il fut assassiné à Sobibor.
- Herinnering
Le Mémorial de l'Holocauste du peuple juif, inauguré en 1994 sur la Rambla Presidente Wilson à Montevideo
Un mémorial dédié aux Juifs uruguayens dont les ancêtres périrent dans la Shoah a été inauguré le 10 novembre 1994 à Montevideo, dans le quartier de Punta Carretas, sur la Rambla Presidente Wilson au bord du Río de la Plata. Le projet est issu d'un concours organisé en 1992 par la Municipalité de Montevideo, remporté par les architectes uruguayens Gastón Boero, Fernando Fabiano et Sylvia Perossio. L'ouvrage, en granit rose, se compose d'un mur de cent vingt mètres de long longeant la rambla, interrompu en son centre par une large ouverture entre deux blocs de granit évoquant la tragédie. Ce mémorial constitue aujourd'hui l'un des principaux lieux de mémoire de la Shoah pour la communauté juive d'Uruguay. Il n'est mentionné nulle part dans le Grand Livre publié, dont le chapitre consacré à la mémoire contemporaine de la communauté ne cite pourtant jamais ce monument.
- Genealogie
Sighet : la dynastie rabbinique Teitelbaum, de sa fondation en 1858 à la scission satmar de 1905 et au dernier grand rabbin (1911-1944)
En 1858, le rabbin Yekusiel Yehuda Teitelbaum (I), dit le « Yetev Lev » (1808-1883) — fils d'Elazar Nison Teitelbaum de Drohobycz et petit-fils de Moshe Teitelbaum d'Ujhely, le « Yismach Moshe », qui avait introduit le hassidisme en Hongrie — est nommé rabbin de Sighet, où il fonde la dynastie hassidique locale. Son descendant Joel Teitelbaum (1887-1979), né à Sighet, quitte la ville le 8 septembre 1905 pour s'installer à Szatmárnémeti (Satu Mare), où il fondera plus tard la dynastie hassidique de Satmar, aujourd'hui l'un des mouvements hassidiques les plus importants au monde. Yekusiel Yehuda Teitelbaum (II) (1911-1944), grand rabbin de Sighet de 1936 à 1940 sous administration roumaine puis de 1940 à 1944 sous administration hongroise, occupe ce poste jusqu'à la destruction de la communauté.
- Archeologie
Chios : fouille de 2008-2009 révélant la mosaïque d'une synagogue antique et ses inscriptions grecques dédicatoires
Une fouille de sauvetage menée en 2008 et 2009 sur la parcelle Kallergi, dans le quartier de Kastro/Paléokastro de la ville de Chios, a mis au jour un édifice dont le sol de mosaïque, en bon état de conservation, porte deux inscriptions grecques établissant qu'il s'agit d'une synagogue et non d'une basilique chrétienne. La première invoque « la paix pour ceux qui aiment ta Loi » et nomme Ellasios (Ilasios) et son fils Damalios, « phrontistai » (curateurs) de l'édifice. La seconde précise : « Paix aux synagogues, bénédiction à Israël, Ilasios et Damalios mon fils, phrontistai, ont fait de leurs dons, selon notre volonté, la mosaïque du portique de ce lieu ». Ce sont les deux plus anciens témoignages épigraphiques nommés d'administrateurs de la communauté juive de Chios connus à ce jour.
- Herinnering
Koutaïssi : un monument à Boris (Dov) Gaponov érigé en 2014 devant la Grande Synagogue
Boris (Dov) Gaponov (1934-1972), traducteur juif né à Eupatoria (Crimée), s'installe enfant à Koutaïssi avec sa famille en 1941 et y vit jusqu'en 1971. Il y réalise la traduction en hébreu de l'épopée géorgienne « Le Chevalier à la peau de panthère » de Chota Roustaveli, publiée intégralement en Israël en 1969 ; ce travail lui vaut le prix Tchernikhovski (1969) puis le prix du Président de l'État d'Israël (1971), et à titre posthume le prix Roustaveli en 1989. Il émigre en Israël en 1971 et meurt l'année suivante à Ramat Gan. En 2014, une statue à son effigie a été installée à l'entrée de la Grande Synagogue de Koutaïssi, rue Boris-Gaponov (rebaptisée en son honneur), en hommage à ce pont qu'il a construit entre cultures géorgienne et hébraïque.
- Genealogie
Le cimetière juif de Benghazi : de la destruction physique à la reconstruction virtuelle
Selon le International Jewish Cemetery Project (JewishGen) et les travaux ethnographiques de l'anthropologue Harvey E. Goldberg (« The Book of Mordechai: A Study of the Jews of Libya »), le cimetière juif de Benghazi ne comportait pas de stèles gravées ; comme celui de Tripoli, il a été détruit. Le psychologue David Gerbi, juif originaire de Libye résidant à Rome, a découvert un entrepôt où des restes humains collectés lors de la destruction d'un cimetière juif de Benghazi avaient été entreposés en vrac dans des caisses. En réaction, il a lancé en octobre 2021 un projet de cimetière virtuel en ligne, avec des sections consacrées aux rabbins, des pages commémoratives pour les victimes de la Shoah dans les camps opérés par l'Italie fasciste, ainsi que pour les victimes des pogroms de 1945, 1948 et 1967, permettant aux utilisateurs d'allumer virtuellement des bougies de mémoire et de dédier des prières de Kaddish.
- Herinnering
La famille Zigdon de Benghazi : une notice de Yad Vashem restitue vie quotidienne et internement à Giado
Le site de Yad Vashem consacre, dans son exposition en ligne « Jewish Families and Communities », une notice à la famille Zigdon de Benghazi. Elle présente une photographie d'une classe du Talmud Torah de Benghazi datée des années 1930, ainsi que des clichés de Rachel Mesika et de ses enfants avant-guerre. Parmi les objets documentés figurent une jatte utilisée par Rachel Mesika pour préparer des légumes marinés chaque vendredi, et une machine à coudre qu'elle emporta avec elle lors de son internement au camp de Giado. L'exposition inclut également des photographies de femmes de la famille Mesika-Zigdon prises à Tripoli en 1947, documentant l'itinéraire de la famille après la libération du camp.
- Publicatie
Thermodynamik technischer Gasreaktionen (1905) : dédicace à Clara Haber et traduction anglaise de 1908
L'édition originale allemande de Thermodynamik technischer Gasreaktionen, publiée en 1905 par R. Oldenbourg à Munich et Berlin, porte une dédicace personnelle : « Meiner lieben Frau Clara Haber, Dr. phil., zum Dank für stille Mitarbeit zugeeignet » (« À ma chère épouse Clara Haber, docteur en philosophie, en remerciement de sa collaboration discrète »). Clara Haber, née Immerwahr, première femme à obtenir un doctorat de chimie en Allemagne (université de Breslau, 1900), a participé à la relecture et aux illustrations de l'ouvrage rédigé alors que Fritz Haber était professeur associé à la Technische Hochschule de Karlsruhe. L'historienne Margit Szöllösi-Janze, biographe de référence de Fritz Haber, juge cette dédicace inhabituelle pour l'époque et y voit la preuve d'une contribution substantielle de Clara Haber au texte. Composé de sept conférences données en février 1905, l'ouvrage a été traduit en anglais dès 1908 sous le titre Thermodynamics of Technical Gas Reactions: Seven Lectures, par Arthur B. Lamb, directeur du Havemeyer Chemical Laboratory de la New York University, et publié à Londres chez Longmans, Green and Co. Cette traduction a fait l'objet de comptes rendus la même année dans Science et le Journal of the American Chemical Society.
- Manuscripten
Siftei Tzadik : identification de l'œuvre et de son auteur, le Rabbi de Piltz
Le Siftei Tzadik (שפתי צדיק) répertorié sur le site est confirmé, par la notice de la Bibliothèque nationale d'Israël, comme l'œuvre du rabbin Pinchas Menachem Elazar Justman (1849-1920), fondateur et premier rabbi hassidique de la cour de Piltz (Pilica), en Pologne — et non de l'un des ouvrages homonymes portant le même titre attribués à d'autres auteurs. Selon les notices encyclopédiques hébraïques, l'ouvrage se compose de cinq volumes rassemblant des discours (drashot) sur les sections hebdomadaires de la Torah et sur les fêtes. Pinchas Menachem Elazar Justman était, par sa mère Tzina Pesha Alter, le petit-fils du rabbin Yitzchak Meir Alter, fondateur de la dynastie hassidique de Ger ; il officia également comme rabbin à Wierzbnik et à Częstochowa, où une yeshiva nommée « Siftei Tzadik » fut fondée en sa mémoire par son fils Hanoch Gad Justman, qui lui succéda à Piltz.
- Publicatie
Éditions, comptes rendus savants et prix Steele pour l'ouvrage fondateur de Saharon Shelah
L'ouvrage de Saharon Shelah, Classification Theory and the Number of Non-Isomorphic Models, a paru en 1978 chez North-Holland Publishing Company (Amsterdam, New York, Oxford), comme volume 92 de la collection « Studies in Logic and the Foundations of Mathematics ». Cette première édition a fait l'objet d'un compte rendu savant dans le Journal of Symbolic Logic (vol. 47, n°3, 1982). Une édition révisée et considérablement augmentée a paru en 1990, dans la même collection, avec quatre nouveaux chapitres ; elle a été recensée dans le Notre Dame Journal of Formal Logic (1991, par Steven Buechler) et à nouveau dans le Journal of Symbolic Logic (1993, par Bradd Hart). En 2013, l'American Mathematical Society a décerné à Saharon Shelah le Leroy P. Steele Prize for Seminal Contribution to Research précisément pour ce livre (éditions 1978 et 1990), la citation officielle soulignant qu'il a « transformé la théorie des modèles en discipline mature » en la reliant à l'algèbre, la géométrie, la combinatoire et les équations différentielles.
- Genealogie
Hedva Harekhavi (1941-2025) : éléments biographiques et généalogiques nouveaux sur la poétesse
Hedva Harekhavi, déjà documentée dans la fiche de lignée comme poétesse et plasticienne lauréate du prix Bialik, est née le 28 janvier 1941 et a grandi au kibboutz Deganya Bet, fille d'Ellen (Helen) Rothschild, née en Allemagne, et de Misha Harkavi, né en Russie — un couple de la deuxième génération de pionniers reflétant la double origine ashkénaze, germanique et russe, typique du Yichouv. Elle avait une sœur, Avigail Harkavi, et un fils, Elisha, tué en 2003. Elle étudia à l'académie Bezalel de 1963 à 1967 ; ses premiers poèmes furent publiés par Lea Goldberg dans le journal Al HaMishmar, qui prépara également son premier recueil, Ki Hou Melekh (1974), pour publication. Ces éléments de filiation et de parcours sont documentés de façon convergente par trois sources indépendantes (Wikipédia hébraïque, un article nécrologique de Makor Rishon, et la notice du Lexique Heksherim de l'université Ben Gourion) ; ils sont à distinguer d'une vaste lignée rabbinique הרכבי (Harkavi/Harkavy) de Biélorussie, sans filiation démontrée avec la famille de Misha Harkavi et donc volontairement non rattachée ici.
donderdag 30 juli 2026
- HerinneringNog te bevestigen
Décès à Jérusalem du rabbin Yehuda Aryeh « Yidel » Taub, lecteur de la Torah de la cour hassidique de Gour
Le rabbin Yehuda Aryeh (« Yidel ») Taub, connu comme le lecteur officiel de la Torah (baal koré) du grand beit midrash de la cour hassidique de Gour, rue Yirmiyahou à Jérusalem, s'est effondré en pleine leçon de Torah qu'il dispensait début juillet 2026 et est décédé malgré une réanimation prolongée par les équipes de secours. Il occupait cette fonction depuis une vingtaine d'années, ayant hérité le rôle de son beau-père, le rabbin Haïm Moché Knopoff, ancien directeur du journal HaModia. Il était également l'auteur d'ouvrages de la série « Otzar HaHalachot ». Sa mort a provoqué une vive émotion au sein du mouvement hassidique de Gour, l'un des plus importants au monde, et le Rabbi de Gour s'est rendu consoler sa famille. Son âge exact — 76 ou 77 ans selon les sources — n'a pas pu être confirmé avec certitude, seul point d'incertitude dans un récit par ailleurs solidement recoupé par plusieurs médias du monde hassidique.
- Archeologie
Un moule à figurines féminines du Premier Temple découvert à la Tour de David, à Jérusalem
L'Autorité des antiquités d'Israël a annoncé le 27 juillet 2026 la découverte, au Kishlé — ancienne prison ottomane intégrée au musée de la Tour de David, dans la Vieille Ville de Jérusalem —, d'un moule en terre cuite ayant servi à produire le visage de figurines féminines judéennes de l'époque du Premier Temple (VIIIe-VIe siècle avant notre ère). Haut de 7,5 cm et large de 6 cm, l'objet a été repéré lors du tamisage de terres issues de remplissages datés du Premier Temple, dans le cadre de fouilles préalables à la construction de la nouvelle aile Schulich du musée. Il s'agit du premier moule de ce type mis au jour à Jérusalem, et vraisemblablement le premier connu en Israël pour cette catégorie précise de figurine féminine, dont la fonction — culte domestique ou idolâtrie dénoncée par les prophètes bibliques — demeure débattue par les chercheurs. La découverte apporte la première preuve directe d'une fabrication locale de ces figurines controversées à Jérusalem même, plutôt que d'une importation depuis d'autres centres judéens. L'objet sera exposé dans la future aile Schulich pour l'archéologie, l'art et l'innovation du musée de la Tour de David.
- Herinnering
Zalaegerszeg pose une plaque en mémoire du pharmacien juif Mándi Jenő, déporté et assassiné en 1944
Une plaque commémorative a été apposée le 10 juillet 2026 sur le mur de l'immeuble « Pontház », à Zalaegerszeg (Hongrie), à l'emplacement de l'ancienne pharmacie du Dr Mándi Jenő, à l'initiative de l'association d'amitié Béke-Shalom et de la municipalité. Né en 1888, diplômé pharmacien en 1910, Mándi Jenő avait fait de la pharmacie Szentháromság, rue Tompa Mihály, l'une des plus importantes de la ville ; il était aussi vice-président d'un club sportif local, pompier volontaire et conseiller municipal. Il perdit son poste et ses biens sous l'effet des lois antijuives hongroises, fut appelé au travail forcé, puis déporté en 1944 avec sa famille et périt dans un camp de concentration nazi. Cet hommage compte parmi les rares gestes de mémoire locaux consacrés spécifiquement à une victime juive de la Shoah dans cette ville de province hongroise.
Opgenomen inLe Grand Livre — La mémoire des persécutions et des pogroms → - Herinnering
Décès à Szeged du Dr Salamon István, rescapé de la Shoah et médecin de famille de tout un quartier
Le Dr Salamon István, ancien vice-président et notable de la Communauté juive de Szeged, en Hongrie, est décédé le 24 juillet 2026. Né le 29 mai 1940 à Szeged, il fut déporté dès 1944, à l'âge de quatre ans, avec sa famille, vers le camp de Strasshof. Il entama sa carrière médicale en 1964 au service de médecine interne de l'hôpital de Hódmezővásárhely, avant de devenir, durant plus d'un demi-siècle, le médecin de famille du quartier d'Újszeged, où il était une figure profondément aimée bien au-delà de la seule communauté juive. Sa disparition a suscité un deuil marqué dans la ville, salué par plusieurs hommages comme celui d'un homme ayant incarné le soin de l'autre. Il a été inhumé au cimetière juif de Szeged.
Opgenomen inLe Grand Livre — La mémoire des persécutions et des pogroms → - GemeenschappenNog te bevestigen
Après restauration, le cimetière juif de Meknès accueille sa première hiloula depuis soixante ans
Le cimetière juif de Meknès, au Maroc, a fait l'objet d'un chantier complet de réhabilitation — allées, tombes, murs d'enceinte, portes — dans le cadre du programme royal marocain de restauration d'environ 180 cimetières juifs à travers le royaume. Le site a été doté d'un petit musée rassemblant des documents historiques ainsi que des objets rituels. À l'issue des travaux, des membres de la communauté juive marocaine ont célébré à l'intérieur même du cimetière restauré une hiloula — pèlerinage-vigile en mémoire de sages juifs —, une première à Meknès depuis soixante ans, avec allumage de bougies, veillée chantée et repas communautaire. L'événement, relayé notamment par l'agence de presse officielle marocaine MAP, s'inscrit dans le prolongement du programme de préservation du patrimoine judéo-marocain porté par la monarchie ; sa date précise à l'intérieur de l'année 2026 n'a pas pu être établie avec certitude à partir des sources disponibles.
