משפּחה Lewi

דער שום Lewi איז, פֿריער ווי אַלץ, אַ וואָרט אויס דער העברעיִשער שפּראַך מיט אַ בַּלמעס זינס. די פֿאָרם לוי ווערט טראַנסקריבירט Levi און אויסגעשפּראָכן Lēwī ; די שרייבונגען Levy, Lévy און Lévi זענען נאָר אַדאַפּטאַציעס צו די אָרטאָגראַפיעס פֿון פֿראַנקרייַך, ענגלאַנד און דײַטשלאַנד, בעת אַז Lewi ספּיגלט די אויסשפּראַך און טראַנסקריפּציע פֿון דער דײַטש־יידיש זייט, ווו דער w באַצייכנט די קאָנסאָנאַנט מיט שטימע [v]. אין אַלע פֿעלן בלײַבט די איין קוועל דער זעלבער העברעיִשער טערמין. עס האַנדלט זיך דעמנאָך אום אַ שום — דער מאָל געהײסן „טעאָפֿאָר פֿון סטאַטוס" — און ניט בשום אופן דעסקריפּטיוו: ער זאָגט נישט קיין מלאכה, קיין אָרט און קיין פּיזישער מאָל, נאָר אַ קשּׁריות צו דער שׁושלת.

די געשיכטע אַוועק צו דעם בּיבּל האַנגט דעם שום אויף אַן עטימאָלאָגיע פֿון פּאָפּולער זינס. ליאַ, דער אישה פֿון יעקב, האָט דעם שום געגעבן זיינע דריטן זון, אום צו האָפֿן אַז איר מאַן, איצטער טאַטע פֿון דרײַ יינגלײך, וועט זיך אַנווֿענדן — זיך „פֿאָינטיקן" — צו איר ; די וואָרצל העברעיִש l-w-h האָט געשיכטן דער חושׁיא פֿון פֿאָינטיקונג, פֿון באַגלײַטונג, פֿון פֿאָראַיניקונג. די עטימאָלאָגיע, צי זי זאָל ענין היסטאָריש זײַן אָדער צוריק־קאָנסטרוקטירט, האָט דויער־האַפֿט דעם גײַסטיקן זינס פֿון דעם שום פּאַסק־געמאַכט: דער לוויים איז דער, וועלכער פֿאַרבונדן איז — אַסאָציירט איז — צום דינסט פֿאָן גאָט. די פֿאָרם Halévi (הלוי), וועלכע זעצט פֿאָרן דער הָעברעיִשער ארטיקל דעפֿיניט ha- („דער") צו Levi, סימנירט, ווען זי ווערט געטאָן האָנערס־וואַיז, די קשּׁריות עפֿעקטיוו צו דער שׁושלת־לוויתיק, אַף אָב דער טראָג פֿון איר איז אױף זיך אַלײן ניט קיין שלוס־באַװײַז פֿון דער אַבשׁטאַמונג.

די יידישע מאָדערנע נאָמענקלאַטור באַשׁטעטיקט דעם כאַראַקטער צוגלײַך אַלט און פּראָדוקטיוו פֿון דעם קערן. דער שום האָט געשאַפֿן אַן קאָנסטעלאַציע פֿון דעריוועיטיוו און קאָמפּאָזיטן: ויביער Halévi, טראַפֿט מען Levinsky, Levinson, Levitan, Levite, Levin, Segal (העברעיִש־אַקראָניים פֿון sgan Leviya, „אַדיאָניישט פֿון די לוויים"), און נאָך פֿילע אַנדערע פֿאָרמען, וועלכע אַלע גרייטן זיך אומנאָפּ אומיידער दער זעלבער סאַקערדאָטאַל סטאַטוס. עס איז צוויי צו באַמערקן אַבער אַ מעטאָדישע פּאָרזאַמקײט: דער שום Levi האָט אויך, אין עטלעכע איטאַליענער פֿעלן, אַן אָריגין אַנדערש טאָפּאָנימיק, אָן שום קשּׁר צו דער שׁבט ביבלי, דערנידריקט פּאָרנעמן אַוועק פֿון דער געגנט פֿון Valchiavenna אין Lombardie. דער שום Lewi, ווי יעדן שום פֿאָן דער גדולה אומנאָפּ, דעקט דעמנאָך העטעראָגעניע געניאָלאָגיע, וועלכע טאָמער די משׁפּחה־פֿאָרשונג לעדיק אָדער לעדיק זא הנאַ דעמנאָך פֿאָרוויררן.

