13,785 גרויסע פערזענלעכקייטן פֿון יידישקייט(43)
די מענער און פרויען וואס האבן געפורעמט די יידישע זכרון און מחשבה — רבנים, פאעטן, פילאזאפן, מקובלים, געלערנטע. יעדע פערזענלעכקייט ווערט א גרויס בוך: איר לעבן, איר ווערק, איר נאכלעבן.
רבנים, למדנים, מחברים, בויער אָדער עדות: געוויסע געשטאַלטן האָבן באַצייכנט די געשיכטע און דעם זכּרון פֿון זייער יוחסין, זייער קהילה אָדער אַ גאַנצן פֿאָלק. די גרויסע ביכער פֿון געשטאַלטן זאַמלען די דאָזיקע פּערזענלעכקייטן — זייער לעבן, זייער ווערק, זייער ירושה און די פֿאַרבינדונגען וואָס קניפּן זיי צו די פֿאַמיליעס און די ערטער. אַ לעבעדיקע גאַלעריע פֿון די וואָס האָבן געטראָגן די איבערגאַבע.
1728–1770
1728-1793
v. 1730–1788 · Lituanie
תלמיד פון דער Maggid, פֿאַרשפּרייט דעם חסידיזם אין ווייסרוסלאַנד און דאַן עמיגרירט קיין לאַנד־ישראל.
1902–1994 · États-Unis
Zibenter un letster Rabin fun Khabad-Lubavitch, er hot gemakt dos moviment a veltlekhn netswerk fun meshlukhim. Prolifik mentsh, er hot tifshn gepragn di moderne yidishkayt.
1923–2019 · Hongrie
hasidisher rebbe
1967 · États-Unis
American rabbi
1805–1851 · Makariv (Makarov), Ukraine
זון פֿון der rebbe Mordechai Twersky פֿון Tchernobyl (זיך זון פֿון Meor Einayim), ער האָט גרונדעד די בראַנטש/קאָרט hassidic פֿון Makarov, רעמ פֿון די דינאַסטיע פֿון Tchernobyl. זײַנע דעסצענדאַנטס האָבן דערצויגן די קאָרט פֿון Makarov.
1730–1797 · Volhynie
Founder of the Chernobyl dynasty, author of the Meor Einayim among the first Hasidic writings.
1730–1787 · Tchernobyl, Ukraine
תלמיד פון Baal Shem Tov און דער Maggid פון Mezeritch, ער איז דער פאַטערנער אַלטער־טאַטע פון וועמען שטאַמט די גאַנצע Twersky דינאַסטיע, אַנטערמנצן דער צווײג פון Rachmastrivka. זײן וועלק Meor Einayim איז אַ קלאַסיקער פון די האַסידישער דעכט.
1916–2010 · Israël
Israelishe politiker
1934–1969 · Israël
פינפטער Sochatchover Rebbe (1934–1969)
1883–1943 · Pologne
poylisher khasidim Rov
1925–2011 · Mezőkövesd (Hongrie), puis Israël (Ramat-Gan / Université Bar-Ilan)
גבור בMezőkövesd (אונגאַריע) אין 1925, ער שטודירט פילאָסאָפיע און סעמיטישע שפּראַכן אין בודאַפעשט, אימיגרירט קיין ישראל אין 1947 און האט ווײטערגעמאַכט בעברעאיש־אונივערסיטעט. פּראָפעסאָר בBar-Ilan אָנהייב 1961 (פול פּראָפעסאָר אין 1970), דעקאַן און דער רעקטאָר (1971–1974). זײנע געביטן: אַראַמאיִק, העברעאיש סינטאַקס, בייבלישע האברעאיש, רַביניק און בעזונדער מאָדערן.
1548–1620
italiyanisher rov
1310–1385 · Royaume de Navarre (Haute-Navarre)
ספרדי רב
né début XVIIᵉ s., mort après 1664 · Modène et Ferrare (Italie)
Talmudist, Rabiner in Modena (1642) un dan in Ferrare (1655). Er hot gelozn verk vos zenen geblibn handgeshribn (nisht gedrikt), dakol a Shelom ha-Bayit un Ḥiddushim (talmudishe novellas). Responsa fun der mishpokhe Cases vern tsitirt bay zayne tsaytgenozim, umheyzog in Paḥad Yitzḥak fun Isaac Lampronti.