- HerinneringNog te bevestigen
Le musée ANU de Tel-Aviv consacre une semaine culinaire aux « communautés cachées » du peuple juif
Le musée ANU — Musée du peuple juif de Tel-Aviv (ex-Beit Hatfoutsot) a organisé, du 26 au 31 juillet 2026, une semaine culinaire consacrée aux « communautés cachées » du peuple juif, dans le cadre de son projet « Foodish ». Plusieurs restaurants israéliens ont proposé des menus spéciaux mettant en avant les cuisines et les récits de communautés peu documentées, parmi lesquelles les Juifs de Kaifeng en Chine, les Subbotniki — paysans russes convertis au judaïsme sous les tsars, aujourd'hui environ 15 000 personnes en Russie du Sud et en Sibérie —, les Bnei Moshe du Pérou, la communauté « Amazonos » du Brésil et les San Nicandro d'Italie. L'événement s'est conclu le 31 juillet par une table ronde réunissant des membres de ces communautés venus témoigner de leur histoire et de leur transmission culinaire. C'est l'un des rares événements de mémoire vivante à réunir simultanément des angles aussi divers — Chine, Russie, Pérou, Brésil, Italie — autour de la question de la transmission culturelle juive en marge des grands centres.
- Herinnering
Le rabbin Jeffrey Myers quitte la synagogue Tree of Life de Pittsburgh, huit ans après l'attentat antisémite le plus meurtrier de l'histoire américaine
Le rabbin Jeffrey Myers, 70 ans, a fait ses adieux à la congrégation Tree of Life de Pittsburgh, qu'il dirigeait depuis un peu plus d'un an lorsque, le 27 octobre 2018, un tireur y assassina onze fidèles appartenant aux trois congrégations qui partageaient alors le bâtiment — Tree of Life, Dor Hadash et New Light —, l'attaque antisémite la plus meurtrière de l'histoire des États-Unis. Son dîner de départ s'est tenu le 17 juillet 2026 à la Rodef Shalom Congregation de Pittsburgh, la couverture de presse suivant le 24 juillet 2026. Le rabbin Myers a conduit la communauté à travers le deuil, le procès du tueur — condamné à la peine de mort —, la pandémie de Covid-19, puis la pose de la première pierre d'un nouveau bâtiment intégrant les vitraux historiques, un musée et un espace mémoriel, dont l'ouverture est prévue en 2027-2028. Il a expliqué que sa mission était « arrivée à son terme » et qu'il souhaitait « faire de la place à de nouvelles voix », avant de retourner dans son New Jersey natal auprès de sa fille et de sa petite-fille. Aucun successeur n'était annoncé au moment de son départ.
- Archeologie
Varsovie : les vestiges de la synagogue du cimetière juif d'Okopowa, détruite par les Allemands en 1943, mis au jour
Depuis juin 2026, une fouille archéologique commanditée par la communauté juive de Varsovie — propriétaire et gestionnaire du cimetière juif de la rue Okopowa, second plus grand cimetière juif de Pologne avec environ 33,5 hectares et près de 250 000 sépultures — met au jour les vestiges de l'ancienne synagogue et de la maison funéraire du cimetière. Ces bâtiments, édifiés en 1877-1878 sur les plans de l'architecte Adolf Schimmelpfennig, avaient été dynamités par les Allemands en mai 1943. Les archéologues ont dégagé un sol en briques, des pans de murs et des éléments de second œuvre — carreaux de sol et de mur en céramique, bouteilles en verre, carreaux de poêle de la maison funéraire —, permettant de restituer peu à peu le plan du bâtiment détruit. Le chantier, supervisé par le conservateur régional des monuments de Mazovie, devait s'achever fin juillet 2026 avant le recouvrement des vestiges. La fouille a également mis en lumière l'usage du cimetière comme refuge par le directeur de la communauté juive et sa famille durant la Shoah. Il s'agit d'un cas rare de fouille archéologique d'un édifice cultuel juif du XIXe siècle détruit pendant la Seconde Guerre mondiale, en Europe centrale.
- ManuscriptenNog te bevestigen
La Bibliothèque nationale d'Israël ouvre une exposition de manuscrits rares sur la quête de connaissance, avec des inédits de Newton
La Bibliothèque nationale d'Israël (NLI, Jérusalem) inaugure fin juillet 2026 une exposition intitulée « The Quest of Questions — Unlocking the Secrets of the Universe », qui rassemble des manuscrits rares, des écrits scientifiques et des textes religieux issus de ses collections, dont plusieurs pièces montrées au public pour la première fois. L'exposition couvre plus d'un millénaire de quête intellectuelle et s'organise autour de grandes questions ayant traversé les traditions juive, chrétienne et musulmane — la coexistence de la science et de la foi, la place de la raison et de la révélation. Parmi les pièces figurent des manuscrits perses, des enluminures bibliques arméniennes, des œuvres astronomiques de Kepler et Galilée, ainsi que des écrits de Saadia Gaon, Gersonide et Averroès (Ibn Rushd) ; le « Canon de la médecine » d'Avicenne (Ibn Sina) tient une place centrale. Un volet est consacré à Isaac Newton et dévoile une partie de ses quelque 8 000 pages manuscrites d'écrits théologiques — prophétie biblique, dimensions du Temple de Jérusalem, calculs sur la fin des temps —, un fonds arrivé à la NLI avec le soutien d'Albert Einstein, qui avait reconnu l'importance de ces textes non scientifiques de Newton. L'exposition est accompagnée de visites guidées animées par des spécialistes.
maandag 27 juli 2026
- Herinnering
Volgograd inaugure un monument sur la fosse commune de 45 victimes juives de 1942
Le 26 juillet 2026, un monument a été inauguré sur la section juive du cimetière de Verkhnezerechenskoïe à Volgograd, sur une fosse commune contenant les restes de 45 personnes fusillées en 1942 près du village de Vodino, dans l'oblast de Volgograd : 43 Juifs et deux militants de kolkhoze. Parmi les victimes figuraient 23 enfants, du plus jeune âgé de huit mois au plus âgé de 74 ans. Les restes, découverts en 2020, avaient été réinhumés selon la tradition juive dans la section juive du cimetière. L'aménagement du site, achevé en juillet 2026, a été financé par le Congrès juif russe (REK). La cérémonie s'inscrit dans un travail de mémoire sur les victimes civiles de la Seconde Guerre mondiale dans la région.
Opgenomen inLe Grand Livre — La mémoire des persécutions et des pogroms → - HerinneringNog te bevestigen
Sefardim Voices, archive vidéo des Juifs séfarades d'Afrique du Nord, en partenariat avec la Shoah Foundation
Myriam Levain et Elisa Azogui-Burlac, fondatrices de la société de biographie familiale Milim, ont lancé le projet Sefardim Voices, qui collecte des témoignages vidéo de Juifs ayant vécu en Algérie, au Maroc, en Tunisie ou en Égypte avant leur exil, ainsi que leur installation en France. Selon un article de la revue Tenoua daté du 5 juin 2026, le projet vise à terme la constitution d'une banque d'archives à portée européenne, avec un objectif de cent vidéos pour un budget annoncé de 300 000 euros. Les témoignages ont retenu l'attention de la Shoah Foundation, fondée par Steven Spielberg, qui a noué un partenariat pour intégrer ces vidéos à ses archives mondiales, avec un sous-titrage en anglais prévu pour une diffusion internationale. Le projet est distinct de la bande dessinée du même nom Sefardim, l'épopée d'une famille juive durant 3000 ans, d'Anne Benoliel.
- Archeologie
Un sicle chypriote antique découvert sur une plage d'Ashdod
Le 27 juillet 2026, l'Autorité des antiquités d'Israël (IAA) a annoncé la découverte d'un sicle en argent plaqué, frappé dans la cité chypriote de Salamine vers le milieu du Ve siècle avant notre ère, sous domination perse. La pièce, d'environ 11 grammes, porte d'un côté un bélier couché et de l'autre une tête de bélier accompagnée d'un rameau de laurier et de signes en écriture syllabique chypriote. Elle a été trouvée environ un mois avant l'annonce par Avi Chaprak, directeur adjoint du service des plages de la municipalité d'Ashdod, lors d'un passage au détecteur de métaux destiné à retrouver des objets perdus par les baigneurs. Remise au département des monnaies de l'IAA, elle a été authentifiée et qualifiée de première pièce de ce type jamais découverte en Israël, entière et non fragmentée comme l'exigeait l'usage commercial de l'époque. Les chercheurs y voient un indice précieux sur les liens commerciaux et maritimes entre Chypre et le Levant à l'époque perse. Avi Chaprak a reçu une attestation de reconnaissance de l'IAA pour son signalement.
- Restitutie
L'Irlande appelée à créer un panel national pour la restitution d'art nazi et d'objets coloniaux
Un comité consultatif nommé en 2023 par le gouvernement irlandais, l'Advisory Committee on the Restitution and Repatriation of Cultural Heritage, présidé par Donnell Deeny, a remis fin juin 2026 son rapport final. Il recommande la création par la loi d'un Restitution and Repatriation Advisory Panel of Ireland, doté du pouvoir d'autoriser des restitutions même lorsque des restrictions statutaires, actes de fiducie ou conventions de règlement s'y opposeraient normalement. Le comité préconise aussi un financement public pour la recherche de provenance, la numérisation des archives et l'accès à des spécialistes, afin de lever les obstacles qui freinent aujourd'hui certaines institutions irlandaises face aux demandes liées tant au colonialisme qu'aux spoliations de l'époque nazie. La World Jewish Restitution Organization (WJRO) a salué ce rapport, le qualifiant de vue d'ensemble détaillée des étapes structurelles nécessaires pour bâtir un cadre de restitution transparent en Irlande.
- HerinneringNog te bevestigen
Un nouveau mémorial de la Shoah inauguré au phare de Liepāja, en Lettonie
Le 24 juillet 2026 au soir, un nouveau mémorial de la Shoah a été inauguré près du phare de Liepāja, en Lettonie, sur le site où environ 1 200 Juifs de la ville ont été assassinés en juillet 1941, l'un des épisodes les plus meurtriers de la Shoah sur le sol letton. Le monument, un mur commémoratif, a été construit à l'emplacement d'un précédent mémorial. L'événement a été rapporté le 25 juillet 2026 par le diffuseur public letton LSM, dans ses éditions anglaise et russe.
- ArchievenNog te bevestigen
Die Zeit rend consultables en ligne près de 490 000 dossiers de personnel de la SA et de la SS
Mi-juillet 2026, l'hebdomadaire allemand Die Zeit a mis en ligne un outil de recherche permettant de consulter des dossiers de personnel de la SA (Sturmabteilung) et de la SS (Schutzstaffel) de l'époque nazie, indexant environ 490 000 noms. Ces documents proviennent de l'ancien Berlin Document Center, microfilmés par les Archives nationales américaines (NARA) avant leur transfert au Bundesarchiv allemand en 1994 ; ils comprennent CV, courriers, évaluations, fiches d'effectifs, formulaires d'examen et listes d'adhérents. L'accès à l'outil de Die Zeit est réservé aux abonnés, mais les documents sources restent par ailleurs consultables via le système de recherche du Bundesarchiv, et une partie a déjà été rendue accessible par la NARA à Washington. L'outil est présenté comme particulièrement utile pour la recherche généalogique et pour l'identification de membres nommés de la SA et de la SS, donc potentiellement utile aux recherches sur des cas de persécution documentés.
- Genealogie
Memorah numérise le patrimoine documentaire des Juifs de Tunisie
L'association Memorah, anciennement Bibliothèque du Patrimoine Juif Tunisien (BPJT), fondée à Paris en janvier 2025, restaure, numérise et transmet les archives fragiles des Juifs de Tunisie. Selon un bilan publié le 25 juin 2026 par Tribune Juive, l'association a rassemblé en un peu plus d'un an plusieurs centaines de membres, donateurs et soutiens, et a déjà numérisé près de 300 000 documents : photographies, manuscrits, ouvrages anciens, archives communautaires, correspondances, registres et témoignages familiaux. Un article antérieur de Tribune Juive, du 21 mai 2026, précisait que l'objectif à moyen terme est de rassembler ces fonds sur une plateforme internet dédiée, consultable et transmissible aux jeunes générations. Le projet, distinct des archives nationales tunisiennes elles-mêmes en cours de numérisation, cible spécifiquement le patrimoine communautaire juif, y compris des registres à valeur généalogique. La plateforme publique de consultation n'est pas encore lancée à ce jour.
Opgenomen inLe Grand Livre — Communauté Juive de Tunisie — Comité des communities israélites de Tunisie → - Restitutie
Un descendant d'un collectionneur juif allemand réclame un Van Gogh au musée d'Orsay
Il a été révélé fin juin 2026 qu'une demande de restitution vise le tableau L'Hôpital Saint-Paul à Saint-Rémy-de-Provence (1889) de Vincent van Gogh, conservé au musée d'Orsay à Paris. Déposée dès 2017, la demande est examinée par la Commission pour l'indemnisation des victimes de spoliations (CIVS) ; elle émane de Klaus Kallmann, aujourd'hui âgé de 98 ans, héritier d'un collectionneur juif allemand dont la famille affirme que l'œuvre lui appartenait avant d'être vendue sous la contrainte après l'arrivée des nazis au pouvoir. Les recherches menées par le musée établissent que le tableau, acquis en 1914 auprès de la galerie berlinoise Paul Cassirer, a disparu des radars entre juin 1932 et début 1934, avant de repasser par les collections du marchand Paul Rosenberg, lui-même spolié pendant la Seconde Guerre mondiale, ce qui complique le dossier. La CIVS doit rendre sa recommandation à l'automne 2026.
- Gemeenschappen
Limmud FSU Baku 2026 célèbre la culture des Juifs des montagnes d'Azerbaïdjan
Le 12 juillet 2026 s'est tenu à Bakou le festival Limmud FSU Baku 2026, rassemblant des centaines de participants de la communauté juive d'Azerbaïdjan, forte d'environ 25 000 personnes et très majoritairement composée de Juifs des montagnes (горские евреи, ou Juhuro). Le programme mêlait conférences, ateliers et volet musical, avec des prix distinguant spécifiquement des contributions à la préservation de la culture juive des montagnes, à l'usage de la langue judéo-tat (djuuri) et à l'action caritative. L'Azerbaïdjan avait été, en 2022, le premier pays à majorité musulmane à accueillir un Limmud FSU. Bakou et la région voisine de Krasnaya Sloboda (Quba) forment le cœur historique de cette communauté, l'une des plus anciennes du Caucase. Cette édition 2026, dans la continuité des précédentes, confirme la vitalité institutionnelle durable de cette communauté.
- HerinneringNog te bevestigen
Erfurt accueille une exposition universitaire sur les origines linguistiques du yiddish
Le 20 juillet 2026, la Petite Synagogue (Kleine Synagoge) d'Erfurt a accueilli l'ouverture de l'exposition « Jiddisch/ייִדיש – Von den Anfängen bis zum Buchdruck » (Le yiddish, des origines à l'imprimerie), visible jusqu'au 13 septembre 2026, entrée libre. L'exposition a été conçue par le département d'études yiddish et la chaire junior d'histoire médiévale et juive de l'Université de Trèves ; elle avait été montrée une première fois à Trèves en 2025. Elle retrace la formation du yiddish à partir de dialectes germaniques enrichis d'éléments hébraïco-araméens, romans puis slaves à la fin du Moyen Âge. L'événement s'inscrit dans le festival Yiddish Summer Weimar, plus grand festival et institut d'été européen consacré à la culture yiddish (fondé en 1999), qui investit pour la 12e fois la ville d'Erfurt (Ancienne Synagogue, Petite Synagogue, gare) avec un programme incluant conférences, concerts et un talk-show « Jiddisch Live! ». Le programme est porté conjointement par la ville d'Erfurt et l'organisation du festival.