דערמיט מען באגרײף זיך דעם דירהאַפטן פּרעסטיזש פון דעם נאָמען, דאַرף מען צוריקקערן צום גרונדנדיקן די מעשׂה, וועלן אַ סטאטוס אַװ דא איז מער די מסורה ווי ארכיוו פון דער טאָראַװער וואָס פון פַאקטן. די יידישע מסורה פירט אַראָפּ די לוויים פון לוי, דעם דריטן זון פון יעקב און לעאַ [Levite — Wikipedia]. וואָס די תנ״ך האַט אַװ「tribu de Lévi」וועלן זיך אונטערשיידן פון אנדערע שבטים פון ישראל דורך אַ אײנציקער בֿרוך: ער מקבל נישט אײגן טעריטאָריום ביים טיילן פון ארץ ישראל, נאָר ער ווערט פּאָקּוד צום סרום פון דעם מקדש.

לאָיט דעם מסורי סיפור, די לוויים זײנען אַװסגעװאִלן צום דינן געט אין דעם Temple of Jérusalem; די מערצענדיל דאָ האָבן געטאָן פּעריפעראלע אָבער עסנציעלע פּונקציעס — שפּילן מוסיקע, עפֿנען און שליסן טירן, שטײן אַ שמירה. אין דער צײט פון דעם בּנו־טרײּבל־שׁשכן וואָס פֿאָרטיק דעם טעמפּל, זײ האָבן בֿן פֿאָראָנטװאָרטלעך פֿאַר אַװפּנִּיׂ, טרנספֿארט און אַװשטעלן פון דעם מקדש אַלץ מאָל ווען די ישראלים האָבן געהויבן דעם לאַגער [Who Were the Levites? — Chabad.org]. אַ אינערלעכע הירארקיע האַט שטרוקטורירט דעם דעדיקיישן: די העכסטע שׁקדושות טאַװעס, בּעקן די עלת־הקרבן פון אָפֿערס, האָבן בּן רזערווד פֿאַר די kohanim, די קאָהנים, זײ אַלײן אַװשטammлен פון דער Aaron־שׂ אַװצװײג פון דעם שׁבט [Who Were the Levites? — Chabad.org]. פון דער אונטערשײד קומט דער קיום־צוזמנהאַנג פון די צװײ גרויסע נעמן פון סטאטוס אין יהדות, Cohen און Levi, דער צװיטער דעזיגנירט די לוויים וואָס זײנען נישט קאָהנים, פּאָסנוקער צום סרום.

די קריטישע פֿאָרשונג פּרעסיזירט דעם טאָבלאָ. די האַלטער פון דער דקומענטאַרי הייפּאָטעזע האָבן פּרעזענטירט אַז, אין עטלעכע שׁקלקט פון דעם אַלטסטן טעקסט, דער טערמין «lévite» האַט ערשטן פּונקציאָנירט ווי אַ דעסקריפּטיוו אַטריביוט וואָס דעזיגנירט אַ מענטש באַזונדערש אַפּט צום סתע, שׁטאַט ווי דעם נאָמן פון אַ סטריקטלי גענעאָלאָגיש גרופּ [Tribe of Levi — Wikipedia]. דער געלערנטער לייענונג טשטערט נישט די מסורה: זי יופִיםט אָנלייכטן די פֿאָרמאַציע. דער דעציזיווער פַאקט פֿאַר דער געשיכטע פון דעם נאָמן איז אַז, זײער פֿרי, די לויים־אַנגעהעריקײט איז וואָרן קאָנסיווד ווי אַנעררדיטאַרי און פּאַטריליניאַר, טראַנסמיטיד פון טאַטן צו זון — מעכאַניזם וואָס, פֿון מיליעניעס שׁפּעטער, וועט צײַַּ זיך נאַטורלעך אין די טראַנסמישן פון דעם פּאַטרעניעמיק. די טאָכטער פון אַ לוי איז סו גאַרודן Bat Levi, און דער סטאַטוס בּלײבט אַנערקענט אין דער ליטורגיש פֿרַאקטיץ ביז הייַנט [Levite — Wikipedia].