XIe siècle · France du Nord
פרשן צרפתי חלוץ, קדום לבית ספר התוסאפיסט.
v. 1550–v. 1624 · Empire ottoman
Rabn, masore un poet, gebundn tsum kabales-tsirkel fun Safed un Yerushalayim.
vers 920–970 · Espagne (Cordoue)
לעקסיקאָגראַפער און גראַמאַטיקער עברית פון Cordova, אַוטאָר פון Mahberet, ערשטער לעקסיקאָן פון טנ״כ עברית. ער איז געווען סעקרעטאַר פון Hasdaï ibn Chaphrout.
1888-1949 · États-Unis
Poyt un eseyst yidish geknyfn tsum grupp Di Yunge in New York.
1929–2014 · Israël
izraelisher filmmeysn
1934–2022 · Hongrie ; New York (Jewish Theological Seminary)
אונגארישער-אַמעריקאַנער יידן, Albert B. and Bernice Cohen Professor פון מיטלאַלטער העברעיש ליטערעטור און יידישע ביבליאָגראַפיע אַטן JTS. ביבליאָטעקאַר פון JTS פון 1964 ביז 1987, ער האָט געלייטן די ריקאָנסטרוקציע פון דער ביבליאָטעק נאָך דעם בראַנד פון 1966. מיידן פון piyyut און liturgy, ער האָט פיל פּובליצירט אויף אַשכּנזישער liturgie פּאָעזיע און העברעיש מאַנוסקריפּטן.
1249–1315 · France (Provence)
Talmudist פון Perpignan, מחבר פון Beth ha-Behira, גרויסער ענציקלאָפּעדישער קאָמענטאַר אויף דער Talmud. זײן טאָלעראַנטער אויסזיכט אויף אנדערע מאָנאָתעיסטישע פעלקער איז געבליבן באַרימט.
1620–1689 · Pologne
רַב וּמְפָרֵשׁ תַּלְמוּדִי, מְחַבֵּר הַסֵּפֶר הַהֲלָכִי Ateret Zekenim.
1787–1859 · Pologne (Kotzk)
Hassidishn master gerumt far zayn radikal zukhn oyf emes un zeyer shtrengikayt, gringer fun Kotzk-dynasty. Er hot gelebt zayne letste tsvantsg yor in izolatsye.
1789–1866 · Russie
Dritter Rov fun Habad, poseyk un prolifisher dayner-moyl, oytor fun teshuves un hasidishe verk. Er hot fartaydigt di Yidn fun Rusland géyen dem tsarista valt.
1745–1815 · Rymanów, Galicie (Pologne/Autriche)
בּערימט rebbe חסידי, איינער פון דער פּנעמץ־ הויפּט־תלמידים־דיפּוזאָרס פון Elimelech de Lizhensk אין Poland און Galicia. זײַן תורה־לערנונגן וואָרן דאָקומענטירט דורך זײַן תלמידים (בּפּחות R. Yehezkel Paneth) און אָפּגעגעבן צום פּובליש אַנטער זעם. ער איז געבליבן בּערימט פֿאַר זײַן אָפּאָזיציע צו די נאַפּאָלעאָנישע קאַמפּאַניעס.
1830–1884
1768–1825 · Kolomyia / Kosów (Galicie, aujourd'hui Ukraine)
סורנעימד "Ahavat Shalom" נאַך זיין וואָרק, ער איז געווען rebbe און פֿאַונדער פֿון דער Kosov Hasidic דיناַסטיע, וואס ער האט לידן פֿון 1802 צו זיין טויד אין 1825. שילער פֿון Moshe Leib פֿון Sassov און Meshulam Feivush Heller, ער איז דער שטאָם פֿון דער Hager פֿאַמיליע וואס וועלן טרעיטן די דיناַסטיעס פֿון Vizhnitz און Seret-Vizhnitz.
1895–1983 · Pologne
izraelisher rabn yidish-herkumft fun Poyln
1768–1825
חסידיש rebbe (1768–1825)
1768–1825
XXᵉ–XXIᵉ s. · Israël (Université de Haïfa) ; Creighton University (USA)
פראָפעסאָר פון ירידישער היסטאָריע אַן דער Universität Haifa, האָלדער פון דער דאָקטאָראַט פון דער Hebrew University (1984) ; פריער האָלדער פון דער Klutznick־טשער אַן Creighton (1987-1992) און דעקאַן פון דער פאַקולטעט פון בריווז אַן Haifa (2004-2010). ספעציאַליסט פון דער צייט פון Second Temple, פון די Samaritaner און בעסן פון דער צווייטער ירידישער רעװאָלט.