- ArcheologieNog te bevestigen
Une stèle funéraire hébraïque médiévale inédite entre au musée d'histoire des Juifs de Gérone
Le Museu d'Història dels Jueus de Girona, institution municipale installée dans l'ancienne synagogue du Call, a intégré à sa collection lapidaire hébraïque une nouvelle stèle funéraire jusqu'ici conservée en mains privées, après avoir été trouvée des années plus tôt en bordure d'un chemin près de Gérone. L'épigraphiste Jose Ramón Ayaso a étudié la pièce : gravée dans la pierre nummulitique locale (63 x 22 x 14 cm), elle porte deux lignes en écriture carrée sans date de décès ni formule funéraire habituelle, lue comme « [Je]hossua, fils de Rabbi [...Z]erahia. Que sa mémoire soit bénie ». La famille Zerahia est documentée à Gérone dès le XIe siècle et compta des poètes et lettrés reconnus de la culture juive médiévale catalane. La pièce proviendrait de l'antique nécropole juive de la colline de Montjuïc de Gérone (XIIe-XVe siècle), l'un des fonds épigraphiques hébraïques les plus importants d'Europe occidentale ; le musée en conserve désormais 29 stèles et fragments. L'annonce coïncide avec le 25e anniversaire de l'ouverture du musée, célébré en juillet 2026.
zondag 26 juli 2026
- Gemeenschappen
Première « Nuit des Temples » à Cluj-Napoca : la synagogue néologue ouvre ses portes aux côtés de cinq autres cultes
Pour la première fois, Cluj-Napoca (Kolozsvár, Transylvanie, Roumanie) a organisé le 25 juillet 2026 une « Nuit des Temples » (Templomok éjszakája), de 20h à 2h du matin. Six communautés religieuses — catholique romaine, unitarienne, orthodoxe, gréco-catholique, adventiste et la communauté juive — ont ouvert ensemble 18 édifices religieux à la visite libre et nocturne, une association inédite selon la presse locale. La synagogue néologue, rue Horea (ex-rue Ferenc József), seule synagogue encore en activité à Cluj et lieu de mémoire pour les Juifs de Transylvanie du Nord déportés pendant la Shoah, a participé à l'événement : visites guidées sur la religion juive, l'histoire de la communauté locale et la Shoah, découverte du bâtiment récemment rénové. L'événement, présenté comme une première nationale en Roumanie, a été organisé par les associations Daisler et ESUA. Concerts, expositions d'art visuel et visites guidées par des spécialistes du patrimoine ont complété le programme dans l'ensemble des 18 lieux.
- Herinnering
Décès de Dovid Einhorn, rescapé d'Auschwitz de Brooklyn, quelques jours après ses 100 ans
Dovid (Duvid) Einhorn est mort le vendredi 24 juillet 2026 à Brooklyn (Borough Park), quelques jours seulement après avoir célébré son 100e anniversaire. Né en 1926 à Sighet, en Roumanie — ville natale d'Elie Wiesel —, il avait été déporté avec sa famille à Auschwitz pendant la Shoah et en était l'unique survivant. Le lundi 20 juillet 2026, des centaines de personnes — rescapés de la Shoah, rabbins, élus, responsables communautaires, famille et amis — s'étaient réunis à Saville Manor, à Borough Park, pour fêter son centenaire ; la soirée comprenait l'achèvement et la dédicace d'un Sefer Torah qu'il avait commandé à la mémoire de ses parents et de ses frères et sœurs assassinés pendant la Shoah, et en l'honneur de sa défunte épouse et de ses filles. Durant des décennies, Dovid Einhorn avait témoigné publiquement, auprès d'élèves, de groupes communautaires et d'élus, de la vie juive européenne d'avant-guerre, de la destruction des communautés et de sa survie à Auschwitz, contribuant à transmettre la mémoire de la Shoah.
Opgenomen inLe Grand Livre — La mémoire des persécutions et des pogroms → - Gemeenschappen
Philadelphie : la Congregation Mikveh Israel célèbre 250 ans de vie juive américaine
La Congregation Mikveh Israel de Philadelphie, fondée en 1740 par des Juifs séfarades d'origine espagnole et portugaise, est la deuxième plus ancienne congrégation juive en activité continue des États-Unis, surnommée la « synagogue de la Révolution américaine ». Le dimanche 26 juillet 2026, de 16h à 22h, elle organise « Jewish America 250 », un événement gratuit et ouvert au public réunissant institutions juives, associations, commerçants et artisans de Philadelphie pour célébrer le 250e anniversaire de l'indépendance américaine à travers le prisme de l'histoire juive locale. L'événement s'inscrit dans le mouvement national « America250 » de commémoration du semi-quart de millénaire des États-Unis, aux côtés d'autres institutions juives historiques comme la Touro Synagogue de Newport ou la congrégation Adas Israel de Washington, qui organisent des célébrations parallèles. Mikveh Israel espère fédérer la Jewish Federation of Greater Philadelphia et d'autres organisations autour de cet événement.
Opgenomen inLe Grand Livre — Séfarades →
zaterdag 25 juli 2026
- Publicatie
Une biographie culturelle retrace l'histoire du « Settlement Cook Book », emblème de l'américanisation juive
Nora L. Rubel, professeure de religion à l'université de Rochester, publie chez Columbia University Press, en juin 2026, « Recipes for the Melting Pot: The Lives of The Settlement Cook Book », biographie culturelle du livre de cuisine caritatif créé en 1901 par Lizzie Black Kander à partir de cours donnés à la Milwaukee Jewish Mission. L'ouvrage retrace quarante éditions de ce best-seller, le plus durable de l'histoire éditoriale caritative américaine, encore vendu dans les années 1970, pour montrer comment il a façonné, et a été façonné par, l'identité juive américaine à travers les vagues d'immigration, l'évolution des rôles de genre et la mobilité sociale. Rubel analyse l'assimilation culinaire comme vecteur d'américanisation des femmes juives, en s'appuyant sur les archives des éditions successives. La parution a été relayée par le centre de presse de l'université de Rochester, une interview radio sur WXXI News le 17 juillet 2026, et Forward.
Opgenomen inLe Grand Livre — Milwaukee → - PublicatieNog te bevestigen
Lyon accueille le 4e congrès de la Société des études juives, consacré à « pouvoir et vulnérabilité »
La Société des études juives (SEJ), héritière de la Revue des études juives fondée en 1880, a tenu son 4e congrès à Lyon du 29 juin au 2 juillet 2026. Le thème retenu, « Pouvoir et vulnérabilité dans l'histoire, les textes et les sociétés », invitait à explorer la souveraineté, la précarité et la vulnérabilité à travers l'histoire juive et les études du judaïsme, de l'Antiquité à l'époque contemporaine. L'appel à communications avait été clos le 1er décembre 2025. La tenue de l'événement aux dates annoncées est confirmée par le site officiel de la SEJ, relayé par l'IRHT-CNRS et le Comité des travaux historiques et scientifiques (CTHS).
- GemeenschappenNog te bevestigen
Damas relance la restauration de son cimetière juif, nouvel épisode de la renaissance du patrimoine juif syrien
Fin juin-début juillet 2026, les autorités syriennes et la Mosaic Foundation, organisation de la diaspora juive syrienne dirigée par Henry Hamra, ont entamé la restauration du cimetière juif de Damas, qui abrite les tombes de personnalités religieuses éminentes de la communauté. Cette initiative s'inscrit dans une série de gestes de réhabilitation du patrimoine juif syrien engagés depuis la chute du régime de Bachar el-Assad fin 2024 : en décembre 2025, les autorités syriennes avaient accordé à la Mosaic Foundation sa première licence de restauration de biens communautaires, avec pour premier objectif la synagogue Jobar à Damas. L'événement, daté fin juin-début juillet 2026, est rapporté indépendamment par Euronews en arabe, Monte Carlo Doualiya (service arabophone de RFI) et le média syrien indépendant Enab Baladi.
- Archeologie
Sardes et sa grande synagogue antique inscrites au patrimoine mondial de l'UNESCO
L'ancienne cité lydienne de Sardes, en Turquie occidentale, a été inscrite au patrimoine mondial de l'UNESCO fin juin 2026, au terme de près de soixante-dix ans de fouilles menées par l'expédition archéologique Harvard-Cornell, engagée depuis 1958. Le bien inscrit, intitulé « Ancient City of Sardis and the Lydian Tumuli of Bin Tepe », inclut la synagogue de Sardes, considérée comme l'une des plus grandes synagogues antiques jamais mises au jour, dont la construction est datée du IVe siècle de notre ère. La nouvelle a été rapportée le 25 juin 2026 par ScienceDaily, puis relayée les jours suivants par Greek City Times et ArtNews. Cette reconnaissance patrimoniale internationale consacre la synagogue de Sardes, déjà documentée par le site savant de l'expédition archéologique (sardisexpedition.org), comme un jalon majeur de la présence juive en Asie Mineure antique.
Opgenomen inLe Grand Livre — Inscription dédicatoire de synagogue antique → - Publicatie
Un livre retrace l'histoire du stéréotype antisémite de « l'incendiaire juif » aux États-Unis
L'historien indépendant Jeffrey Marx publie chez NYU Press, en juillet 2026, « Jewish Firebugs: Arson and Antisemitism from the Civil War to World War I », première étude approfondie du stéréotype de « l'incendiaire juif » aux États-Unis. L'ouvrage montre qu'après la guerre de Sécession, des compagnies d'assurance-incendie ont instruit leurs agents de refuser des polices aux Juifs, jugés enclins à l'incendie volontaire pour toucher les primes. Marx retrace comment cette accusation, sans fondement statistique, s'est diffusée dans les manuels d'assurance, la presse à sensation, les caricatures, chansons et films muets jusqu'à la Première Guerre mondiale, en s'appuyant sur des rapports de pompiers, dossiers d'assurance et minutes de procès. Il relie ce stéréotype spécifique aux tropes antisémites plus anciens de cupidité et de duplicité juives. La parution, début juillet 2026, a été relayée par la Jewish Telegraphic Agency, The Times of Israel et le Jewish Book Council.
- Herinnering
La communauté juive de Vercelli remporte deux financements pour agrandir le musée de sa synagogue
Début juillet 2026, la communauté juive de Vercelli, dans le Piémont, a annoncé avoir remporté deux appels à projets — l'un de la Fondazione Compagnia di San Paolo, l'autre de la Région Piémont dédié à la valorisation du patrimoine muséal — pour financer le projet « Custodire la bellezza » (Préserver la beauté). Ce projet permettra de consolider et de transformer en espace muséal le second matroneo (galerie des femmes) de la synagogue de Vercelli, inaugurée en 1878 et considérée comme l'une des plus hautes expressions de l'architecture synagogale italienne de l'époque de l'émancipation. Les parcours pédagogiques associés, conçus avec des enseignants, incluront des visites de la synagogue et du musée, des ateliers sur la culture et la religion juives, des itinéraires dans la Vercelli juive, ainsi que des ateliers spécifiques sur la Shoah, les lois raciales de 1938 et les Stolpersteine locaux. Restée fermée durant cinquante ans avant sa restauration, la synagogue de Vercelli est aujourd'hui un lieu vivant de mémoire piémontaise, visité par des écoles de toute l'Italie. L'information est corroborée par trois médias locaux indépendants début juillet 2026.
Opgenomen inLe Grand Livre — Verceil (Vercelli) →
donderdag 23 juli 2026
- Archeologie
Jeruzalem: mysterieuze antieke tunnel ontdekt in de buurt van Ramat Rahel
Een reddingsgravening onder leiding van de Israëlische Oudheidkundige Autoriteit (IAA), voorafgaand aan een bouwproject in de buurt van de kibboets Ramat Rahel, ten zuiden van Jeruzalem, heeft een tunnel onthuld die uit het gesteente is gehouwen, ongeveer 50 meter lang, tot 5 meter hoog en 3 meter breed. De ingang was via een trap in het gesteente uitgehakt die naar een opening leidde. Archeologen hebben eerst een natuurlijke karstholte vastgesteld die zich verlengde tot een lange tunnel, gevuld met sedimenten die zich over honderden, zo niet duizenden jaren hebben opgehoopt. Er zijn geen artefacten gevonden waarmee kon worden vastgesteld wie deze had uitgehouwen en wanneer; een eerste hypothese stelt een antiek waterwerk voor dat tot een waterbron moest leiden, maar datering en functie moeten nog worden bepaald. De ontdekking, aangekondigd medio juli 2026, is door verschillende onafhankelijke Israëlische media opgepikt (Ynet, Mako, Maariv, Arutz 7). Ramat Rahel is bovendien een belangrijke plaats uit de Judaïsche koninklijke periode (7e eeuw v.Chr.), bekend om zijn administratiepaleis en zijn LMLK-zegels, wat bijzonder belang toevoegt aan elke nieuwe ondergrondse constructie die in de nabijheid wordt onthuld, ook al is de directe band met deze periode nog niet vastgesteld.
- Herinnering
Vilnius en Druskininkai vieren Jacques Lipchitz' 135ste verjaardag met ongebruikte werken uit Valencia
Het Vilna Gaon Museum voor Joodse geschiedenis inaugureerde op 16 en 17-18 juli 2026 de tweedelige tentoonstelling 'Jacques Lipchitz. Beeldhouwwerk-Pelgrims', in het Samuel Bak Museum in Vilnius en het Jacques Lipchitz Museum in Druskininkai, geboorteplaats van de beeldhouwer. Het evenement markeert de 135ste verjaardag van Jacques Lipchitz' geboorte, geboren 22 augustus 1891 in Druskininkai, toen in het Russische Rijk, gestorven in 1973, Litouwse pionier van het kubisme naast Picasso en Modigliani. Twaalf belangrijke werken uitgeleend door het IVAM (Institut Valencià d'Art Modern, Spanje) worden voor het eerst in Litouwen getoond, voor een verzekerde waarde geschat op meer dan 9 miljoen euro's; in Druskininkai tonen vier sculpturen uit de IVAM-collectie de evolutie van zijn werk, van kubistische vormen tot latere composities, meer dramatisch en spiritueel. De familie Lipšic (Lipchitz) schonk bovendien werken van de Spaanse periode van de beeldhouwer aan het museum van Druskininkai. De tentoonstelling, ontworpen als een culturele brug tussen beide steden, loopt tot 22 november 2026.
Opgenomen inLe Grand Livre — Litvaks (Juifs lituaniens) → - Restitutie
Beieren restituart een Kandinsky onterfd aan erfgenamen van familie Lewenstein
De begrotingscommissie van het Beierse Parlement (Haushaltsausschuss) keurde in midden-juli 2026 eenstemmig de teruggave goed van het schilderwerk 'Das bunte Leben' ('Het kleurrijke leven', 1907) van Wassily Kandinsky door de publieke bank Bayerische Landesbank (BayernLB) aan de erfgenamen van familie Lewenstein. Het werk, een van de belangrijkste stukken uit Kandinskys periode 'Russische figuren en sprookjesmotieven', was sinds 1927 eigendom van het joodse echtpaar Hedwig en Emanuel Albert Lewenstein uit Amsterdam, die het aan het Stedelijk Museum hadden uitgeleend. Na de Duitse bezetting van Nederland werd het schilderwerk op 9 oktober 1940 geveild, in omstandigheden die de Beratende Kommission, de Duitse federale adviescommissie voor onterfte goederen (opgeheven eind november 2025), als gerelateerd aan de systematische vervolging van joden onder het nazisme beoordeelde. De BayernLB had het werk in 1972 verworven en leende het sinds aan de Städtische Galerie im Lenbachhaus in München. Het besluit volgt op de aanbeveling tot teruggave uitgegeven door de Beratende Kommission vóór haar ontbinding. Dit Beierse restituatiedossier voegt zich in dezelfde maand bij dat van de buste van Picasso teruggegeven aan erfgenamen van Alfred Flechtheim.
woensdag 22 juli 2026
- Herinnering
Duitsland: overlevende van Westerbork Eva Weyl zet geheugenwerk voort via videoconferentie en spreekt voor Düsseldorf rechtbank
Eva Weyl, geboren 7 juni 1935 in Arnhem (Nederland) in een familie afkomstig uit Kleef en Freiburg im Breisgau, overleefde als kind het doorgangskamp Westerbork met haar ouders en stelde zich daarna als actieve getuige van de geschiedenis (Zeitzeugin) in Duitsland. Haar geplande bezoek aan Stuttgart van 29 juni tot 3 juli 2026, om vijf onderwijsstellingen te ontmoeten, moest worden geannuleerd, maar zij handhaafde transmissie door online op afstand lezingen aan leerlingen te geven. Op 8 juli 2026 sprak zij persoonlijk op het colloquium van de rechtbank (Justizkolloquium) van het Regionaal Hof in Düsseldorf, waar zij werd voorgesteld als drager van het Federale Verdienstekruis, dat haar in 2018 was uitgereikt. Haar vaderzijdige familie had het warenhuis Weyl in Kleef gesticht; deze dubbele actualiteit — digitale aanpassing vervolgens institutioneel sprekerschap in een rechtbank — illustreert de vraag van mondelinge geheugenoverlevering naarmate de laatste getuigen verouderen.
Opgenomen inLe Grand Livre — La mémoire des persécutions et des pogroms → - Herinnering
Israël: moord op rav Amos Guetta, bewaarder van de mondelinge herinnering van de Joden van Libië
Rabbijn Amos Guetta, 75 jaar oud, werd op 1 juli 2026 in zijn jeshiva in Netanya doodgestoken door een voormalige student in psychiatrische nood. Geboren in Libië en gevestigd in Israël, had hij decennia besteed aan het behoud van de minhaguim en de mesorah — gewoonten, melodieën, gebed van de Tien Geboden in Judeo-Arabisch — van de joodse gemeenschap van Libië en Tripolitanië, tot het punt dat hij werd genoemd 'de rabbijn van de Libische joodsheden'. Zijn getuigenis was gedocumenteerd door het getuigenverzamelingsproject van het ANU Museum (Museum van het Joodse Volk, Tel Aviv). Zijn begrafenis trok duizenden gelovigen; zijn verdwijning wordt door de gemeenschap afkomstig van Libië ervaren als het verlies van een van de laatsten rechtstreekse overdraagsters van deze specifieke herinnering.
