Ecosysteem & Positionering

Digitale bibliotheek van Joodse teksten opgericht in 2013 door Brett Lockspeiser en Joshua Foer, als non-profitorganisatie. Het publiceert het rabbijnse corpus — Tanakh, Mishna, Talmoed, midrasj, halakha, liturgie — met vertalingen en een linksapparaat, onder vrije licenties of in het publieke domein.

318 miljoen woorden en meer dan 3.300 teksten, waarvan 75 miljoen woorden in vertaling; zowel code als gegevens zijn open en via een openbare API beschikbaar. Sefaria publiceert de tekst, nooit degenen die deze hebben gedragen: noch de families, noch de plaatsen, noch de gemeenschappen. Dit is precies het tegenovergestelde van onze benadering.

Nationale Bibliotheek van Israël, opgericht in 1892 en sinds 2023 gehuisvest in een gebouw van Herzog & de Meuron in Jeruzalem. Het Ktiv-project streeft naar digitale toegang tot alle bestaande Hebreeuwse handschriften, verzameld uit collecties van ongeveer 1.200 instellingen wereldwijd.

Bijna 95.000 handschriften en meer dan 1,2 miljoen gedigitaliseerde afbeeldingen — vrijwel alle bekende Hebreeuwse handschriften — plus meer dan 5 miljoen boeken. Dit is de bron van onze eigen documentaire collectie: de 26.051 beschrijvingen die Zakhor publiceert, komen van Ktiv, en elk behoudt de permanente link naar de oorspronkelijke beschrijving.

Instituut opgericht in Vilna in 1925 voor de studie van de Jiddische taal en cultuur, overgebracht naar New York in 1940 na vernietiging van zijn zetel. Het bewaart archieven, bibliotheek en collecties over het Joodse leven in Oost-Europa.

Het Vilna-project, voltooid op 10 januari 2022 met drie Litouwse instellingen, digitaliseerde ongeveer 4,1 miljoen pagina's die lang tussen New York en Vilnius verspreid waren. Dit is het Asjkenazische equivalent van de Sefardische collecties waaraan Zakhor het meest verwant is — en een herinnering dat onze lignées niet bij de Middellandse Zee eindigen.

Bibliotheek van Joodse letterkunde in vrije toegang: meer dan 300 besprekingen, colleges, geannoteerde vertalingen en bloemlezingen, om kennis te maken met de werken die het Joods bestaan verlichten. Zij is georganiseerd in vijf secties — Torah, Galoute, Op het moment van naties, Holocaust, Israël.

Intellectueel en literair project, geschreven door academici. Op 19 oktober 2025, na vijf jaar, hebben de animateurs het stopgezet wegens geen hernieuwing van financiering; de laatst gepubliceerde teksten dateren van maart 2026. De website is volledig online en raadpleegbaar, en de animateurs kondigen blijvende bewaring door de BNF aan onder de wettelijke plicht voor webarchivering.

Gedachtenisinstituut van martelaren en helden van de Shoah, in Jeruzalem: de nationale Israëlische instelling voor documentatie, onderzoek en onderwijs. Het publiceert online de Centrale Naamenlijst van slachtoffers, gedigitaliseerde archieven, dossiers van Rechtvaardigen onder de naties en een fototheca.

Bijna 5 miljoen vermoorde slachtoffers worden daar namentelijk herdacht — een schaal zonder gelijke, voortkomend uit decennialange inzameling. Yad Vashem documenteert een dood; Zakhor vertelt een afstamming. Op dit terrein hebben wij geen enkele ambitie: we verwijzen naar Yad Vashem.

Instituut van de University of Southern California opgericht in 1994 door Steven Spielberg na het draaien van 'Schindlers Lijst'. Het neemt gefilmde getuigenissen van Shoah-overlevenden en overlevenden van andere genocides op en bewaart deze, verzameld in het Visual History Archive.

Meer dan 60 000 volledige audio- en videogetuigenissen. Dit is het opgenomen woord van de overlevende, op een schaal die niemand repliceert. Zakhor registreert niet: het verbindt deze levens met hun geslacht, hun stad en hun gemeenschap.