1868–1936
1823–1868 · Principautés unies de Moldavie et de Valachie
Hasidic rabbi from Romania
1223–1310
איטאַליענער רבּן
1882–1968
רב
1846–1940 · Empire ottoman
עיראַקישער ביזנესמאַן, לאַנדבעלצער, פֿילאַנטראָפּ און פּאָליטיקער (1846–1940)
1884–1940 · Iran
iraner rabin
Ier siècle av. J.-C. · Judée
Kolege fun Hillel in bet-din, oysgegangen fun zayn poste; farknupt tsum Esener.
1337–1410
daytsher rav
1923–2011 · Tchécoslovaquie
rebbe hassidique américain
1899–1968 · Ukraine (Pereyaslav) puis Palestine mandataire / Israël
Geboyrn Rabinowitz in Pereyaslav (Ukrayne), er lernt in Konservatory fun Leipzig demoger emigriert in Eretz-Yisroel in 1924. Musik-edukator, organizator fun khoraln un musik-kritiker fun der taygl Davar fun 1925 biz zayn toyt. Er hebraizer zayn nomen in "Ravina" in 1930 un grunfestu "Institut far shpredung fun muzik", far-braybert bikher, notns un monografyes.
1913–1945 · Pologne
fotografer polnish
1807–1871 · Allemagne
doytsher rab
1833–1900
1780–1868 · Royaume de Danemark
handlsman un daytsh-prese man (1780-1868)
1877–1943
1782–1868 · Allemagne
רבי גרמני
1933–2012 · Israël
Polish rabbi
1898–1974 · Israël
אמעריקאנער רבן
1836–1917 · Empire russe (Ukraine)
Oysgerofen der «zeyde» fun moderner yidisher un hebreysisher literatur, tatsekhlikh Sholem Yaakov Abramovitch. Zayne satires oysmoln dos lebn in shtetl.
150 av. J.-C.–150 av. J.-C. · royaume séleucide
groyser kohen fun Yerushalayim
1789–1853 · Allemagne
author דײַטש
1798–1888
matriarch of the Hebron community
c. 1213-1203 av. J.-C.
פאַראָ פון דער XIX דינאַסטיע, זון פון Ramsès II. זיין ניצן־שטעל (c. 1208 פאָר יהודישער צייַרעכנונג) האָט די עלטסטע באַקאַנטע דערמאָנונג פון «Israel» אויסערהאַלב די בײַבל, באַשטעטיגונג דער עקזיסטענץ פון דעם פאָלק Israfel אין Canaan אין ייענער צייט.
c. 2070 av. J.-C.
Pharao fun der X-dinasti, emtseger fun der Unterveyzung far Merikarê, eyner fun di eltste tratates fun politishe klugheit fun der menshhayt. Der tekst, vos preyzt tsedoke un melukhishe rakhmones, vorusveyzt di biblishe khokhmah-literatur.
c. 2600 av. J.-C.
Founder shel ha-dynasty Ur ha-rishona, melech rishon me'ud al yedei ketavim u-reshima melachim Sumeriyit. Metiflo shelo oteh et hatchala shel tekayyfa ha-dynastyot ha-archait b-Mesopotamia.
1719–1800 · Empire russe
ukrainer rov
1000–1100
1921–2021 · Israël
זון פון Brisker Rav, rosh yeshiva פון אַ yeshiva פון Brisk אין Jérusalem, לעצטער עדות פון ליטוואָן פאָר-מלחמה.
né en 1951 · Jérusalem (parents immigrés du Yémen)
Geboyrn in Yerusholayim fun temelim yidishe yemenishe, ordenirt tsum rabiner, iz geven deputy in der Knesset far der Shas-partey (1999–2021) un iz gehaft sakh ministerishe funktsyes. Figur fun der yemenisher kehile in Yisroel.
1923–2019 · Istanbul / Tel-Aviv / États-Unis
פינאַנציער באַקאַנט פאַר זיינע לעװערידזש־מאָנטאַזשן; ער האָט ערשט געלערנט העברעיש און Talmud אין Minneapolis. ער האָט פּובליצירט אַ מעמואָאַר, «$950 Million in 40 Minutes».