- Gemeenschappen
Córdoba: preventief herstel van gebeeldhouwde stukadornamenten van middeleeuwse synagoge
De Junta de Andalucía (Consejería de Cultura y Deporte) is begonnen met het preventief herstel van de yeserías, gebeeldhouwde plafonddecoraties, van de middeleeuwse synagoge van Córdoba, een van de drie middeleeuwse synagogen behouden in Spanje. De werkzaamheden, niet-invasief (oppervlaktereiniging en puntgewijze stabilisatie), hebben gesloten voor het publiek geleid van 13 tot 24 juli 2026, voor een budget van 438.240 euro gefinancierd uit eigen middelen van de Consejería. Dit restauratie verloopt parallel met de inrichting van het terrein grenzend aan de synagoge, begin april 2026 op gang gebracht voor zes maanden, wat mogelijk zal maken om de ter plaatse gevonden archeologische overblijfselen te behouden en een toekomstig bezoekercentrum te creëren. De eerste aankondiging van de werf dateert van 9 juni 2026, maar de daadwerkelijke sluiting voor het publiek verloopt gedurende de zomer van 2026.
- Herinnering
Parijs: 84e herdenking van het Vélodrome d'Hiver-razzia
Op zondag 19 juli 2026 vond in Parijs de nationale ceremonie plaats ter herdenking van de 84e verjaardag van de razzia in het Vélodrome d'Hiver op 16 en 17 juli 1942, op het Plein der Joodse Martelaren van het Vél d'Hiv. Georganiseerd gezamenlijk door het ministerie van Defensie en de Crif, bracht zij Yonathan Arfi, voorzitter van de Crif, en Alice Rufo, gedelegeerd minister bij de minister van Defensie en Veteranen, samen, met eerbetoon aan de Rechtvaardigen van Frankrijk. Parallelle herdenkingen vonden plaats in Nice en in Yvelines, herinnerend met name aan de 302 gedeporteerden uit dit departement. De editie 2026 legde nadruk op overdracht aan jonge generaties nu de laatste directe getuigen verdwijnen, en op de strijd tegen hedendaags antisemitisme.
Opgenomen inLe Grand Livre — La déportation des Juifs de France → - PublicatieNog te bevestigen
Italië: CDEC-stichting organiseert Vijfde Internationale Week voor Studies on Contemporary Italian Judaism, gewijd aan film
De Fondazione CDEC (Centro di Documentazione Ebraica Contemporanea, Milaan) organiseerde begin juli 2026 in de Foresteria van het klooster van Camaldoli (Arezzo) de vijfde editie van zijn Internationale Week voor Studies on Contemporary Italian Judaism. Het thema 2026, 'Joden in film, media en Italiaanse cultuur', volgt de edities gewijd aan vrouwen (2022), muziek (2023) en literatuur (2024). De werkzaamheden betreffen filmvakken bezet door prominente Joodse personen in Italië en hoe Italiaanse film het judaïsme op het scherm heeft vertegenwoordigd. Het doel is om de bijdrage van Joden aan Italiaanse film te documenteren, in het verlengde van de gepubliceerde werkzaamheden van eerdere edities.
- Gemeenschappen
Roemenië: heropening van de Grote Asjkenazische Synagoge van Constanța na restauratie
Na meer dan een eeuw bestaan en decennia van verwaarlozing opende de Grote Asjkenazische Synagoge van Constanța, Roemeense haven aan de Zwarte Zee, eind mei/begin juni 2026 haar deuren bij een officiële ceremonie. Gebouwd tussen 1910 en 1914 in Moorse stijl door architect Adolf Linz, diende zij als militair pakhuis tijdens de Tweede Wereldoorlog en verviel daarop met de teruggang van de plaatselijke Joodse gemeenschap. De restauratie, gefinancierd door de Roemeense staat, werd gedragen door jaren pleidooi van Silviu Vexler en de Federatie van Joodse Gemeenten in Roemenië. De reconsecratieceremonie bracht gemeenschapsleiders, regeringsvertegenwoordigers, plaatselijke autoriteiten en diplomaten samen, vergezeld van shopharklangen en Torahelementen. Enige overblijvende synagoge van de stad, het gebouw hervat religieus en cultureel gebruik opengesteld voor het publiek.
- Publicatie
Een studie van de Universiteit van Tel Aviv leest de kalender van 364 dagen van de Qumran-rollen opnieuw
Docent Eshbal Ratzon van de Universiteit van Tel Aviv stelt een nieuwe historische lezing voor van de kalender van 364 dagen vastgesteld in de rollen van de Dode Zee, lang beschouwd als zuiver theoretisch. Volgens haar studie, gepubliceerd in het vakblad Tarbiz, zou deze kalender — waarvan de deelbaarheid door zeven de feesten altijd op dezelfde dag van de week plaatste — inderdaad gebruikt zijn door de sekte van Qumran in haar begintijd, in de 2e eeuw voor onze jaartelling. Het zou later zijn opgegeven naarmate de cumulatieve verschuiving met de seizoenen onhoudbaar werd, in een context van toenadering tussen de sekte en de Hasmonaeïsche dynastie onder Alexandros Jannaeus, wat een overgang naar de praktische kalender van de Tempel mogelijk maakte. De studie werd begin juli 2026 veel overgenomen door de Jerusalem Post, Times of Israel, JNS en Archaeology Wiki. Het gaat niet om een nieuwe materiële ontdekking maar om een historiografische herbeoordeling van al lang bekende documenten.
Opgenomen inLe Grand Livre — Les fêtes et le calendrier juif → - GenealogieNog te bevestigen
Spanje: rechter erkent Sefardische nationaliteit aan twee Colombianen op basis van certificaat van Federatie van Joodse gemeenten
De Audiencia Provincial de Madrid gaf op 13 mei 2026 een uitspraak waarbij de Spaanse nationaliteit werd erkend voor twee Colombiaanse staatsburgers die in Bogotá wonen en zich aanmelden als afstammelingen van joden die in 1492 uit het schiereiland waren verbannen. De overheid had aanvankelijk betoogd dat certificaten uitgegeven door Sefardische federaties in Latijns-Amerika onvoldoende waren; het keerpunt kwam van een certificaat van de Federación de Comunidades Judías de España (FCJE), erkend als referentie-autoriteit voor deze procedures onder de wet 12/2015. De uitspraak vormt een precedent door de geldigheid van genealogische documenten en rapporten te accepteren die zijn uitgegeven door Sefardische gemeenten in Latijns-Amerika, zonder van de aanvrager te verlangen dat hij alle interne documentatie overlegt die voor het vaststellen van zijn herkomst is gebruikt. De beslissing maakt deel uit van een reeks uitspraken gedaan in 2026 door dezelfde kamer, enkele toewijzend, andere weigering van de nationaliteit op basis van de robuustheid van de voorgelegde genealogie.
- Gemeenschappen
Duitsland: Charlotte Knobloch unaniem herkozen tot voorzitter van de Joodse gemeente van München en Opper-Beieren
De gemeentelijke verkiezingen van de Israelitische Kultusgemeinde München und Oberbayern (IKG) vonden plaats op 2 en 5 juli 2026, en de nieuwe raad van vijftien leden was samengesteld op 6 juli in het gemeenschapscentrum van St-Jakobs-Platz. Charlotte Knobloch, zonder onderbreking voorzitter sinds 1985 en Shoah-overlevende die als kind in Beieren verborgen zat, werd unaniem herkozen voor een nieuw mandaat van vier jaar, zonder tegenkandidaat en aan kop van de stemming naar aantal stemmen. Twee vice-voorzitters werden gekozen: ondernemer Yehoshua Chmiel, sinds 2016 in functie, en jurist Michael Holland, antisemitisme-coördinator van de Landkreis Dachau, die voor het eerst in de raad komt. Deze continuïteit van vier decennia aan het hoofd van een van de belangrijkste Joodse gemeenten in Duitsland plaatst zich in de context van het rapport dat in mei 2026 door de Zentralrat is gepubliceerd over de voortduring van een klimaat van bedreiging voor het Joodse leven in Duitsland.
- Gemeenschappen
Normandië: de synagoge van Elbeuf, overblijfsel van de gele sterren van Vichy, gered van huiszwam dankzij een schenking van de Edmond J. Safra-stichting
Gebouwd in 1909 dankzij een schenking van weldoener Alphonse Haas, is de synagoge van Elbeuf, in Normandië, een zeldzaam en beschermd monument dat getuigt van de aanwezigheid van Elzas-Lotharingse Joden die na 1871 de plaatselijke textielindustrie kwamen ontwikkelen. Het draagt op zijn muren nog steeds gele sterren die in de nacht van 16 op 17 juli 1942 zijn geschilderd – dezelfde nacht als het begin van de Vel d'Hiv-razzia – waardoor het een van de zeldzame gebouwen in Frankrijk is dat dit directe spoor van Vichy-vervolging bewaart. Zonder religieuze diensten sinds 1995, was het gebouw, winnaar van de Mission Patrimoine 2023, in restauratie toen een werkplaats in 2025 de aanwezigheid van huiszwam op de helft van de gebedszaal openbaard, waardoor de behandelingskosten op ongeveer 300.000-350.000 euro uitkwamen. De Fondation du patrimoine kondigde op 8 juli 2026 aan dat een uitzonderlijke schenking van de filantropische Edmond J. Safra-stichting dit urgente financieringsgat kon dichten en de werkzaamheden kon hervatten – dezelfde stichting die al de restauratie van het Sublime Huis in Rouen had ondersteund, het oudste Joodse monument van Europa.
Opgenomen inLe Grand Livre — La mémoire des persécutions et des pogroms → - HerinneringNog te bevestigen
Spanje: Centro Sefarad-Israel en Yad Vashem leiden ongeveer vijftig Spaanse leerkrachten op bij herinnering-reizen naar Thessaloniki en Polen
Het Centro Sefarad-Israel in Madrid coördineerde, in samenwerking met Yad Vashem's International School for the Study of the Shoah, twee trainingen voor Spaanse leerkrachten: een seminar in Thessaloniki (Griekenland) van 23 tot 27 juni 2026, gewijd aan de geschiedenis van de Sefardische gemeenten in Noord-Griekenland voor, tijdens en na de Shoah, gevolgd door een internationaal seminar in Polen begin juli 2026. Rosa Méndez, directeur van het gebied Onderwijs, Holocaust en Bestrijding van Antisemitisme van het Centro Sefarad-Israel, coördineerde beide reizen, die in totaal ongeveer vijftig Spaanse leerkrachten bijeenbrachten voor bezoeken aan herinnering-plaatsen en officiële certificering. Dit programma illustreert de institutionele pedagogische dimensie van levend geheugen, met bijzondere nadruk op de Sefardische Shoah van Thessaloniki, die in het internationale verhaal vaak ondervertegenwoordigd is.
- PublicatieNog te bevestigen
München: oproep voor inzendingen voor internationaal colloquium over archieven en Joods geheugen
Het Literaturarchiv Monacensia en de leerstoel voor Joodse geschiedenis en cultuur van de universiteit LMU in München lanceerden eind juni 2026 een oproep voor inzendingen voor een interdisciplinair colloquium getiteld 'Das Jüdische im Archiv' ('Het Joodse in het archief'), dat op 22 en 23 oktober 2026 in München plaatsvindt. Gericht op vooral jonge onderzoekers, met een inzenddatum van 31 juli 2026, zal het colloquium zich richten op archieven als plaatsen van bewaring, organisatie en geheugen van Joodse geschiedenis en heden. De aankondiging is zowel via het academische platform H-Soz-Kult als via de portal van de Duitse vereniging voor Joodse studies verspreid.
- Gemeenschappen
Sydney: het toekomstige gemeenschapscentrum Hakoah bereikt een symbolische stap in wederopbouw na de aanslag in Bondi
De joodse gemeenschap van Sydney vierde op 7 juli 2026 een belangrijke bouwfase: het plaatsen van de laatste constructiebalk van het toekomstige Hakoah Club-complex in White City, Paddington, een project van meer dan 150 miljoen Australische dollars. Hakoah-voorzitter Steven Lowy presenteerde deze bouwplaats als een daad van veerkracht zeventien jaar na de sluiting in 2009 van de historische club aan Bondi Beach, en verbond dit expliciet met de terroristische aanval die plaatsvond in Bondi op Chanoeka, 14 december 2025: een Norfolkspar werd op de plaats geplant als levend monument voor de slachtoffers. Hakoah, joodse sport- en socialclub opgericht in Sydney in 1939, moet zijn nieuwe locatie in 2027 openen; Lowy noemde het naast twee andere grote gemeenschapsprojecten in Sydney: de uitbreiding van het Sydney Jewish Museum en een nieuw school aan het Moriah College.
- Gemeenschappen
New York: rabbijn Felicia Sol wordt eerste vrouw aan het hoofd van de tweehonderd jaar oude gemeente B'nai Jeshurun
Vanaf 1 juli 2026 is rabbijn Felicia Sol officieel de opvolger van rabbijn Rolando Matalon als Rosh Kehillah (geestelijk leider) van de gemeente B'nai Jeshurun aan de Upper West Side van Manhattan — een primeur in de tweehonderd jaar durende geschiedenis van deze non-denominationele synagoge, opgericht in 1825. Gedurende veertig jaar had Matalon B'nai Jeshurun van een zieke gemeente omgevormd tot een nationaal model van Amerikaans liberaal jodendom, gebaseerd op participatief gebed en maatschappelijk engagement. De Jewish Telegraphic Agency stelt zijn vertrek voor als het einde van een generatie rabbijnen die na de jaren 1960 consensusinstanties hebben gebouwd die Israël, maatschappelijk handelen en Joodse cultuur verbonden. Felicia Sol, sinds 2001 in B'nai Jeshurun en geordineerd in 1999, was al de eerste vrouwelijke rabbijn van de gemeente; Matalon heeft van zijn kant plannen om een nieuw trainingsinstituut voor rabbijnen, kantors en musici op te richten.
Groot Boek in voorbereiding
Nog geen enkel Groot Boek behandelde dit onderwerp: het wordt nu geschreven, en deze ontdekking zal erin staan.
dinsdag 21 juli 2026
- Archeologie
Jeruzalem: verkoolde balken van de vernietiging van de Eerste Tempel gevonden in de Davidstad
Archeologen van de Israel Antiquities Authority en de Universiteit van Tel Aviv, onder leiding van Dr. Yiftah Shalev en Prof. Yuval Gadot, kondigden op 20 juli 2026 de ontdekking aan van massieve en verkoolde houten balken tijdens opgravingen in het nationale park van de Muurwallen van Jeruzalem, in de Davidstad. De balken, gevonden in een gebouw dat onder het effect van een brand was ingestort, lijken het dak van een binnenplaats van een gebouw uit de periode van de Eerste Tempel te hebben gevormd. Het gesmolten pleisterwerk van de muren, door het hout eronder af te dichten, zou het ongeveer 2600 jaar hebben bewaard — hout is een extreem zeldzaam materiaal in archeologische contexten van gewelddadige vernietiging. De brand wordt toegeschreven aan de Babylonische verovering van Jeruzalem door Nabukodonosor II in 586 voor de huidige tijd, die de stad en de Eerste Tempel vernietigde. De jaarringen van het hout bieden een ongekend potentieel voor dendrochronologische datering voor dit type context. De aankondiging werd opzettelijk geprogrammeerd vóór Tisjah be-Av, de rouwdag ter herdenking van de vernietiging van beide Tempels; de mede-directrice van de opgraving, Efrat Bocher, benadrukte de samenhang met de joodse rouwkalender. De ontdekking werd overgenomen door een tiental Israëlische en internationale mediakanalen, waaronder Jerusalem Post, Haaretz, Ynetnews en Times of Israel.
- HerinneringNog te bevestigen
Amsterdam: Portugese Synagoge opent 'Snogeiros', fototentoonstelling over haar levende gemeenschap
Het Joods Cultureel Kwartier (JCK) van Amsterdam opende op 10 juli 2026, in de Portugese Synagoge (Esnoga of Snoge), de tentoonstelling 'Snogeiros – Mensen van de Snoge', zichtbaar tot 8 november 2026. De Nederlandse fotografe Marte Visser, geboren 1977, presenteert werk vervaardigd met bevoorrecht toegang tot het dagelijks leven van de Portugees-Israëlitische gemeenschap van Amsterdam, documenterend intieme gebaren, rituelen en verzamelingsmomenten. De Snoge, gebouwd tussen 1671 en 1675, heeft geen elektriciteit of verwarming en blijft bij kaarslicht verlicht, een beperking die de fotografe in haar visuele aanpak integreerde. De tentoonstelling sluit aan op de verlenging van de 350ste verjaardag van de synagoge, gevierd in september 2025, zonder simpelweg herinnering eraan te zijn: zij laat zien gezichten en verhalen van huidige gemeenschapsleden die de plaats vandaag levend maken. Zij zal gesloten zijn op 13 en 17 tot 22 september 2026 ter gelegenheid van de grote Joodse feesten.