Internationaal centrum voor nazi-vervolgingen in Bad Arolsen, opvolger van de Internationale Opzoekingsdienst die in 2019 werd hernoemd. Het bereik strekt zich uit tot meer dan alleen Joodse slachtoffers: gedeporteerden, dwangarbeiders, ontheemde personen.

Meer dan 40 miljoen documenten, doorzoekbaar op naam in een online archief. Het participatief indexeringsprogramma « #everynamecounts » zet duizenden vrijwilligers aan het werk op originele documenten — een rijper contributief model dan het onze, dat we als referentie en niet als concurrent citeren.

Als erfgenaam van het Centre de documentation juive contemporaine — clandestien opgericht op 28 april 1943 in Grenoble door Isaac Schneersohn, in volle bezetting — is het Mémorial de la Shoah in Parijs de voornaamste plaats voor archieven, documentatie en onderwijs over de Shoah in Frankrijk.

Archieven van meer dan 30 miljoen stukken, fototheken van 280 000 afbeeldingen, bibliotheek van 50 000 referenties; een tweede museum zal in 2027 in Nice openen. Dit is het Franse equivalent van Yad Vashem, en de natuurlijke buur van de Noord-Afrikaanse herinneringen die Zakhor documenteert.

Opgericht in 1987 en bemenst door meer dan duizend vrijwilligers, is JewishGen vandaag de genealogische onderzoeksafdeling van het Museum of Jewish Heritage in New York, en 's werelds grootste portaal voor Joodse genealogie. Het brengt tientallen databases samen: de Family Finder (meer dan 500 000 vermeldingen, 140 000 familienamen, 18 000 plaatsen), de Communities Database (meer dan 6 000 gemeenschappen), het wereldwijde begraafplaatsenregister JOWBR (4,2 miljoen vermeldingen, 7 300 begraafplaatsen, 128 landen) en een Holocaustdatabase van meer dan 4 miljoen verslagen.

Raadplegingsbron om een familienaam aan zijn plaatsen van oorsprong, zijn geverifieerde varianten en de diaspora die het draagt, te verbinden. Toegang tot zoektools is gratis; donaties ontgrendelen aanvullende diensten (waarschuwingen, Booleaanse zoeking). De gegevens worden bijgedragen door onderzoekers en blijven onder licentie — zij zijn op de website te raadplegen, maar niet vrijelijk herverdeelbaar.

Geni, opgericht in 2007, bouwt aan een enige en gedeelde mondiale stamboom, onderhouden door vrijwillige curatoren; de projecten gewijd aan rabbijnse dynastieën maken het een gewone bron in Joodse genealogie. Het platform is sinds 2012 eigendom van MyHeritage, een onderneming opgericht in Israël in 2003 en sinds 2021 in handen van het Amerikaanse fonds Francisco Partners.

211 miljoen profielen en meer dan 85 000 projecten bij Geni; 7 miljard profielen en 61 miljoen stambomen bij MyHeritage. De schaal is onbereikbaar, en dit is niet ons terrein: een stamboom geeft daar een knooppunt in een grafiek, waar een Groot Boek een ondersteund verhaal geeft. We pretenderen niet naar hun volledigheid.

Voorheen Beit Hatfutsot, het ANU – Museum of the Jewish People, in Tel-Aviv, schetst de geschiedenis en cultuur van het Joodse volk over de hele wereld. Het herbergt het Douglas E. Goldman Genealogiecentrum en een database van Joodse familienamen met etimologie en betekenis van duizenden patroniemen.

Het Douglas E. Goldman Genealogiecentrum bevat meer dan 5 miljoen individuen in tienduizenden stambomen ingediend door families zelf. De Memi De-Shalit database van Joodse familienamen — bijna 20 000 vermeldingen — geeft etymologie, varianten en migraties van elk geslachtsnaam, en accepteert geen uitleg zonder minstens twee onafhankelijke bronnen. Daar komen bij: gegevensbladen van gemeenschappen, muziek, films en foto's. Het geheel is gratis. Het museum stelt zelf dat het geen lijst van Holocaustslachtoffers bijhoudt, en verwijst naar Yad Vashem.

