Der Yidishkayt als tsivilizatsye (Mordecai Kaplan un der rekonstruktsionizm)

Mordecai Kaplan (1881-1983), rov un denker fun litvishe herkumft vos hot zikh gezetst in Amerika un iz lang geven profesor bay Jewish Theological Seminary, iz der gründer fun rekonstruktsionizm, der eyntsiker groyser religjeze yidishe bavegung vos iz geboyren oyf amerikaner erd. In zayn meysterverk Judaism as a Civilization (1934), hot er farshlogn tsu farshteyn Yidishkayt nisht als a goffenbareter religia, nor als a "religjeze tsivilizatsye in evoltsye", vos gehat sprakh, geshikhte, kultur, kunst un min'yugn azoyt vi emune. Bashprakt fun amerikaner sotsiologie un pragmatizm, hot Kaplan angenumen a naturalishe toyologie, farveygert di ide fun an iber-naturlekhn Gots vos intrvenirt in der geshikhte, un hot oyfn-interpiretirt di kontseptn fun byrer-zayn un goffenbarung. Er hot rekomendir gehaltn traditsyonel praktiken far ir value fun komunarn-shaf un identitet, ober zy ongepast tsu der modernishe tsayt, un hot gekongn di shil als a global komunarn tsentr. Zayn influyensh iz lang avek past di rekonstructyonist bavegung vos er grinder, markirt di gantse amerikaner liberale Yidishkayt un di teorie oyf yidishe identitet oyser fun teistishn kadrs.

מקורים און רעסורסן

• Encyclopaedia Judaica — 2e éd., Keter/Macmillan
• Jewish Virtual Library ↗