- Gemeenschappen
Moskou: de Hermitage en het Joods Museum ondertekenen een driejarig akkoord gericht op Rembrandt
Op 8 juli 2026 ondertekenden het Staatsmuseum Hermitage in Sint-Petersburg, het Joods Museum en Centrum voor Tolerantie in Moskou en de 'Hermitage XXI Century' stichting een samenwerkingsovereenkomst van drie jaar. De overeenkomst werd ondertekend door Mikhail Piotrovski, algemeen directeur van de Hermitage, Alexander Boroda, algemeen directeur van het Joods Museum en Centrum voor Tolerantie, en Zorina Myskova, directeur van de Hermitage XXI Century stichting. Het gemeenschappelijke programma richt zich hoofdzakelijk op de invloed van het Oude Testament en van de joodse gemeenschap van de Lage Landen op de Nederlandse kunst van de Gouden Eeuw, met name op het werk van Rembrandt. Het eerste gemeenschappelijke project dat werd aangekondigd, is een tentoonstelling gewijd aan de 'jonge Rembrandt', gericht onder meer op een portret met een kaantjesboord en een reeks gegraveeerde zelfportretten. De overeenkomst werd overgenomen door verschillende Russische mediakanalen van toprang, waaronder het bureau Interfax, het publieke kanaal Первый канал (Channel One) en het gemeenschappelijke medium STMEGI.
Opgenomen inLe Grand Livre — Moscou → - Archeologie
León: opgravingen 2026 in Puente Castro bevestigen geweld van aanval 1196 tegen judería
Sinds 10 juli 2026 voert de Universiteit van León (ULE) haar jaarlijkse graafcampagne, aangevangen sinds 2021, uit op plaats 'Castro de los Judíos' in Puente Castro, middeleeuwse buitenwijk van León. De graafleiders Raquel Martínez Peñín en Carlos Fernández Rodríguez rapporteren dat een aanzienlijk aantal pijlpunten verspreid over plaats de omvang van belegering 1196 bevestigt, toen Kastiliaanse en Aragonese troepen deze aljama belegerd en verwoest, een meest invloedrijkste juderías van Christelijke koninkrijken 12e eeuw, gevestigd op Route Santiago. Het terrein werd verlaten na deze plundering en bleef quasi onbewoond tot 15e eeuw. De graafcampagne 2026 beoogt ook documenting van vroegere bezetting vóór Joods installatie, waarvan chronologie nog moet worden bepaald, als ook mogelijke sporen latere bezetting na Joods vertrek.
- Herinnering
Duitsland: meer dan 600 documenten uit de nazi-periode, gered van een betwist veilinghuis, overgedragen aan gedenktekens
Het veilinghuis Felzmann had op 17 november 2025 een catalogus getiteld 'Das System des Terrors' onder de hamer gebracht, met brieven uit concentratiekampen, Gestapo-dossiers en andere documenten met persoonlijke gegevens en namen van slachtoffers. Het Internationaal Auschwitz-comité, via de stem van zijn plaatsvervangend directeur Christoph Heubner, had een 'cynische en schandelijke' onderneming aangeklaagd die commercieel misbruik maakte van het lijden van vervolgden; de veiling werd op 16 november 2025 geannuleerd, met steun van minister van Cultuur Wolfram Weimer. Op 7 juli 2026 werden in de Landtag van Noordrijn-Westfalen in Düsseldorf meer dan 600 teruggekochte archiefstukken door een coalitie van de regionale maatschappij – Kerk, politieke en zakenwereld, journalisten – overgedragen aan gedenktekens en archieven, met medewerking van de Auschwitz-Birkenau-stichting. Het gedenkteken van Esterwegen ontving onder meer het bevrijdingscertificaat van gevangene Otto Thätner, geboren in 1899, gearresteerd in 1933 en vanaf 4 april 1934 ondergebracht in het kamp Esterwegen, evenals kampbriefkaarten en 'kampgeld'.
Opgenomen inLe Grand Livre — La mémoire des persécutions et des pogroms → - Herinnering
Magdeburg plaatst 36 nieuwe Stolpersteine als eerbetoon aan nazi-slachtoffers
Op 1 en 2 juli 2026 werden 36 nieuwe Stolpersteine in Magdeburg geplaatst ter herinnering aan Joden uit de stad die waren gedeporteerd en vermoord, ter gelegenheid van de 47de plaatsingscampagne georganiseerd door de werkgroep 'Stolpersteine für Magdeburg' van de gemeente. De ceremonie van 1 juli begon op de hoek van de Johannisbergstraße/Schleinufer met hulde aan Marjene Findling; die van 2 juli begon op Faßlochsberg 31 met familie Caro. Elke messingtegel van 10x10 cm, ontworpen door Keulenaar kunstenaar Gunter Demnig sinds 1997, draagt de naam, biografische gegevens, datum en bestemming van deportatie van het slachtoffer, en wordt voor haar vrijwillig gekozen laatste verblijfplaats geplaatst.
- Herinnering
München legt vier nieuwe Stolpersteine voor familie Rosenfeld, buurt Gärtnerplatz
Op 3 juli 2026 zijn vier Stolpersteine gelegd aan de Buttermelcherstraße 4 in München, ter nagedachtenis van Moritz en Maximiliane Rosenfeld (geboren Pappenheimer) en hun dochters Hildegard en Beate, die sinds 1913 in het gebouw woonden. Moritz Rosenfeld, geboren op 10 november 1879 in Schopfloch, was onderwijzer en vanaf 1934 directeur van de Joodse openbare school aan de Herzog-Rudolf-Straße en secretaris van de Beierse vereniging van Joodse onderwijzers; hij werd gearresteerd na het pogrom van november 1938 en gedeporteerd naar concentratiekamp Dachau, waar hij op 3 september 1939 stierf. Beate Rosenfeld, gepromoveerd in filosofie aan de universiteit van Breslau, en haar zuster Hildegard, kleuteronderwijzeres, emigreerden beide naar Palestina. Met deze plaatsing, georganiseerd door Initiative Stolpersteine für München e.V., bereikt de stad 440 gedenksteen.
Groot Boek in voorbereiding
Nog geen enkel Groot Boek behandelde dit onderwerp: het wordt nu geschreven, en deze ontdekking zal erin staan. - Gemeenschappen
Alabama: de tempel B'nai Sholom van Huntsville start haar 150-jarig jubileumjaar
Opgericht op 30 juli 1876 door 32 gezinnen en sinds 1877 aangesloten bij de Union for Reform Judaism, beheert de gemeente Temple B'nai Sholom van Huntsville (Alabama) sinds 1899 het oudste synagogegebouw dat continu in gebruik is in de staat, ingewijd op 26 november 1899 en ontworpen door architect R. H. Hunt. De gemeente start haar jubileumjaar voor 150 jaar vieringen met een Shabbat « L'dor V'dor » op 24 juli 2026, gevolgd op 25 juli door « ShalomFest », een gemeenschappelijk straatfestival. Het programma voorziet in zes « Kol Shalom »-diensten die leden van verschillende generaties samenbrengen rond het Joodse leven in Huntsville, een concert van het Huntsville Symphony Orchestra getiteld « Faith and Remembrance » inclusief Ernest Blochs Drie Joodse gedichten, en het gezamenlijk schrijven van een nieuwe sefer Torah waarvan de inwijding gepland is op Rosh Hachana, 2 oktober 2027.
- Gemeenschappen
Philadelphia: de gemeente Beth Am Israel viert haar honderdjarig bestaan met het gezamenlijk schrijven van een nieuwe sefer Torah
Opgericht in de jaren 1920 in het zuidwesten van Philadelphia voordat het zich in de jaren 1970 naar Penn Valley vestigde, viert de conservatieve gemeente Beth Am Israel, die nu meer dan 300 gezinnen telt, in oktober 2026 haar honderdjarig bestaan. Het centrale project van deze vieringen is het gezamenlijk schrijven van een nieuwe sefer Torah: elk lid van de gemeente trok één letter op het perkament, voordat de soferet Jen Taylor Friedman bij openbare sessies de laatste letters afmaakte; de rol wordt gelijmd en voltooid bij de octoberceremonies. Een boomplanting is gepland op Erev Soeccot ter ere van het honderdjarig bestaan, samen met een gala en liefdadigheidsinspanningen, waaronder de bereiding van honderd maaltijden voor mensen in voedselonzekerheid.
zondag 19 juli 2026
- Gemeenschappen
Het Sepharadi-museum van Toledo presenteert voor het eerst gerestaureerde bruidstextiel « berberiscas » uit Melilla
Het Sepharadi-museum van Toledo (Sinagoga del Tránsito), onder het Spaanse ministerie van Cultuur, opende op 25 juni 2026 de tijdelijke tentoonstelling « Historia de un legado », zichtbaar tot 27 september 2026. Zij presenteert voor het eerst een verzameling vrouwelijke textielpietstukken van de Noord-Afrikaans-Sefardische traditie (berberisca) afkomstig uit Melilla: een riem (hezam), een met goud geborduurd rok (jeltita), twee jasjes (gombaiz) en twee voorstukken (ktef), in fluweel en damastijde. Deze stukken waren in het begin van de 20e eeuw vervaardigd voor Sol Salama Hassan, getrouwd op 19-jarige leeftijd en overleden op 20-jarige leeftijd, en in 2023 aan het museum gegeven door haar kleindochter Mery Israel Saro. Ze waren lang in fragiele staat bewaard gebleven en ondergingen een volledige restauratie voordat ze voor het eerst werden gepresenteerd, vergezeld van fotografische documenten van de schenker. De tentoonstelling werd eind juni 2026 uitgebreid behandeld door Spaanse en lokale Melillaanse pers.
- ArcheologieNog te bevestigen
Een religieus cultusartefact van 2.700 jaar geleden ontdekt in Tel Eton zou de religieuze hervorming van koning Ezechiël kunnen aantonen
Professor Avraham Faust van de Bar-Ilan Universiteit publiceerde in het Jerusalem Journal of Archaeology een studie over een opgericht steenblok (massebah) ontdekt in Tel Eton, in de Judese Shefela. Met een hoogte van 1,4 meter en wegende ongeveer 750 kg bevond hij zich in de grootste kamer van een uitgestrekt woonhuis bekend als 'Gebouw 101', geplaatst tegenover de ingang zodat het voor iedereen zichtbaar was. Faust ziet hierin een typisch Nabijostenorïëntaal cultusvoorwerp, consistent met de stèles genoemd in de Bijbel. Voor de vernietiging van de plaats door de Assyriërs aan het einde van de 8e eeuw v.Chr. werd de steen voorzichtig omgelegd en zonder beschadiging opgenomen in een platform, wat wijst op een doelbewuste neutralisatie in plaats van toevallige vernietiging. De auteur ziet hierin een mogelijke archeologische spoor van de religieuze hervorming toegeschreven aan koning Ezechiël door het tweede Boek der Koningen. De studie, verspreid door de Bar-Ilan Universiteit op 16 juni 2026, bleef tot 1 juli 2026 onderwerp van commentaar in de gespecialiseerde pers. Dit is een geleerdinterpretatie, en voorzichtigheid is geboden over de precieze datering van het neutralisatiegebaar en het causale verband met Ezechiël.
- Restitutie
De Koninklijke Bibliotheek van België restitueert symbolisch een waterverf van Félicien Rops aan erfgenamen van Joodse verzamelaar Armand Dorville
Op 10 juni 2026 ging de Koninklijke Bibliotheek van België (KBR), in aanwezigheid van staatssecretaris Vanessa Matz, tot de symbolische restitutie over van de waterverf « La Buveuse d'absinthe » (1877) van Félicien Rops aan de erfgenamen van Joodse verzamelaar Armand Dorville, Parijse advocaat die in 1941 stierf en wiens collectie van meer dan 450 kunstwerken in 1942 onder het Vichy-regime in Nice gedwongen was verkocht. De KBR had het werk in 1968 in goed geloof verworven, zonder van zijn gerooide herkomst af te weten; recent herkomstonderzoek onthulde zijn geschiedenis. De erfgenamen hadden hun verzoek in 2020 ingediend, en minister Matz stelde in 2025 positief vast. De restitutie is symbolisch: de waterverf blijft in de Belgische federale collecties, in ruil voor financiële compensatie aan de erfgenamen, en zal nu vergezeld gaan van een etiket dat gezamenlijk door de KBR en familie Dorville is opgesteld en haar weg onder de Bezetting beschrijft. Het zou de dertigste kunstwerk zijn die tot nu toe aan de erfgenamen Dorville is gerestitueerd.
- Herinnering
Het Auschwitz Museum ontvangt een ongeziene collectie van meer dan 90 brieven uitgewisseld met een gevangene, Dr. Jan Nowak
Op 11 juli 2026 schonk Marek Trybulski, eigenaar van een numismatische zaak in Krakau, aan het Archief van het Auschwitz Museum een collectie correspondentie met betrekking tot Jan Nowak, arts uit Krakau die andere gevangenen verzorgde in kampziekenhuizen tijdens zijn deportatie. De collectie bevat een brief verzonden door Nowak vanuit het kamp en zeven brieven die zijn naasten hem in Auschwitz en vervolgens in Majdanek stuurden. De ontdekking ervan was toevallig: een vrouw die munten kwam verkopen, noemde dat zij een kampbrief bezat, bracht vervolgens de volgende dag meer dan 90 documenten. Onder de meest ontroerende stukken bevindt zich een Kerstbrief van zijn moeder, versierd met een met de hand getekende kerstboom. Deze uitwisselingen illustreren de band die gevangenen trachtten te handhaven met hun families, en verrijken het getuigenisverzameling van het museum.
- Herinnering
Duitsland verzevenvoudigt jaarlijkse financiering van Yad Vashem, tot 5 miljoen euro tot 2030
Op 7 juli 2026 reisde de Duitse minister van Buitenlandse Zaken Johann Wadephul naar Israël om, naast de Israëlische minister van Buitenlandse Zaken Gideon Sa'ar, een nieuw bilateraal akkoord te ondertekenen dat de jaarlijkse Duitse financiering van Yad Vashem, het Holocaustmonument in Jeruzalem, van 1 tot 5 miljoen euro brengt. Dit akkoord herziet het kader uit 2020 en geldt tot 2030. De aanvullende middelen zijn bestemd om het onderzoeks-, documentatie-, onderwijs- en herdenkingswerk van de Holocaust dat door Yad Vashem wordt uitgevoerd, te versterken en belangrijke projecten voor de komende jaren veilig te stellen. Het bericht werd begin juli 2026 uitgebreid opgepikt door Israëlische en internationale pers.
- Herinnering
« Block 10 », eerste film met behulp van nieuwe virtuele set van Auschwitz-museum, in première getoond in München
De Duits-Oostenrijkse film « Block 10 » (Blok 10), geregisseerd door Marcus O. Rosenmüller naar een scenario van Alice Brauner, kreeg haar wereldpremière op 3 juli 2026 op het Filmfest München. Coproduceerd door ARD Degeto, zal hij op 5 november 2026 in de Duitse bioscopen in première gaan. De film steunt op historische documenten en getuigenissen van overlevendes om aan te geven hoe Block 10 van het hoofdkamp Auschwitz in 1943 een plek van gedwongen medische experimenten op honderden Joodse vrouwen werd. Dit is de eerste productie die « Picture from Auschwitz » gebruikt, de nieuwe virtuele filmset die door het Auschwitz-Birkenau-museum is ontworpen om makers te helpen de geschiedenis van het kamp getrouw weer te geven zonder er fysiek te draaien. Het initiatief illustreert hoe het Auschwitz-museum nu actief filmische en culturele producties begeleidt die zich op zijn documentaire fonds en audiovisueel erfgoed steunen.