דער קיבל פון לװיטישן סטאַטוס — אַנדערשטאַנדן סעקולאַר אין דער שול — צום העמשיקן (פֿאַמילִיאַן) נאָמן Lewi איז דער קנוטן פֿון דער סיפור, און ער שטייט גַנץ אַקוראַט אין דער שנִיטפּונקט פֿון דער רעליגיעזער זיכרוָנס און דער אַדמִיניסטראַטִיװער אַרכיװ. אַלע די צײַט פֿון דער גרעסטער טײַל פֿון דער יידישער היסטאָריע, האָט די צוגעהעריקייט צום שלח פֿון לװי זיך נישט פֿרישטן דורך אַ פֿאַמילן־נאָמן, נאָר דורך אַ ליטורגישע רעכט: אין דער שול־סערװיס איז דער לװי גערופן געװאָרן צו לערנען פֿון טורה אין דער צװײטער שטעלע, נאָך דעם Cohen און פֿאָר די אַנדערע מִתפּללִים, און ער האָט אים מחזק געטאָן בײַ עטלִיכע ריטואַלן. די דִיגנִיטעט, איבערגעגעבן פֿון פֿאָטער צו זון, האָט פֿארלאַנגט קײן סטאַטזדאָקומענט שום דערפֿאָר צו דױערן; זי האָט געלעבט אין דער זיכרוָנס פֿון דער קהִלה און אין די רעגִיסטער פֿון די קריאָ אַן דער טורה.

די אַנשטאַפטונג פֿון Lewi, Levi אָדער Halévi ווי אַ פֿאַסט נאָמן איז דער ערגעביס פֿון אַ דופּל דיnamïk. אױף אײנער זײט, פּון שכן די מִדלס־עלדער האָבן יללומִנאַטידײ סעפֿאַרדישע און פּראָװנצאַליש גלענצן טראָגן די פֿאָרם Halévi ווי אַ מאַרקע פֿון הכּרה און אָנער, ווי דער גרויסער דיכטער און פֿילאָזאָף Yehouda Halévi. אױף דער אַנדערער זײט, און אין משמעותי מאַס, דער אַלגיימיינער פּאַטראָנימיזאַציע פֿון יידן פֿון מִטל־אַמעריקע און מערב־אַמעריקע אַן דער דרַיִנג פֿון די XVIII און XIX יאָרהונדערטן — אָנגעצװונגן דורך די אַדמִיניסטראַציעס אין די שפּור פֿון דער אַמאַנציפּאַציע — האָט געפֿירט אַ מנַיִנים פֿון משפּחות צו אָפּיציעל מאַכן ווי סיװיל־נאָמן דעם סטאַטוס וואס זיי האָבן שוין טראָגן. דער צײַט איז יענער וואו יידישקײט איז אַרײַן אין די מאָדערנע יוריסטישע און אַדמִיניסטראַטִיװע פּרויװע פֿון שטאַטן, אַ באַװעגונג וואו Moses Mendelssohn איז געװען איינס פֿון די יניציאַל פֿיגורן [Bourel, 2004] און וועלן די לאָגִיקעס פֿון אַמאַנציפּאַציע האָבן דער טיפ אומגעשטאַלטן די יידישע אירופּאַאישע הכּרה [Kriegel, 1977].

דער ווּכס פֿון דער פּראָצעס איז צו לוודן אין די פּאַקטן. דאָרטן וואו אַ משפּחה האָט זיך געװוסט פֿון לװיטישער אַבשטאַמונג, איז די ברירה פֿון דעם נאָמן Lewi אײנגעפּרעסט געװאָרן כּמעט נאַטּוּרלִיך בים סיװיל־רעגִיסטער, אַמשתּנה אַ רעליגיעזע רעכט מינדלִיך אין אַ קיװיל־סטאַטוס־דאַטע שרִיפטלִיך און איבערגעבער. עס איז גַנץ דאָ וואו דער טראַדִציע און די אַרכיװ אַנטוווּרפן זיך: דער מאָדערנער נאָמן שרײַבט אין די רעגִיסטער וואס דער ליטורגיע האָט איבערגעגעבן זַײַטן הונדערטן. די שפּעלונג Lewi, ספּעציפּיש, טראָגט דער שפּור פֿון דער רעגִיסטער אין יידישער לאַנד און יידישער שפּראַך, וואו דער יידישער קולטור וועלן קלײַנער, בים טאָרן פֿון דער XX יאָרהונדערט, אַ מאַכטיקע בחידוש ליטעראַרישע און נאַציאָנאַל [Bechtel, 2002] [Baumgarten, 2002].

