משפּחה Tsirelson
דער אָפּשטאַם פֿונעם נאָמען, די געשיכטע און די ייִחוס־קייט פֿון דער Tsirelson שושלת — אַ ייִדישער פֿאַמיליע־נאָמען און זײַנע שפּורן.
Patronyme porté par une figure juive documentée du corpus (Roumanie) : Yehuda Leib Tsirelson.
געאָגראַפֿישער אָפּשטאַם: Roumanie
מאַפּע פֿונעם ייִחוס
דער גרויסער בוך — Tsirelson
Introduction
À Kichinev (Chișinău), capitale de la Bessarabie, une plaque et une mémoire portent le même nom : Tsirelson. Pendant plus de trente ans, un homme en fut l'âme — grand-rabbin, décisionnaire, sénateur, reconstructeur d'une communauté meurtrie par le pogrom, puis tué par un bombardement aérien à l'aube de l'été 1941. C'est de lui que ce livre part, parce que c'est lui que l'archive désigne : Yehuda Leib Tsirelson (24 décembre 1859 – 6 juillet 1941) fut le grand-rabbin de Bessarabie, membre du Parlement roumain et éminent posek — décisionnaire de la Loi juive dont les responsa continuent de circuler dans les bibliothèques rabbiniques du monde entier.
Autour de cette figure centrale gravitent deux cercles. D'un côté, la graphie cyrillique du nom — Цирельсон — telle qu'elle apparaît dans les archives impériales et soviétiques, témoignant des administrations successives qui ont transcrit, distordu, normalisé ce patronyme yiddish en alphabet russe. De l'autre, à distance d'un siècle et relié à lui par un lien de famille attesté, le mathématicien Boris Semyonovich Tsirelson, dont l'œuvre illustre dans un tout autre registre le même rapport juif à la rigueur du raisonnement. Le livre s'efforce de tenir ensemble ces deux histoires sans les confondre, fidèle à l'exigence de Zakhor : la mémoire n'est jamais confondue avec l'histoire prouvée, mais l'une éclaire l'autre.
En août 2026, l'intronisation d'un nouveau grand-rabbin de Moldavie à la synagogue des Vitriers de Chișinău — la première depuis douze ans — a rappelé au monde que la filiation spirituelle inaugurée par Tsirelson n'est pas close. Ce livre en restitue la profondeur.
---
ווערסיעס (1)
- v1 · אַקטועל · 5טן סעפּטעמבער 2026
זעצט אױס דעם לייענן פֿון דעם גרױסן בוך
מעלדט זיך אָן אָדער שאַפֿט אַ פֿרײַ קאָנטאָ כדי לייענן די גאַנצע גרױסן בוך — און זוכט, פֿאָלגט און רײכערט די לינעאַזשן וואָס בעטרעפֿן זיך.
אײן בליץ-פּאָסט, אײן קלאַפּ. קײן פּאַראָל; איר קענט אַוועקגײן ווען איר ווילט.
איז „Tsirelson” אַ טײל פֿון אײַער געשיכטע?
שאַפֿט אײַער מיטגליד-פּלאַץ צו נאָכפֿאָלגן די משפּחות וואָס זײַנען אײַך טײַער, באַקומען מעלדונגען וועגן נײַע אַנטדעקונגען און בײַשטײַערן — אָן אַ פּאַראָל.
אײן בליץ-פּאָסט, אײן קלאַפּ. קײן פּאַראָל; איר קענט אַוועקגײן ווען איר ווילט.
דאָס בוך דערציילט וועגן די Tsirelson. דײַנע אַלטע משפּחה האָט אפשר אַלץ איר גרויסן בוך — זוך דײַן נאָמען כדי עס צופֿינען, אָדער כדי עס צו שאַפֿן.
צו פֿאָרשן טיפֿער די מעמאָריע, די משפּחה־אַרכיוון און די עדותן פֿונעם ייִחוס Tsirelson, פֿאַרגעדענקט און טיילט מיט זײַן באַזונדערע אַדרעס:
zakhor.ai/tsirelsonדי אַדרעס zakhor.ai/tsirelson פֿירט גלײַך צו דעם בלאַט. די אַרכיוון, די יוחסין און די דערציילונגען וואָס די קהילה וועט דאָ אַרײַנלייגן, וועלן דערגאַנצן דעם היסטאָרישן פּאָרטרעט וואָס ווערט דאָ פֿאָרגעשטעלט.
🔗 ציטירן / פֿאַרבינדן דעם בלאַט
קאָפּירט איינעם פֿון די פֿאָרמאַטן כּדי צו ציטירן דעם קאַרטל אָדער שאַפֿן אַ פֿאַרבינדונג צו אים.