- Herinnering
Madrid: de Argentijnse kunstenaar Silvina Mizrahi stelt haar Sefardische geheugen tentoon in het Centro Sefarad-Israel
Het Centro Sefarad-Israel in Madrid presenteert van 19 juni tot 30 september 2026 de tentoonstelling 'Silvina Mizrahi. Ecos de un espíritu sefardí'. De Argentijnse kunstenaar, opgeleid aan de nationale universiteit van Tucumán en later in Buenos Aires, verkent geheugen, identiteit en Sefardische overdracht via een intiem taalgebruik dat Sefardische Joodse tradities met de Spaanse wortels van Noord-Argentinië mengt. Opgezet als een eerbetoon aan het geheugen van haar moeder, brengt de tentoonstelling intiem verhaal en collectief Sefardisch geheugen in dialoog via herinneringen uit de kindertijd en familiaal patrimonium. Het werk van Mizrahi is al getoond in het Huis van Argentinië in Parijs, het Hebrew College in Boston, het Argentijnse Consulaat in New York en het Jeruzalemtheater.
- Gemeenschappen
Hongarije, Paks: herdenking voor de voormalige synagoge die nu gemeentelijke bibliotheek is
Op 8 juli 2026 organiseerde de stad Paks (Hongarije) een herdenking ter gelegenheid van de 82ste verjaardag van de deportatie van de lokale Joodse gemeente, welke plaatsvond in begin juli 1944 bij de liquidatie van het getto van Paks. Het evenement vond plaats tegen de muur van het voormalige synagogegebouw aan de Villány-straat, nu de gemeentelijke bibliotheek Pákolitz István – een plaats distinct van de begraafplaats aan de Imre-straat waarvan de renovatie enkele dagen eerder was gemeld. Wethouder Barnabás István en rabbijn Ákos Kurucz van de Joodse gemeente van Pécs spraken; pianiste Nelli Teszter verzorgde de muzikale begeleiding. De ceremonie sloot af met de onthulling van een gedenksteen op de muur van de voormalige synagoge, met het neerleggen van herinneringsstenen.
- ArcheologieNog te bevestigen
A Coruña hervat archeologische opgravingen rond de middeleeuwse mikveh van de Casa da Sinagoga
Het gemeentebest van La Coruna (Galicië, Spanje) bevestigde op 17 juli 2026 de start van een zes weken durende archeologische graafcampagne op de Casa da Sinagoga, in de Ciudad Vieja, na een aanbestedingsoproep van 3 juni 2026 en een investering van ongeveer 50.000 euro. De werkzaamheden, onder leiding van archeoloog Simón Pena Basso, betreffen 104 m² van de begane grond en omvatten stabilisering van het ijzerwerk en regenwater-beheer, ter voorbereiding op een toekomstige musealisering van de plaats. Het gebouw herbergt een mikveh (joods ritueel bad) die door koolstofanalyse al in het midden van de 15de eeuw wordt gedateerd, een van slechts vier bekende mikvaot in Spanje en de enige geregistreerde in Galicië vóór de uitwijzing van 1492. Rondleidingen waren al begonnen in mei 2026; de nieuwe opgraving moet de datering aanvullen en de hypothese van een aangrenzende synagoge bevestigen.
- GenealogieNog te bevestigen
Colombië: Joodse genealogische maatschappij opent nieuw kantoor en draagt gedigitaliseerde fondsen over aan de Israëlische Nationale Bibliotheek
De Sociedad Genealógica Judía Colombiana (SGJC) publiceerde haar jaarrapport 2025, waarin staat dat het Archivo Judío de Colombia een nieuw kantoor heeft geopend, gewijd aan het behoud, de digitalisering en de studie van het collectieve geheugen van de gemeenschap. In 2025 ontving het archief drie nieuwe fondsen: de historische boeken van donaties van de WIZO, het fysieke archief van Macabi Colombia en het archief van Kineret Tnuat Noar, alle gedigitaliseerd naast het al bewerkte AIM-fonds. Het documentbehoudsproject van het AIM-fonds werd officieel overgedragen aan de Israëlische Nationale Bibliotheek en aan de Central Archives for the History of the Jewish People (CAHJP) van Jeruzalem, waarmee de SGJC actieve samenwerkingsovereenkomsten onderhoudt. De organisatie nam ook deel aan het 45e congres van de IAJGS in Fort Wayne (Indiana), vertegenwoordigd door Lía Halstuch. Voor 2026 is de SGJC van plan deel te nemen aan het volgende wereldcongres van joodse genealogie (virtueel format, augustus 2026) en het project 'Memorias Sur Occidente' voort te zetten.
- Herinnering
Dood van Mauricio Toledano Marques, historische leider van de joodse gemeenschap van Spanje
Mauricio (Maurice) Toledano Marques overleed op 7 juli 2026 in Madrid, op 70-jarige leeftijd (geboren in Casablanca op 24 oktober 1955). Hij was secretaris-generaal van de Federación de Comunidades Judías de España (FCJE) en voorzitter van de Comunidad Judía de Madrid, en vervolgde de inzet van zijn vader Samuel Toledano, zelf voormalig secretaris-generaal van de FCJE. Hij was een sleutelperioon in de ontwikkeling van de Spaanse wet op nationaliteit voor afstammelingen van Sefaradim en een architect van interreligieuze dialoog binnen het Centrum voor Joods-Christelijke Studies. De FCJE prees een leider die zich decennia lang had ingezet voor eenheid en institutionele versterking van joodse gemeenschappen in Spanje; een eerbetoon aan hem werd gegeven in El Debate op 16 juli 2026.
- Publicatie
Wenen: internationaal colloquium onderzoekt joodse verhalen in beeld, van middeleeuwse handschrift tot grafische roman
Van 8 tot 10 juli 2026 organiseerde het Institut für jüdische Geschichte Österreichs (Injoest, Sankt Pölten), in samenwerking met het Literaturhaus Wien, zijn 34e internationale zomeracademie, getiteld 'Samson, Superwoman und Krusty, der Clown — Jüdische Bilder-Geschichten vom Mittelalter bis zur Gegenwart'. Het colloquium behandelde joodse beeldherverhalen vanaf middeleeuwse verlichte handschriften en Ester-rollen tot strips, cartoons en grafische romans van de 20e-21e eeuw, met bijzondere aandacht voor de receptie van de Shoah en het nazisme in deze geïllustreerde verhalen. Het wetenschappelijke concept werd uitgewerkt door Merle Bieber, Benjamin Grilj, Philipp Lenhard, Christoph Lind en Martha Keil. Het evenement, dat plaatsvond in het Literaturhaus Wien, werd aangekondigd en verspreid door H-Soz-Kult, de European Association for Jewish Studies en de Deutsche Gesellschaft für Comicforschung.
- GemeenschappenNog te bevestigen
Nederland: synagoge van Amersfoort gerestaureerd in aanloop naar 300ste verjaardag
De synagoge van Amersfoort (Drieringensteeg), oudste Asjkenazische synagoge in Europa waar eredienst zich vrijwel ononderbroken handhaafd sinds bouw in 1726-1727, is gesloten sinds 1 maart 2026 voor binnenrenovatie gericht op terugvinden van oorspronkelijk architectonisch dessin van 1727. Werkzaamheden, goedgekeurd door monumentencommissie gemeenten, moeten begin september 2026 gereed zijn, vóór grote herfstfeesten, in kader van jubileumjaar voorbereidend 300ste verjaardag gebouw februari 2027. Totaalbudget jubileumjaar is 600.000 euro's. Nederlandse Joodse gemeenschap Amersfoort lanceerde geldcollecte met stichting 'Vrienden van Synagoge Amersfoort' en verkent, met financiers, terugkoop gebouw door onafhankelijke stichting tot toekomstzekerheid.
- Herinnering
Leipzig markeert 25 jaar van het gedenkteken van de Grote Synagoge aan de Gottschedstraße
Op 24 juni 2026 markeerde de Kulturstiftung Leipzig het 25-jarig jubileum van het gedenkteken gewijd aan de Grote gemeenschappelijke Synagoge aan de Gottschedstraße, verwoest tijdens de pogroms van de Kristallnacht (9-10 november 1938). De ceremonie vond plaats in de Richard-Wagner-Aula van de voormalige Nikolaischule, met curator Katrin Löffler die een tentoonstelling presenteerde over hoe Duitsland, en Leipzig in het bijzonder, sinds 1945 met zijn gedenkplaatsen is omgegaan. De tentoonstelling is te zien van 25 juni tot 27 september 2026, gratis entree. Het evenement maakt deel uit van de 17de editie van de 'Jüdische Woche' van Leipzig (21-28 juni 2026), die ongeveer 10.000 bezoekers trok. Het gedenkteken was in 2001 ingewijd op de plaats van de voormalige synagoge, een van de grootste Joodse religieuze gebouwen in Duitsland vóór zijn vernietiging.
- Archeologie
Amsterdam onthult permanente vitrine over verdwenen Joods wijk Vlooienburg onder het Stopera
Op 19 juni 2026 inaugureerde wethouder cultuur van Amsterdam Lian Heinhuis in de entreehal van het Stopera een permanente presentatie over de verdwenen wijk Vlooienburg, eerste Joods kwartier van Amsterdam waar vanaf het begin van de 17de eeuw Portugese joden zich vestigden, vluchtend voor de Inquisitie, en Asjkenazische joden uit Centraal- en Oost-Europa tussen 1620 en 1750. Het apparaat stapelt drie lagen: het huidige stadhuis-opera, een zeventiende-eeuws schaalmodel gemaakt met historicus Maarten Hell, de Gemeentelijke Archieven en het 4D Research Lab van de Universiteit van Amsterdam, en de archeologische objecten opgegraven tijdens de opgravingen van 1981-1982, afkomstig van 106 latrinekuilen van twee wooneiland. Onder de getoonde objecten: een Pessah-bord met Hebreeuws opschrift en katholieke keramiek die de Maagd met Kind afbeeldt, afkomstig van dezelfde multiculturele huishoudens. De archeoloog Ranjith Jayasena benadrukt de materiële nabijheid tussen Joods en katholieke huishoudens in het wijk. Toegang is gratis maandag tot vrijdag.
- Herinnering
Szekszárd: Shoah-herdenking en fotografische tentoonstelling in voormalige synagoge
Op 5 juli 2026 vond een ceremonie plaats in het Kunstenhuis van Szekszárd (Hongarije), voormalige synagoge van de stad, georganiseerd door de Hongaars-Israëlische Vriendschapssamenleving en de plaatselijke joodse gemeenschap. Voor de oorlog leefden er 600 joden in Szekszárd en 150 in de buurt; in 1944 werden ongeveer 650 personen naar Auschwitz en andere kampen gedeporteerd, waarvan ongeveer 600 stierven. Rabbi Gábor Fináli van de synagoge op Hunyadi Plein in Boedapest leidde de herdenkingsdienst, gevolgd door het leggen van kransen voor het Shoah-monument. Op dezelfde gelegenheid werd de fotografische tentoonstelling 'Holocaust Survivors: The Synagogues' van de Israëlische fotograaf Noam Chen ingehuldigd, zichtbaar van 5 juli tot 1 augustus 2026. Het evenement maakt deel uit van het herdenkingsjaar 'Holokauszt 80' dat de 80e verjaardag van de deportatie van joden uit Hongarije markeert.
- Herinnering
Een 88-jarige Hongaarse Shoah-overlevende, vlaggendrager van zijn delegatie op de Maccabiah-Spelen 2026
De 21ste Maccabiah-Spelen, met een jaar uitgesteld vanwege de oorlog, openden begin juli 2026 in Jeruzalem. István Pajor, 88 jaar oud, Hongaars sportjournalist en alpinist, was de oudste deelnemer, spelend in een tenniswedstrijd tegen een tegenstander van 80 jaar. Als kind overleefde hij de Shoah in een Hongaars getto, verliest hij zijn vader onder dramatische omstandigheden, voordat hij met zijn moeder en broer overleefde. Hij had de eer de Hongaarse vlag te dragen bij de openingsceremonie, een gebaar dat hij bijzonder ontroerend noemde. De Hongaarse delegatie, die in twaalf disciplines deelnam, behaalde eenendertig medailles op de Spelen.
- Herinnering
Nagykálló: publieke voorlezing van namen van 1060 gedeporteerden, 80 jaar later
Een ceremonie vond begin juli 2026 plaats in de binnenplaats van het Pielgrims Huis in Nagykálló (Hongarije), georganiseerd door de plaatselijke joodse gemeenschap, ter gelegenheid van de 80e verjaardag van de deportatie van 1060 leden van de voormalige joodse gemeenschap van de stad, tussen 14 en 17 april 1944 in de plaatselijke joodse school verzameld voordat zij naar Auschwitz werden gedeporteerd. Slechts 96 personen zijn teruggekeerd. Middelbare scholieren lazen de namen van alle joodse gedeporteerden uit Nagykálló hardop voor, terwijl fragmenten uit verhalen van overlevenden werden gelezen. Het evenement maakt deel uit van de nationale campagne 'Holokauszt 80' van de Mazsihisz, gericht op het organiseren van herdenkingen in ongeveer vijftien Hongaarse plaatsen die sinds de Shoah voor het eerst dergelijke gelegenheden hebben.
- HerinneringNog te bevestigen
Kecskemét: een tentoonstelling van foto's gemaakt door overlevenden van de Holocaust zelf
De tentoonstelling 'A fény mint tanú' ('Licht als getuige') is zichtbaar van 18 juni tot 25 augustus 2026 in het Hongaars Museum voor Fotografie in Kecskemét, gevestigd in de voormalige orthodoxe synagoge van de stad. Een groot deel van de foto's getoond werden niet gemaakt door belagers of buitenstaanders, maar door de joodse overlevenden zelf. De openingscerémonie werd verzorgd door Szilvia Pető-Dittel, Holocaustvoorlichter en regionaal vertegenwoordiger van het Yad Vashem-instituut in Jeruzalem, georganiseerd door de EMIH-gemeenschap in Kecskemét.
- ArcheologieNog te bevestigen
Nederland: archeologisch onderzoek telt 82 'uitgewiste' of verdwenen Joods kerkhoven
Archeoloog Caitlyn Göbel presenteerde op 19 juni 2026, op de Nationale Archeologiedagen in Nederland, de resultaten van haar scriptieonderzoek naar Joods kerkhoven discreet verwijderd of compleet verdwenen sinds de Tweede Wereldoorlog. Door gemeentelijke archieven en veldopnames te combineren, identificeerde zij 82 voormalige Joods kerkhoven 'uitgewist' of verdwenen op landelijkschaal, waarvan de exacte locatie van graven vaak onbekend blijft voor huidige gemeenten. Drie geval gedetailleerd gedocumenteerd: Borne, Loppersum en Winschoten — laatstgenoemde reeds elf 'vergeten' graven opgeleverd ontdekt per toeval bij rioleringswerk in november 2016, hoewel het kerkhof officieel sinds de jaren 1960 volledig overgeplaatst was. De presentatie, gedaan in Groningen, stelt de vraag van wettelijke bescherming van Joods graven waarvan de precieze locatie niet meer bekend is.
- Gemeenschappen
São Paulo: de tentoonstelling 'Mooca Judaica' schetst de herinnering van de joodse gemeenschap van de wijk Mooca
De rondreizende tentoonstelling 'Mooca Judaica: histórias e memórias de uma comunidade' werd gepresenteerd in het Museu da Imigração in São Paulo van 17 mei tot 21 juni 2026. Voortkomend uit het project 'Comunidade Judaica da Mooca' gelanceerd in 2023, brengt het mondelinge getuigenissen, foto's van toen en herinneringsobjecten samen verzameld door onderzoekers Adriana Abuhab Bialsky en Myriam Rosenblit Szwarcbart van de USP, onder de curatela van historica Maria Luiza Tucci Carneiro (FFLCH-USP). Het documenteert de vestiging vanaf eind 19e eeuw van joodse families aangekomen in de haven van Santos en zich gevestigd in Mooca, naast de bekendere wijken Bom Retiro en Brás. De tentoonstelling werd overgenomen door de Confederação Israelita do Brasil (CONIB), FISESP en Unibes Cultural.
zaterdag 18 juli 2026
- Herinnering
Dood van rav Tuvia Blau, Lubavitsch-figuur in Jeruzalem en directeur van Beit Chana-lyceum
De rav Tuvia Blau (ook gespeld als Bloy of Blou), geboren in 1936, stierf op 23 Tammoez 5786 (rond 8 juli 2026) op 90-jarige leeftijd. Langjaring rabbijn van de Chabad-gemeenschap in Neve Yaakov in Jeruzalem en sinds 1975 directeur van het Beit Chana-lyceum voor meisjes, was hij kleinzoon van rav Moshe Bloy, een Agoudat Israël-figuur vóór de stichting van de Staat Israël. Als een van de meest gerespecteerde denkers en editors van de leer van de zevende Rabbi van Lubavitch, Menachem Mendel Schneerson, van wie hij persoonlijke complimenten had ontvangen, vond zijn dood drie weken na die van zijn vrouw, de Rabbanit Chana Frumet, plaats.