אם די גראפיע Lewi רופט זיך ערשט דעם אַשכּנזישן פלאץ, די קערן Levi / Halévi האָט אַ גלײַך אַלטע און דיכטע פאַרברײטונג אין די ספרדישע און מגרעבינישע וועלטן געקאַנט, ווו זי שטייט צווישן די האָכסטע פּריווואַטנעמען. די געשיכטע פון יידן אין שפּאַניע און פּאָרטוגאַל, און דער נאָך די פּאַסעטאַ פון מאַראַנים און נײַ־כריסטן צעשטרייט אַחרי 1492, האָט דעם נאָמען אַרומגעשטרייט אָפן גאַנצן מיטלענדיש־ים קוסטן און עטלעכע אָמעריקעס [Yerushalmi, 1998]. אין די קהלות, די אַנטװאָרט־פּאָרים Halévi איז געווען בּעלות באַװאָרדן, מחוייב־עדות אָן צװײַפל די לװִיטיש־שטאַמונג פון פּאַמיליעס אָפט געלערנטע און באַשאַפטיקטע אין רַבנישע און חַזנים־פּאָזיציעס.

אין מגרעב, דער נאָמען איז אַרײַנגעשריבן אין אַ סאָציאַל יידיש געװעבן פון גרויסער מאָביליטעט, לאַנג שטרוקטורירט צװישן אײנבאָרנע קהלות און סּוקצעסיװע ספרדישע בּרענגס [Taïeb, 2000]. די געשיכטע פון יידן אין צפון אַפריקע, נאַכגעצייגן אין די גרויסע סינטעזע־ווערק, וויזט די אַלטקײט און טיִף פון לװִיטיש־הַקנַעה אין די ערדן [Chouraqui, 1965]. די שפּראַך זעלבסט טרוגן סיי טעמוימן־שױם: דער יידיש־אַראַביש אַלגעריש, למשל, האָט ינטעגרירט אַ ווידיקע העברעאִיש־קאָמפּאָנענט אין וואָס די נעמען און טיטלען פון רעליגיעז־סטאַטוס — דערווײַלן דער פון לֵװִי — קאָנזערװִירטן זענען אַלע זייער סימבאָליש־מאַכט [Bar-Asher, 1992]. אַזוי, צי ער וואָר אַנגערופן אין Fès, אין Alger, אין Salonique אָדער אין Amsterdam, דער נאָמען זאָגט אָיבערפוּן די זעלבע שיכות־צוגעהעריקײט, בּײַ־אָברוק די ווײַטערונגען דיאַלעקטאַל פון זיין אַנטרעדיטן.

די אַמערציקן־קװאָנטיטעט נאָך היים אַ ויסלאָזיקע דאַטע: דער נאָמען Lewi און זיין ווײַטערונגען טוען נישט טאַנפציוניזירן אַ בּזונדעריקע יידישע קהלה, נאָר צעדורכגײן אַלע דיאַספּאָרעס, אַשכּנזיש, ספרדיש און מיזראַכיש. דער נאָמען איז, אין דעם זינען, אַ קאָמאָן־דענאָמינאַטאָר פון דעם יידיש פאָלק צעדעמפּטן — אַ צייכן פון סטאַטוס ינטעליגיביל פון אײן עק צום אנדער פון דער גאָלה.

דער נאָמען Lévi און זיינע קרוֹבע האָבן באגלייט, ביז צו דער צייַטגנועסישער עפּאָכע, עטלעכע פֿון די גרויסע אינטעלעקטואַלע טראַיעקטאָריעס פֿון מאָדערנעם ייִדישטום. אָן צו צעמישן דעם האָמאָנימיע מיט דער גענעאָלאָגיע, איז עס לעגיטימ צו באַשמערן, ווי פֿיל דער קערן אָנאָמאַסטיש פֿלוסט דורך די געשיכטע פֿון יידישער דעמקאָלות פֿון די XIX און XX יאָרהונדערטן, פּעריאָדע ווען ייִדישטום טראַכט זיך פֿון נייַ אין דער דיאַלאָג מיט יוֹרופּעישער פילאָזאָפיע [Hayoun, 1992]. די מחשבה אויף די Torah אַלס מקור פֿון אַ פּאָליטישער און עטישער אָרגאַניזאַציע פֿון עם־ישׂראל [Trigano, 1991] פֿארלענגערט, אויף דעם ספּעקולאַטיוון פּלאַן, דעם אַלטן קורופ פֿון די Levi'im, שומרים און מעבירי הסדר הקדוש.