Link
https://zakhor.ai/tsirelsonHTML
<a href="https://zakhor.ai/yi/grands-livres/familles/tsirelson">Le Grand Livre — Tsirelson — Zakhor</a>Citation
Le Grand Livre — Tsirelson — Zakhor, https://zakhor.ai/yi/grands-livres/familles/tsirelsonוואַריאַנטן פֿונעם נאָמען (1)
איין נאָמען, הונדערט פּנימער.
דער זעלביקער פֿאַמיליע־נאָמען, אַנדערש איבערגעשריבן לויט די שפּראַכן, די תקופֿות און די גלותים.
שרײַבט אײַער משפּחה דעם נאָמען אַנדערש?
באַװוּסטע פֿיגורן
- 1.
Yehuda Leib Tsirelson
grand-rabbin de Bessarabie
לזיכּרון
די צענטראַלע באַזע פֿון די נעמען פֿון די קרבנות פֿון דער שואה פֿון יד ושם פֿאַרצייכנט די פֿרויען, די מענער און די קינדער וואָס זענען דערהרגעט געוואָרן בעת דער שואה. איר קענט דאָרט זוכן די מענטשן וואָס האָבן געטראָגן דעם נאָמען Tsirelson.
זוכן „Tsirelson“ אויף יד ושםדי זוכונג גייט גלײַך אין די אַרכיוון פֿון יד ושם; Zakhor קאָפּירט און האַלט ניט קיין נאָמען־דאַטן. די אָנוועזנהייט אָדער דער אָפּוועזן פֿון אַ נאָמען אין דער באַזע איז ניט פֿולשטענדיק. מער וויסן
וויכטיקע פּערזענלעכקייטן פֿון דער משפּחה
געגנטן פֿון דער גלות
די טעג פון דעם בוך
דער בוך האט נאך קיין טאג פון זכרון נישט. די קוואלן וואס דאקומענטירן Tsirelson געבן יאר און יארהונדערטער, נישטא מא איין טאג; מיר פאברירן זיי נישט.
איר קענט אַ דאטום — אַ דערמאנונג, אַ חילולא, דער יאָרטאָג פון אַ אָּפגאנג? געבט עס איר טאג
פֿאַרשריבענע קברים
Tsirelson Galina
Cimetière juif de Boston — Chevra Shas · Boston
Tsirelson Ilya
Cimetière juif de Boston — Chevra Shas · Boston
Цирельсон Александр Григорьевичפֿאָרגעלייגטע צוגלייכונג
Cimetière juif de Samara · Samara
Цирельсон Арон Борисовичפֿאָרגעלייגטע צוגלייכונג
Cimetière juif de Moscou — Vostriakovskoe · Moscou
Цирельсон Арон Борисовичפֿאָרגעלייגטע צוגלייכונג
Carré juif du cimetière Vostriakovskoe tsentralnoe — Moscou · Moscou
Цирельсон Ася Исааковнаפֿאָרגעלייגטע צוגלייכונג
Cimetière juif de Moscou — Vostriakovskoe · Moscou
Цирельсон Борис Моисеевичפֿאָרגעלייגטע צוגלייכונג
Carré juif du cimetière Staroe — Noguinsk · Noguinsk
Цирельсон Валентина Матвеевнаפֿאָרגעלייגטע צוגלייכונג
Carré juif du cimetière Staroe — Noguinsk · Noguinsk
Цирельсон Евгений Борисовичפֿאָרגעלייגטע צוגלייכונג
Carré juif du cimetière Staroe — Noguinsk · Noguinsk
Цирельсон Зиновий Григорьевичפֿאָרגעלייגטע צוגלייכונג
Carré juif du cimetière Vostriakovskoe tsentralnoe — Moscou · Moscou
Цирельсон Зиновий Григорьевичפֿאָרגעלייגטע צוגלייכונג
Cimetière juif de Moscou — Vostriakovskoe · Moscou
Цирельсон Илья Менделевичפֿאָרגעלייגטע צוגלייכונג
Carré juif du cimetière Ioujnoe — Saint-Pétersbourg · Saint-Pétersbourg
ביבליאָגראַפֿיע
- Léon Askénazi, La parole et l'écrit. I. Penser la tradition juive aujourd'hui (1999)
- Maurice-Ruben Hayoun, La philosophie juive (2023)
- Yosef Hayim Yerushalmi, Zakhor. Histoire juive et mémoire juive (1984)
- Isaiah Berlin, Trois essais sur la condition juive (1973)
- Shmuel Trigano, Philosophie de la Loi. L'origine de la politique dans la Tora (1991)
- Marc-Alain Ouaknin, Lire aux éclats. Éloge de la caresse (1989)