- Restitutie
Italië onderzoekt een ongekend kaderartikel voor teruggave van goederen geroofd onder de fascistische rassenswetten
Op 24 juni 2026 onderzocht de commissie Cultuur van de Italiaanse Kamer van Afgevaardigden een wetsvoorstel (nr. 2834) dat voor het eerst in het land een formele procedure voor teruggave van culturele goederen die onder de fascistische rassenswetten van 1938 en tijdens de Holocaust zijn geconfisqueerd, creëert. In tegenstelling tot Frankrijk of Duitsland, heeft Italië tot nu toe geen speciale teruggaveprocedure ingesteld, ondanks zijn toetreding tot de Washingtoner Beginselen van 1998 en de Verklaring van Terezín van 2009. De tekst voorziet in de oprichting van een onafhankelijke commissie die bevoegd is verzoeken van beroofd families in te dienen en administratieve obstakels op te heffen die tot nu toe teruggaven hebben verhinderd. Gideon Taylor, voorzitter van de World Jewish Restitution Organization (WJRO), begroette een historische mogelijkheid om gerechtigheid te doen aan slachtoffers van nazi- en fascistische vervolging en hun erfgenamen, terwijl hij onderstreepte dat de operationele modaliteiten nog moeten worden verduidelijkt. De tekst moet nog zijn parlementaire traject voortzetten voordat deze mogelijk wordt aangenomen.
- Herinnering
Overlijden van William D. Zabel, advocaat voor burgerrechten en mecenas van het Jewish Museum van New York
William David Zabel (14 december 1936 – 7 juli 2026) overleed op zijn woonplaats in Bedford, staat New York. Medeoprichter in 1969 van het advocatenkantoor Schulte Roth & Zabel, was hij een van de meest gerespecteerde Amerikaanse advocaten in erfenisrecht en familierecht, adviseur van onder meer George Soros, Rupert Murdoch en Jacqueline Kennedy Onassis. Hij beschouwde zijn rol in zaak Loving v. Virginia (1967), die resulteerde in afschaffing van de Amerikaanse wetten tegen interraciale huwelijken, als zijn belangrijkste nalatenschap; in 1964 was hij bedreigd en onder schot genomen door het Ku Klux Klan bij acties voor registratie van zwarte kiezers in Mississippi. Meer dan twintig jaar voorzat hij de raad van organisatie Human Rights First en richtte in 2016 een leerstoel voor mensenrechten in aan de Harvard Law School. De raad van bestuur van het Jewish Museum van New York prees zijn buitengewone inzet voor burgerrechten, kunst en cultuur, en Joods leven, stellende hem voor als een langdurige vriend en steunpilaar van de instelling.
- Publicatie
Een boek van historica Emma Zohar (Universiteit van Tel Aviv) herziet het vrijetijds- en vermaaksleven van Joden in Polen tussen de twee wereldoorlogen
De onderzoekster Emma Zohar van het Goldstein-Goren Diaspora Research Center van de Universiteit van Tel Aviv publiceert in het Zalman Shazar Center for Jewish History in Jeruzalem een werk in het Hebreeuws waarvan de titel zich vertaalt als 'In het domein van het plezier: de Joden van Polen en de zoektocht naar geluk (1918-1939)'. Steunend op dagboeken, toenmalige pers en foto's documenteert de autrice er een cultuur van plezier en vrijetijd — mode, keuken, schoonheidswedstrijden, cinema, vakanties — onder de Joden van Polen in het interbellum, zowel seculier als praktiseren, in grote steden als in shtetls. Ze stelt voor dat het beeld van een Pools-joodse identiteit gekenmerkt alleen door ellende en opkomend zionisme veel te danken heeft aan een retrospectieve reconstructie, die anders werd uitgevoerd door de zionistische beweging en daarna door nazipropaganda. Emma Zohar had eerder al verschillende vakbladen gepubliceerd over emoties en gender in de Pools-joodse samenleving van het interbellum in het Journal of Modern Jewish Studies.
- Restitutie
De « Stoel van Elia », voorwerp van ritueel belang voor de Joodse gemeenschap van Damascus, teruggevonden in de medina
Eind juni 2026 rapporteerden verschillende media de terugwinning, in de synagoge van de Joodse wijk van de medina van Damascus, van de Kissé shel Eliyahou (Stoel van Elia), ceremoniële zetel gebruikt bij besnijdenissen om de aanwezigheid van de profeet Elia te symboliseren. Het voorwerp, handgemaakte rond 1946 door ambachtslieden van de Joodse gemeenschap van Damascus die nu vrijwel verdwenen is, was uit de synagoge verdwenen. Joseph Jajati, activista Syro-Amerikaanse Jood die zich inzet voor het behoud van Syrisch Joods erfgoed, heeft lokale inwoners gecrediteerd voor het faciliteren van haar terugkeer. Het is geen restitutie in de zin van nazi-roof, maar het terugwinnen van Joods erfgoed dat mogelijk werd gemaakt door de progressieve beveiliging van Joodse gedenkplaatsen in Damascus na de val van het Assad-regime.
- Herinnering
Het YIVO Institute presenteert in het Center for Jewish History een tentoonstelling waarin psychedelische popkunst en joodse delicatessen-cultuur samenkomen
Geopend voor het publiek op 9 juli 2026 in het Center for Jewish History in New York, medegeorganiseerd door het YIVO Institute for Jewish Research, brengt de tentoonstelling 'Psychedelicatessen: A Powerful Dose of Art' meer dan dertig schilderijen, prenten en sculpturen van kunstenaar Steve Marcus samen. De werken combineren joodse traditie, humor en delicatessen-cultuur, en psychedelische popkunstesthetiek overgeërfd uit de jaren 1960. Toegang is gratis en de tentoonstelling is zichtbaar tot december 2026.
- Gemeenschappen
Minsk: ongeveer 250 Joodse grafstenen gered uit oude begraafplaats aan Soukhaïa-straat, memorial lapidarium-project
Op 23 en 24 juni 2026, met toestemming van de Wit-Russische autoriteiten, werden ongeveer 250 matsevot (Joodse grafstenen) en hun fragmenten verwijderd uit het memoriaalpark aan de Soukhaïa-straat in Minsk, locatie van de oude Joodse begraafplaats opgericht in 1868 die zich op het grondgebied van de getto bevond tijdens de Tweede Wereldoorlog. De stenen werden vervoerd naar de synagoge aan de Daoumana-straat, waar zij schoonmaking, epigrafische ontcijfering en systematische catalogisering (namen, data, foto's, vertalingen) ondergaan. Het project wordt uitgevoerd door de Religieuze Joodse Vereniging van Wit-Rusland met steun van de Britse ngo The Together Plan, gespecialiseerd in het behoud van Wit-Russisch Joods erfgoed. Gezien de bezorgdheid van het publiek over de verplaatsing van de stenen, heeft het bestuur van het district Moskovski van Minsk openlijk beloofd ze uiteindelijk terug te brengen naar de oorspronkelijke locatie, in de vorm van een lapidarium — open-air museum. De architectuurontwerp fase van dit monument moet de huidige documentatiefase volgen.
- Archieven
UNESCO breidt zijn programma voor behoud van Joods documentair erfgoed van Oekraïne uit
Op 29 juni 2026, ter gelegenheid van de Conferentie voor Oekraïense Wederopbouw (URC2026) in Gdańsk, kondigde UNESCO de uitbreiding aan van zijn initiatief voor behoud van Joods documentair erfgoed van Oekraïne, gelanceerd in januari 2025 met een budget van 2,2 miljoen euro gefinancierd door de Europese Unie. Het uitgebreide programma, ondersteund door de EU en de Vlaamse regering, breidt nu zijn bereik uit naar het gehele bedreigde Oekraïense documentaire erfgoed, inclusief dat van nationale minderheden, terwijl het de initiële basis gewijd aan Joods erfgoed behoudt. Het voorziet in digitalisering van beschadigde of bedreigde documenten uit minstens tien Oekraïense herinneringsinstellingen, opleiding van meer dan vijftig cultuurprofessionals in behoudstechnieken, evenals ondersteuning voor artistieke en onderzoekswerkzaamheden die de bijdrage van Joods erfgoed aan Oekraïense cultuur naar voren brengen.
- Gemeenschappen
Créteil: concert viert Judeo-Marokkaans muzikaal erfgoed ter gelegenheid van het Muziekfeest
Op zondag 21 juni 2026 organiseerde de Culturele Israëlitische Vereniging van Créteil, in samenwerking met de ambassade van het Koninkrijk Marokko in Frankrijk, een muziekavond ter ere van het Judeo-Marokkaanse muziekale erfgoed ter gelegenheid van het Muziekfeest. De avond werd verzorgd door Marokkaanse artiesten Pinhas Cohen, Moshé Barshishat en Faysel Benhaddou, in aanwezigheid van ambassadrice van Marokko in Frankrijk Samira Sitaïl en voorzitter van de CRIF Yonathan Arfi. Albert El Harrar, voorzitter van de Joodse gemeenschap van Créteil, prees een initiatief illustrerend de eeuwenoude samenstelling tussen joden en moslims in Marokko. Het evenement maakt deel uit van de 'Judeo-Marokkaanse week' die de vereniging regelmatig in Créteil organiseert, combinererend rondetafels, projecties en concerten, en werd verspreid door de stad Créteil zelf.
- GemeenschappenNog te bevestigen
Parijs: Alliance Israélite Universelle-conferentie belicht rol van onderwijs in emancipatie van Tunesische joden
Op 7 juli 2026 organiseerde de Bibliotheek van de Alliance Israélite Universelle (AIU), in samenwerking met de Maatschappij voor Geschiedenis van Tunesische Joden, in Parijs een conferentie gewijd aan de rol van onderwijs in emancipatie, modernisering en kennisoverdracht binnen joodse gemeenschappen in Tunesië. De presentatie besprak de stichting van de eerste Alliance-school in Tunesië, in Tunis in 1878, en de loopbaan van David Cazès, haar eerste directeur en een van de eerste moderne historici van Tunesische Joden, met steun van opperrabbijn Borgel en de families Rothschild en Hirsch. Dit evenement maakt deel uit van een actief programmeren van de Maatschappij voor Geschiedenis van Tunesische Joden en de AIU gedurende de zomer van 2026 over de geschiedenis van Tunesische joodse gemeenschappen.
- GemeenschappenNog te bevestigen
De Joodse gemeente van Lissabon publiceert uitgebreid onderzoek naar Portugese opvattingen over Joden
Gepubliceerd op 19 juni 2026, het onderzoek 'Social Distance and Tolerance in Portugal' is aangevraagd door de Comunidade Israelita de Lisboa aan het Pitagórica-instituut, op een representatieve steekproef van 1.200 inwoners van Portugal en autonome regio's van 18 jaar en ouder. Volgens de resultaten zeggen 68% zich op hun gemak voelen om met mensen van verschillende culturen of religies te leven, 89% steunt culturele en religieuze diversiteit, en 94% verdedigen godsdienstvrijheid voor alle bekennissen onder de Portugese wet; de Joodse gemeente staat onder de best waargenomen groepen. Het onderzoek stelt echter vast dat er blijvende onwetendheid en stereotypes zijn, waarbij het belangrijkste geïdentificeerde probleem niet afwijzing is, maar een gebrek aan directe kennis gecombineerd met blootstelling aan gepolariseerde internationale verhalen over het Midden-Oostenconflict.
- Herinnering
Dood van rabbijn Philip Lazowski, Shoah-overlevende en kapelaan van Connecticut, op 96-jarige leeftijd
Philip Lazowski stierf op 18 juni 2026 in zijn woning in West Hartford, Connecticut, vijf dagen nadat hij zijn 96ste verjaardag vierde. Geboren in Polen, was hij 11 jaar oud toen de nazi's zijn geboorteplaats in 1941 binnen vielen; hij verloor zijn gehele familie in de Shoah en overleefde drie jaar verscholen in Litouwse bossen voordat hij naar de Verenigde Staten emigreerde, waar hij in een kamp ontmoette degene die zijn echtgenote zou worden, Ruth. Geordineerd tot rabbijn in de jaren 1960, diende hij de Greater Hartford-gemeente meer dan veertig jaar, met name aan de Emanuel-synagoge in West Hartford, waarvan de godsdienstschool nu zijn naam en die van zijn echtgenote draagt. Hij was de eerste rabbijn die tot kapelaan van de Connecticut State Senate werd benoemd en kapelaan van de Hartford-politie, en publiceerde zestien werken, onder meer herinneringen aan de Shoah, stellende zijn leven in het teken van de overdracht van zijn getuigenis.
- GemeenschappenNog te bevestigen
Istanboel: voormalige synagoge geworden cultureel centrum laat ladino, jiddisch, Grieks en Turks weerklinken
Op 28 juni 2026 gaande het Schneidertempel Sanat Merkezi in Karaköy in Istanboel — askenazische synagoge geopend in 1884 door de naaistersvereniging, sinds 1964 niet meer voor erediensten gebruikt en omgebouwd tot cultureel centrum — plaats aan voor het concert 'AşkEnAzından...', een programma van liefdesverhalen in het Grieks, Turks, Jiddisch en Ladino. Het evenement werd ondersteund door klezmer-musicien Ilya Shneyveys en kantor Sarah Myerson, artistieke codirecteuren van het YAM Ensemble, dat jonge musiciens uit Turkije, Griekenland en Duitsland bijeenbrengt rond de gedeelde repertoires van de romiootse, Turkse, Sefardische en Askenazische gemeenschappen. De locatie, voormalige synagoge omgebouwd tot kunstcentrum, illustreert het voortbestaan van een levend joods erfgoedgeheugen in Istanboel.
- Herinnering
Overlijden van rabbi Berel Zaltzman, pionier van Joods-Russische uitreach achter het IJzeren Gordijn, op 91-jarige leeftijd
Rabbi Chaim Dovber 'Berel' Zaltzman stierf op 23 juni 2026 op 91-jarige leeftijd. Geboren in 1934 in Charkov in Sovjet-Oekraïne, was hij een van de pijlers van het clandestiene chassidische netwerk met als centrum Samarkand, werkend onder het Sovjet-regime om de studie van de Torah te behouden en te verspreiden. In 1980 op missie gestuurd door de rabbi van Loebavitch, richtte hij een Chabad-centrum in Los Angeles op ten dienste van Russischsprekende joden, en vestigde zich vervolgens in 1992 in Fair Lawn, New Jersey, waar hij de gemeenschap Bris Avrohom oprichtte, die een belangrijk centrum voor Russischsprekende joden in de regio werd. Een beroemde zanger, zong hij meerdere keren op verzoek van de rabbi van Loebavitch. Zijn overlijden werd door de chassidische pers geprezen als dat van een veteraan die decennia van toewijding aan het jodendom achter het IJzeren Gordijn heeft belichaamd.
- Herinnering
Dood van rav Ron Chaya, steunpilaar van Franstalig jodendom en oprichter van Léava, op 66-jarige leeftijd
Rav Ron Chaya stierf op 28 juni 2026 in het Hadassah Ein Karem-ziekenhuis in Jeruzalem, na twee weken coma als gevolg van een herseninfarct. Geboren in Zwitserland en op 19-jarige leeftijd naar Israël gemigreerd, had hij in 1987, op 27-jarige leeftijd, Léava opgericht, een organisatie van seminars bedoeld om het grote Franstalige publiek kennis te laten maken met het jodendom, evenals de Franstalige yeshiva Yechouot Yossef in Jeruzalem. Gedurende enkele decennia trainde hij duizenden leerlingen en speelde hij een centrale rol in de verspreiding van de Torah in de Franstalig-Joodse wereld. Zijn dood werd uitgebreid behandeld door Franstalige communautaire pers, die hem aanwijst als een belangrijk figuur in het hedendaagse Franstalige jodendom.