די פילאָזאָפיע פֿון XX יאָרהונדערט ביעט דעם גלאַנצענדסטן בייספּיל פֿון דער דער רעזאָנאַנץ מיט Emmanuel Levinas, דעסן שאַפֿן האָט וויידער אַנגעבונדן דעם שנור צווישן מאָקערנער דעמקאָלות און די עברית מקור [Chalier, 2002]. אַז דער נאָמען זעלבסט פֿון דעם פילאָזאָף איז אַ וואַריאַנט פֿון Levi איז נישט אַ סימנדיקע ווייסנשאַפטלעכקייט ווי אַזוי, אָבער עס אִלוּסטרירט דעם טראָפן ווי דער פּאַטראָנים, געבוירן פֿון אַ ליטורגיש סטאַטוס, איז אָנגעקומן צו דיזיגנירן גרויסע פּאָליציעס פֿון אַלגעמיינער קולטור. דער נאָמען טראָגט אַלסו אַ דאָפּל־מנוגע: די פֿון דער דינעות ביים היכל און דער פֿון מעבירות — דען די Levi איז אַלעמאָל, אין דער טראַדיציע, געווען אַ מלמד און אַ שומר פֿון טעקסט.

די געשיכטע ווי געלוכט קען אָבער נישט צוביידן די קאַטאַסטראָפע. די טראָגער פֿון דעם נאָמען Lewi, אַזוי זאַרלעך אין דעם גערמאַנישן און מזרח־יוֹרופּעישן ווײַטן ווו דער אנטלאָקן פּרעוואַליד, זיינן געווען געשלאָגן פֿולשטאַנדיק דורך דער חורבן פֿון יידן פֿון יוֹרופּע. דער ליטעררישער עדות פֿון דער דיפּאָרטאַציע, אַזוי זענס פֿון Charlotte Delbo, ערמאָנט אַז הינטער יעדן נאָמען שטעלט זיך זינגולאַר עקזיסטענצן וואָס זיינן ווערן פֿארשלונגן אין דער שמעדימוניק [Delbo, 1970]. יעדע געשיכטע פֿון אַ יידישן אַשכנזישן פּאַטראָנים דורכטראָפט נאָטווענדיק דעם ריס; דער נאָמען Lewi, פֿאַר צו טוקומנפֿט, איז געווען פֿון די וואָס מען האָט אָפּגעוויילט דורך טויזנטן.

דער צייטפונקט דער מאָדערנער צייט בנוגע צו דאָס מציאות סטאטיסטיק פון דעם נאָמן, און דיזע מציאות איז שטונדיק. אין ישראל האט Levi זיך אָפּגעוויזן, אין 2019, ווי דער צווייטער פאַמיליענ־נאָמן אַמ מערסטן פון לאַנד, שטענדיק הינטער Cohen [Levi (surname) — Wikipedia]. דער נאָמן וואָלט זיך טראָגן דורך אָטאָמעט 1,2 % פון דער באַפעלקערונג, אַרייַנגערעכנט אַרבער, און פיל פאמיליעס אין ישראל שרייבן עס Levi, א קלאף־קער שטאַט א קלאף־ו [What Does the Last Name Levy Mean? — Chabad.org].

די אָברמאַכט האט גאָרנישט פון צופיל: זי דערנייערט, אַויף די שטופפע א מאָדערנער מדינה, דער היררארכיע פון סטאטוס ארבער פון דעם קדוש־הַקדשים דער אַלטער צייט. זינץ דער שאפן פון דער מדינת ישראל, אין אלע טאַבעלעס פובליצירט דורך דעם ציילן־מערקאז, Cohen און Levi אָקופּירן די צוויי ערשטע שטעלן מיט א בדוקה אָפ שטאַנד אויפן פאלגענדן נאָמנ [Cohen & Levi: Israel's Most Common Surnames — Rosenfeld]. אַנדערש געזאָגט, די צוויי נאָמנ וואס האָבן יאדע צייטן בעשיפטיקט די צוויי שושלות קדוש־טעו צו דער דינה פון דעם בית־המקדש — דער כהן און זיין מילובר לווי־טן — זיינען היינט די מערסטן צווישן די יידן פון ישראל. דער טאַטן איז באַמערקונגסווערט: די דעמאָגראַפיע פון היינט קאַנזעקרעטן, אין הוילנדיק, דער פרוכטבאַרקייט פון די קדושה שושלות.