Project van geo-archieven ontstaan eind jaren 2000, Diarna — « onze huizen », in judeo-Arabisch — cartografieert Joodse sites in Noord-Afrika en het Midden-Oosten: synagoges, begraafplaatsen, wijken, scholen, meestal ontoegankelijk, in ruïnes of reeds gesloopt.

Meer dan 2 800 gedocumenteerde sites — 517 in Marokko, 357 in Irak, 322 in Jemen, 314 in Algerije, 233 in Tunesië — via foto's, satellietopnamen en getuigenissen. De vereniging blijft actief, hoewel haar openbare website weinig wordt bijgehouden. Dit is de acteur het dichtst bij onze Noord-Afrikaanse as, en hij doet wat wij niet doen: de verdwenen plaats geolocaliseren.

Opgericht in 1860, is de Alliance Israélite Universelle een van de oudste internationale Joodse instellingen. Zij werkt aan onderwijs, cultuur en verdediging van mensenrechten. Haar website biedt toegang tot haar bibliotheek, historische archieven, mediatheek en schoolnetwerk wereldwijd.

De AIU beheert een van 's werelds belangrijkste Joodse bibliotheken: meer dan 150 000 banden, 1,5 miljoen archiefdocumenten en bijna 4 000 fragmenten uit de Genizah van Caïro. Haar digitale bibliotheek is gratis en vrij toegankelijk (20 168 documenten, 433 418 afbeeldingen, voor werken gepubliceerd vóór 1947); het erfgoedcollectie wordt ter plaatse geraadpleegd, op afspraak en met jaarlijkse abonnement. Het netwerk Génération Alliance verbindt oud-leerlingen van haar scholen.

Geopend in 1998 in het hôtel de Saint-Aignan, in het hart van de Marais, vertelt het Musée d'art et d'histoire du Judaïsme het Joodse leven in Frankrijk en Europa door middel van kunstcollecties, rituele voorwerpen, manuscripten en archieven.

Ongeveer 12 000 werken en meer dan 10 000 archiefdocumenten zijn online raadpleegbaar. Dit is ook de toekomstige depositaris van de Morial-database: het bewijs dat een associatief fonds, bij een openbare instelling, de permanente instandhouding kan vinden die het alleen niet kan betalen. Dit is een vraag die elk herdenkingsproject — het onze inbegrepen — zich moet stellen.

MORIAL — MORechet Iehudei ALgeria, « het erfgoed van de Joden van Algerije » — is een vereniging onder Franse wet, opgericht in 1995, aangevuld met een zustervereniging in Israël. Zij bewaart en draagt over de herinnering van de Joden van Algerije, een geschiedenis die aanvangt met de Feniciërs en eindigt in 1962 met het vertrek naar het moederland.

Haar « geheugenver zamelaars » brengen videotestimonials, opnamen, foto's en verhalen samen, en de website bevat een genealogische sectie. Het gehele databestand zal worden gestort in het Museum voor Kunst en Geschiedenis van het Jodendom (MAHJ) in Parijs voor blijvende instandhouding — een aangekondigd depot, nog niet uitgevoerd. Dit is mondeling en schriftelijk herinneringswerk, gericht op de beleving van een gemeenschap.

Geregistreerd als een vereniging onder Franse wet (IEMS-statuten, november 2021), richt het Europees Instituut voor de Sefardische Wereld zijn blik op de verweven bijdragen van Sefardische migraties, door de eeuwen en continenten heen, en op de gemeenschappen die erfgenamen van deze culturen zijn. Niet te verwarren met het Europees Sefardisch Instituut in Brussel, uitgever van het tijdschrift « Los Muestros ».

Het INSSEF verzamelt, bewaart en draagt over wat raakt aan de geschiedenis, cultuur en levensloop van Sefardische Joden. Het leeft door zijn conferenties, colloquia en tentoonstellingen, en door een regelmatige nieuwsbrief — cycli over Israëlische televisieseries, colloquium « Minderheden in geïslamiteerde landen », videotestimonialverzameling « Sefardim ».