- Herinnering
Overlijden van Yaacov Agam, pionier van knetische kunst en laureaat van de Israëlische Prijs, op 98-jarige leeftijd
Yaacov Agam, geboren als Yaacov Gibstein in 1928 in Palestina onder Mandaat, zoon van rabbi en kabbalist Yehoshua Gibstein, stierf op 21 juni 2026 op 98-jarige leeftijd. Beschouwd als een van de grondleggers van knetische en optische kunst, had hij net de Israëlische Prijs 2026 voor beeldende kunsten ontvangen tijdens een ceremonie in het museum dat zijn naam draagt in Rishon LeZion. Onder zijn monumentale werken bevinden zich 'Double Métamorphose III' in het Centre Pompidou in Parijs, de Monumentale Fontein van La Défense, en een reuzenmenora van tien meter op de hoek van Fifth Avenue en 59th Street in New York, erkend door Guinness als de grootste ter wereld. Hij had ook 'Faith – Visual Pray' ontworpen, een werk van dialoog tussen jodendom en christianisme dat in 2014 aan paus Franciscus werd aangeboden.
vrijdag 17 juli 2026
- GemeenschappenNog te bevestigen
Aanvang renovatie van Joods kerkhof en gedenkplaats aan Imre-straat in Paks (Hongarije)
Het plaatselijk persbureau Paks-Press rapporteerde op 14 juli 2026 de aanvang van renovatiewerkzaamheden op de Joods gedenkplaats aan de Imre-straat in Paks, Hongarije (Tolna-graafschap). De werkzaamheden begonnen met water- en riolering van het oud mortuarium (ravatalozó) van het Israëlitische kerkhof, gericht op volledige rehabilitatie. De operatie wordt uitgevoerd met medewerking van de Federatie van Joodse Gemeenten in Hongarije (MAZSIHISZ). De financiering is verdeeld: zij steunt voornameelijk op de bijdrage van een plaatselijke nazaat van Joods geloof afkomstig uit Paks, aangevuld door de gemeente. Volgens de aangekondigde kalender zou het gerenoveerde gebouw binnen ongeveer een jaar voltooid moeten zijn en zal sanitair, rituele handwasplaats en opslagruimten bevatten. De organisatoren voorzien er al volgende jaar shoah-herdenkingsceremonies te houden. Dit initiatief maakt deel uit van de bredere beweging voor herstel van Hongaarse Joods kerkhoven gedragen door MAZSIHISZ (Kunszentmiklós, Kozma-straat in Boedapest, Szeged en anderen), gericht op bewaring van het geheugen van provinciale Joodse gemeenten grotendeels vernietigd in de Shoah.
donderdag 16 juli 2026
- Gemeenschappen
Taiwan opent haar allereerste Joodse begraafplaats
Op 23 juni 2026 opende de Joodse gemeenschap van Taiwan haar allereerste Joodse begraafplaats, in de periferie van Taipei, met de begrafenis van een 73-jarige Israëlische staatsburger die ter plaatse was overleden. Tot nu toe moesten Joodse overledenen van Taiwan, vanwege het gebrek aan lokale infrastructuur, naar Joodse begraafplaatsen in het buitenland worden teruggebracht — een reëel probleem in een land waar ongeveer 95% van de bevolking wordt gecremeerd. Het project, onder leiding van rabbijn Chlomi Tabib, vertegenwoordiger van de Chabad-beweging in Taiwan, was in 2023 op verzoek van een gelovige in terminaal stadium van kanker gestart, en duurde drie jaar. De ceremonie mobiliseerde Chabad-emissarissen uit Oost-Azië en de internationale divisie van de hulporganisatie ZAKA. Het evenement werd uitgebreid opgepikt door Hebreeuws religieuze pers (Behadrey Haredim) en door internationale media zoals VINnews, The Jerusalem Post en Jewish Chronicle.
- GenealogieNog te bevestigen
Ancestry.com indexeert nieuw fonds over Centrale Joodse Immigratiesamaatschappij Lwów
In de week van 4 tot 10 juli 2026 publiceerde Ancestry.com een nieuw gedigitaliseerd fonds getiteld 'Records of the Central Jewish Immigration Society (JEAS), Lwów branch (USHMM), 1924-1939', bevattend 31.225 naamkaarten zonder gedigitaliseerde afbeeldingen. Het fonds documenteert de bedrijvigheid van de Centrale Joodse Immigratiesamaatschappij (JEAS), organisatie opgericht in 1924 en actief tot 1939, met zetel in Warschau en die beschikt over plaatselijke kantoren in Białystok, Brześć, Krakau, Lublin, Łódź, Lwów (heden ten dage Lviv, Oekraïne), Rivne en Vilnius. De Lwów-afdeling, periode van sterke joodse emigratie uit Oostgalicië, wordt in de archieven van de Oekraïense staat in Lviv geregistreerd onder referentiemerk TsDIAL 334/1. Deze publicatie volgt een week later op de publicatie op 1 juli 2026 van een ander onderscheiden fonds — registers van de Joodse Coöperatieve Bank Lwów (88.815 kaarten, referentiemerk TsDIAL 432/1/1) — reeds vermeld op zakhor.ai, teken van voortdurende inspanning om de interbellum-archieven van Lwów door Ancestry en het United States Holocaust Memorial Museum (USHMM) te indexeren. De ontdekking wordt bevestigd door het gespecialiseerde blog Genea-Musings, dat wekelijks de collecties inventariseert die aan grote genealogische platforms worden toegevoegd, evenals door de beschrijving van de organisatie JEAS beschikbaar op Virtual Shtetl (museum POLIN).
- Gemeenschappen
De Syrian Mosaic Foundation herstelt de belangrijkste joodse begraafplaats van Damascus
Eind juni 2026 is de Syrian Mosaic Foundation, een Syrisch-Amerikaanse vereniging onder leiding van Joe Jajati, kleinzoon van een voormalige leider van de joodse gemeenschap van Syrië, begonnen met de restauratie van de belangrijkste joodse begraafplaats van Damascus, gelegen in de wijk Tabbaleh, op de weg naar de luchthaven. De werkzaamheden, die rond 28-30 juni 2026 begonnen, waren aanvankelijk gericht op het schoonmaken van de site en het stabiliseren van beschadigde graven, voorafgaand aan de in juli geplande vernieuwing van de omheiningmuur en de installatie van verlichting en bewakingscamera's, na twee opzettelijke branden. De begraafplaats herbergt onder meer het graf van rabbijn Nissim Nadaf (Nadavo), in de buurt van dat van de Israëlische spion Eli Cohen vóór zijn executie in 1965. Dit initiatief maakt deel uit van een reeks gebaren van de nieuwe Syrische autoriteiten naar religieuze minderheden sinds de val van Bashar al-Assad eind 2024, ook geïllustreerd door het bezoek op 13 juni 2026 van een delegatie van Syrische Joden uit de diaspora onder leiding van rabbijn David Saperstein, voormalig Amerikaanse ambassadeur voor godsdienstige vrijheid, aan de synagoge van Jobar, de synagoge Al-Franj en de joodse begraafplaats van Damascus. Het bericht werd veel overgenomen door Arabische en internationale pers, waaronder Times of Israel, Naharnet, Enab Baladi, SyriacPress en de Arabische afdeling van Radio France Internationale.
- Archeologie
Een geomagnetische studie naar jarren uit Rhodos heropent het debat over de Seleucidische vesting Acra in Jeruzalem
Een studie gepubliceerd in 2026 in het vakblad Archaeometry, uitgevoerd door een team van de Universiteit van Tel Aviv, de Universiteit Ariel en de Universiteit van Californië in San Diego (Yoav Hochma, Lisa Tauxe, Débora Sandhaus, Oded Lipschits en Erez Ben-Yosef), heeft het aardmagnetische veld gemeten dat in 24 scherven Hellenistische keramiek is gefossiliseerd, waaronder gestempelde hengsels van Rhodische amforen, afkomstig van drie opgravingssites in Jeruzalem: de Davidstad, de Joodse Wijk en de Givati-parkeerplaats. De metingen tonen een abrupte verzwakking van het aardmagnetische veld in de Oostelijke Middellandse Zee tussen ongeveer 220 en 160 voor onze jaartelling. Deze geomagnetische datering van hoge resolutie maakt het mogelijk de chronologie van de Rhodische eponiem-zegels nauwkeuriger te bepalen en heropent het debat over de locatie van de Seleucidische vesting Acra, gekoppeld aan het verhaal van de Maccabeeën-opstand tegen Antiochos IV. Een opbergingsjar gevonden in de fundamenten van een verdedigende structuur op de site Givati kon door sommige archeologen worden verbonden met deze Seleucidische vesting. De resultaten werden eind juni 2026 verspreid door verschillende gespecialiseerde mediakanalen op het gebied van archeologie, waaronder Arkeonews en La Brújula Verde.
- Restitutie
Historische synagoge teruggegeven aan joodse gemeenschap in Oelaan-Oedé, Siberië
Het gebouw van de historische synagoge van Oelaan-Oedé, hoofdstad van de Republiek Boerjatië in oostelijk Siberië, is officieel teruggegeven aan de plaatselijke joodse gemeenschap, volgens een artikel van STMEGI gepubliceerd op 21 juni 2026. Geopend in 1882 en gesloten door de Sovjet-autoriteiten in 1929, diende de synagoge daarna voor diverse wereldlijke doeleinden, onder meer als school en aeroclub. Archiefstukken hebben het historische eigendom van het gebouw door de joodse gemeenschap bevestigd. Filantroop Yan Yankelovitch, initiatiefnemer van de restitutieprocedure, financiert nu een uitgebreid restauratieproject dat het slopen van een verdieping uit het Sovjet-tijdperk en wederopbouw van de Aron Kodesh evenals de koepel met een davidster omvat. De rabbijn in chef van Rusland, Berl Lazar, volgt het dossier persoonlijk. De informatie wordt bevestigd door de Federatie van Joodse Gemeenschappen van het GOS (FJC-FSU) en door het medium Chabad CrownHeights.info.
- Herinnering
Het Yiddish Book Center viert levende Jiddische muziek met het festival Yidstock 2026
Van 9 tot 12 juli 2026 organiseerde het Yiddish Book Center in Amherst (Massachusetts) de 14e editie van Yidstock, een vier-daagse festival gewijd aan hedendaagse Jiddische muziek en klezmer. De programmering omvatte zeven concerten en workshops, lezingen en speciale rondleidingen, onder meer met de Klezmatics, Levyosn, Midwood, Eleanor Reissa, Ethel Raim, Socalled, Riki Rose en Jordan Wax. Nieuw in deze editie: de concerten waren ondertiteld zodat het publiek de betekenis van de nummers in het Jiddisch kon volgen, met een live-streamoptie voor extern publiek. Het evenement past in de missie van levende overdracht van taal en Jiddische cultuur die door het centrum wordt uitgevoerd, opgericht in 1980 om Jiddische boeken voor verdwijning te redden. Het festival werd uitvoerig behandeld door de lokale pers in Massachusetts, die de rol ervan in het behoud van een bedreigde taal en cultuur benadrukte.
- Herinnering
Een boek schetst vijf jaar onderzoek naar de geschiedenis van de Joden in Óbidos, in Amazonia
De historica Fabiana Gomes Fábio heeft 'Judeus em Óbidos, na Amazônia: Imigração, História e Ressignificação' gepubliceerd (uitgeverij Paco Editorial), het resultaat van vijf jaar onderzoek naar families van joodse afkomst gevestigd in Óbidos, in het westen van de staat Pará, en hun aanpassing aan de Amazoneregion. Het werk steunt op documenten, foto's, krantenknipsels, monumenten en gesprekken met leden van deze nog steeds actieve gemeenschap aan de linkeroever van de Amazone. Een lanceringscerémonie vond plaats op 25 juni 2026 in de Casa de Cultura in Óbidos, in aanwezigheid van lokale autoriteiten, afstammelingen en leden van de joodse gemeenschap; joodse families kondigden bij deze gelegenheid aan een exemplaar van het boek aan elke school in de stad te zullen doneren. De dag daarvoor, 24 juni 2026, was een tentoonstelling over de joodse geschiedenis en cultuur van de regio geopend op dezelfde plaats, met meer dan 500 bezoekers. Het boek werd vervolgens gepresenteerd in Belém op 26 juni 2026, aan het Instituto de Ciências da Arte van de Federale Universiteit van Pará (ICA/UFPA), met steun van de Confederação Israelita do Brasil (CONIB) en de gemeente Óbidos.
- Herinnering
Argentinië herdenkt 32 jaar aanslagpleging op AMIA met federaal pact voor geheugen
Op 1 juli 2026, in aanloop naar de 32e verjaardag van de aanslag van 18 juli 1994 op het AMIA-kantoor (Asociación Mutual Israelita Argentina) in Buenos Aires — die 85 doden en meer dan 300 gewonden maakte — hebben 49 burgemeesters van Argentijnse provincies op het historische kantoor aan Pasteur 633 een gezamenlijke verklaring ondertekend, het 'Encuentro Federal por la Memoria', stellende zich in voor de strijd tegen impuniteit in het onderzoek en voor het ontwikkelen van preventieprogramma's tegen antisemitisme. Een traditionele 'Acto de Juventud' was gepland voor 16 juli 2026 in Pasteur 633, onder het devies 'La memoria no pasa de moda'. De centrale ceremonie van de 32e verjaardag zou plaatsvinden op 17 juli 2026 voor het AMIA-kantoor — de datum werd een dag vervroegd omdat 17 juli samen zou vallen met Shabbat —, met een sirene die om 9u53 zou huilen, het exacte moment van de explosie van 1994. Tweeëndertig jaar na de aanslag zijn de materïele daders noch de opdrachtgevers veroordeeld.
- Archieven
De JDC-archieven verrijken hun namenindex met vluchtelingenlijsten van Cyprus en Tanger
In juli 2026 hebben de archieven van het Joint Distribution Committee (JDC Archives) hun namenindex verrijkt met twee nieuwe lijsten, waardoor het totaal op meer dan 700.000 raadpleegbare namen stijgt. De eerste, 'Interned Refugees Released from Cyprus Camps to Mandatory Palestine/Israel, 1946-1948', documenteert de Joodse geïnterneerden die uit Britse kampen op Cyprus zijn vrijgelaten volgens het systeem van maandelijkse quota voor toelating tot Palestina onder mandaat, met namen en adressen van begunstigden in Europa en donateurs in Palestina onder mandaat, in Iran, India, Egypte en Libanon. De tweede, 'Registration Cards of the Committee for Assistance to Refugees, Tangier, 1930s-1950s', bevat de registratiekaarten van Joden die in Tanger aankwamen – toen internationale zone onder Spaanse bezetting tussen 1940 en 1945 – bij het steuncomité dat door de JDC werd ondersteund, met geboortedatum en -plaats, nationaliteit, meereizende familieleden en identiteitsfoto's. De Cypriotische documenten zijn beschikbaar als PDF; die van Tanger, niet volledig gedigitaliseerd, zijn op verzoek van families toegankelijk. Deze toevoegingen maken deel uit van de herziening van de interface van de JDC-namenindex die in 2026 is gestart.
- GemeenschappenNog te bevestigen
Ethiopië: de alya van de laatste Beta Israel gaat druppelsgewijs door, nood blijft in Gondar en Addis Abeba
Twee onafhankelijke verslagen gepubliceerd in begin juli 2026 beschrijven de situatie van de Beta Israel-gemeenschap die in Ethiopië is achtergebleven. Op 9 juli meldt de ICEJ (International Christian Embassy Jerusalem, organisatie die alya-vluchten charteert in partnerschap met het Joodse Agentschap) de recente aankomst op vliegveld Ben Goerion van 27 nieuwe immigranten, waaronder een 92-jarige grootvader, evenals het geval van een 62-jarige man die 38 jaar verborgen onder een valse moslimidentiteit in Soedan had overleefd voordat hij zijn familie in Israël hervond. Op 10 juli publiceert het Amerikaanse mediakanaal jewishaz.com (Arizona Jewish News) het verhaal van een delegatie rabbijnen georganiseerd door de NGO Struggle to Save Ethiopian Jewry (SSEJ), die de joodse gemeenschappen in Addis Abeba en Gondar bezocht. De beide bronnen geven verschillende getallen voor het aantal Ethiopische Joden dat nog ter plaatse is — de ICEJ spreekt van 7.000 tot 12.000 personen in 'wachtgebieden', jewishaz.com ongeveer 14.000 — die volgens beide verhalen in extreme armoede leven, zonder elektriciteit of stromend water, met families die soms meer dan dertig jaar uit elkaar zijn. De beide bronnen komen overeen in hun bevinding dat de alya druppelsgewijs doorgaat terwijl de humanitaire crisis in de onrustige regio's van Amhara aanhoudt.
- HerinneringNog te bevestigen
Het POLIN-museum van Warschau opent een nieuwe cyclus Joods hedendaagse kunst met Dominika Laster
Het POLIN-museum (Muzeum Historii Żydów Polskich) in Warschau opende op 16 juli 2026 « Parasite in the Archives » (« Pasożyt w archiwach ») van kunstenaar Dominika Laster, de eerste installatie van de nieuwe cyclus « Rotating Gallery: Boundary Questions », gewijd aan hedendaagse Joodse kunst in de vorm van installaties en performatieve projecten. Het werk vertrekt vanuit de ontdekking, door de kunstenaar die onderzoek deed naar de emigratie van Poolse joden van 1968 in de archieven van het Instituut voor Nationaal Geheugen, van een geclassificeerd dossier over iemand dicht bij haar, geopend door een geheim agent onder de codenaam « Parasite ». De installatie stelt vragen bij de genealogie van het antisemitische stereotype van de « Jood als parasiet », van beschuldigingen van woeker in de Verlichting tot de pseudowetenschappelijke rassentheorie van de 20e eeuw. De tentoonstelling, gratis toegankelijk, is te zien op niveau 0 van het museum van 16 juli tot 10 augustus 2026.