דער נאָמן באהאָלט, דערנעבן, זיין לעבנדיקער קדוש־קניץ. דער פאמיליען־נאָמן Levi דעיטן גענעראל, אָבער נישט אַלוויי, אַז זיין טרייגער איז אַ מיטגליד פון די שבט פון Lévi, אַבקעמער פון Lévi זון פון Jacob [What Does the Last Name Levy Mean? — Chabad.org]. אין די בתי־כנסת יט דער גאנצער וועלט, די Lewi, Levi און Halévi זיינען פארווייטער געדרואפן צו דער תורה אין צווייטער שטעל, פאָרעוויקדיקנדיק אָן אונטערברוך אַ גברוך אַלט עטליכע טויזנטער יאָר. דער מאָדערנער נאָמן, באַשטייטיקט אין די רעג׳יסטערן פון סטאַט־הערשער, בלייבט אַזוי פאַרבונדן צו זיין אָרידינאל פונקציע: זעלטן זיינען די פאמיליען־נאָמנ וואס ביטן אַזוי אַ קאָנטיינואַטיוויטיט צווישן דער אַדמיניסטראַציע אַרכיוו דער מאָדערנסטער און דער גרתא־גרוירה דער עלטסטער.

ביי די ענדערונג פון דעם וועג איז דער נאָמן Lewi געווען ווי איינער פון די דיכסטע נעמען אין יידיש-יידיש אָנאָמאַסטיק. קוקן א פשוטע שרייבונג פון דעם הברית וואָרט לוי, עס קאָנדענסירט אָבער א געשיכטע פון טויזנט יאָר: דאָס פון א שבט אָן לאַנד אָבער פול מיט דינען בײַ דעם סנקטואַר, דאָס פון א ליטורגיש סטאַטוס וואָס איז געווען דערגיבן פון פאַטער צו זון עפעס בעפאָר ווי קיין רעגיסטר האָט די קמעא געשריבן, און לעסטנס דאָס פון א מאָדערן פאַמיליע-נאָמן וואָס איז געווארן, אין Yisroel, דער צווייטער מערסט האָק נאָמן אין לאַנד [Levi (surname) — Wikipedia] [What Does the Last Name Levy Mean? — Chabad.org].

דער בוך זאָל האָבן געטראַכט צוזאַמן הײַלטן די צוויי רעגיסטער וואָס זענען די אייגנשאַפט פון דעם נאָמן. די דענקונג, ערשטנס: די געריס וואָס איז טרַאנסמיטיד פון א אַבּנדאַנס פון Levi, דרייטער זון פון Jacob, און פון א קליקן צו דינען גאָטליך, וואָס די טראַדיציע הײַלט אויפן ריטואַל [Levite — Wikipedia] [Who Were the Levites? — Chabad.org]. די אַרכיוו, דערנאָך: די דאַטן אָנאָמאַסטיק און דעמאָגראַפיק, וואָס שטעלן אויף די ברייטע פאַרשפרייטונג פון דעם נאָמן און זיין טאַפּיש גערמאַן־יידיש שרייבונג [Origins of Jewish Names ; Family Names in Israel ; The Book of Names] [Q37534776 — Wikidata]. צווישן די צוויי איז געווען אַ אינטערסעקציע דער מערסט פטּוד — דער וואו די מאָדערן פאַמיליע־נאָמנג האָט געקומן אָנשרײַבן וואָס די ליטורגיע האָט געטראָגן מיטן מונד דורך די העלדן.

מען דאַרף זיך הײַטן פון ענדונג וואָס איז צו אַיינהייטליך: דער נאָמן Lewi דעקט אָפן קאָונטלעס פאַמיליע, מיט Ashkenazi, Sephardi און Maghrebi טראַדזשעקטאָריע סט דיסטינקט, און אַפילו אויך אַ אָריגינן טאָפּאָנימיק איטאָליאַנע פרעמד צו די בילבילש שבט [Levi (surname) — Wikipedia]. אָבער דורך דעם ירידה בלק, א קאָנסטאַנט בלײַבט: דאָ ווו ע Lewi שטייט אויף אין די שול פאָר די צווייט לעזונג פון תּוֹרָה, עס איז די « יואָנטשער » אַלט — דער וואָס Lea האָט גערופן בײַ נעמן וואָס זיין זון — וואָס, שטיל, דערניי בינדונג עטליכע.