1739–1819 · royaume de Prusse
1921–2015 · Hongrie
Grand Rebbe of the Tosh hasidic dynasty
1752–1802
v. 1547–1617 · Pologne
Rebbe fun Brest-Litovsk, dernaakh Kroke, oytor fun Chemot Gittin.
1875–1963 · Israël
Israeli rabin
1723–1794
Britrisher Chief Rabbi
c. 3000 av. J.-C.
Meylekh fun Ur dey royale grub, vos iz gegrogn gevorn derkh Leonard Woolley, hot avekedukt a yentsikayter-shats. Di royale grubes fun Ur ilustrayrn di sumerer-tsivilizatsye vos iz der tafbakgrund fun der mayse fun Avrom oyzshtamen fun Ur Kasdim.
milieu XIXᵉ s. · Tlemcen (Algérie)
Rov in Tlemcen in mitn 19-tn yorhundert. Er hot gelosn talmudishe komentarn vos zayne nakhmonen hobn farpublikirt unter dem titer "Avi Sha'ar Shalom".
fin du XVIIᵉ siècle · Alger
Groysrabiner fun Algir am sof fun sibntn yorhundert, oytor fun drashot mitn filosofishn inhorn. Zayn shem-tov fun talmudisher gelertshaft git im tsurik-geshteyn tsu kumponen zikh mitn meystre Ravina un Rav Achi in der sokhronim-eydim fun algirer kehile.
1655–1715 · Algérie (Constantine)
Rab fun Constantine gerufen El Khasid, oytoyf fun Torah-komenta Zera Emet.
XIXe–XXe s. · Tanger (Maroc)
אָריגינאַל פון Tangier, קאָמערסיאַל און זשורנאַליסט; ער קאַלאַבאָרירט צו אַ סך פראַנצויזיש און שפּאַניש זשורנאַלן אַזוי ווי צו דער רעדאַקציע פון « España », דער גרויס שפּאַניש ענציקלאָפּעדיע.
1900–1972 · Roumanie
rumener historian
1785–1839 · Allemagne
German Reform rabbi (1785–1839)
1907–1993 · France
rabin frantsoyzish
1924–2001
Great Orthodox Jewish Rabbi of the 20th century
1829–1905 · royaume de Prusse
German rabbi, historian (1829-1905)
1902–1983 · États-Unis
mafiosi amerikani she-banah et Las Vegas im Bugsy Siegel (1902–1983)
1857–1930
Lerner, Meyer (1857–1930), rabbi
1833–1896 · royaume de Prusse
Deutscher Rechtsgelehrter und Notar
1910–2003 · Cuba
rabbin cubain
1744–1826
German rabbi (1744-1826)
1845–1923 · Roumanie
רב רומני
1924–1969 · Roumanie
rumener rov
1828-1852 · Lituanie
Lirisher poet (Mikhal), eyner fun di grestn fun der Haskala, gestorbn in 24 yor.
1865–1921 · Medjybij (Podolie), puis Allemagne (Breslau, Berlin)
Yemides fun a dor fun khosidishn rovim (zayn foter iz geven rov fun Medjybij), er iz gevorn eyner fun di groyse shtimen fun moderner hebresher literatur. Zhurnalist un nietzshean denker vos ruft tsum « umvandlung » fun yidntum, er iz oykhgeveyn a groys-zamler fun yidishn legendes un mayses. Er signirt Bin-Gorion fun 1914 aroys.
1937–2015 · Autriche (Linz) puis Israël
Geboyren Michael Schwager in Linz, flikhiling fun natsizm in 1938, groys figur fun film un televize in Yisroel ibern fuftsik yor; mitgrindern un firer fun Castel Productions (1969-1988). Foter fun Oron un Aliza Shagrir zayn vayb.
1972 · Royaume des Pays-Bas
Dutch comedian
1821–1903 · Konin (Pologne) → Londres → Californie → Territoire de l'Arizona (États-Unis)
נולד Goldwasser (Goldvasser) בקונין ב-1821, עזב את פולין ב-1837, חי בפריז ולאחר מכן בלונדון שם הנגיד את שמו לאנגלית «Goldwater» וישא את Sarah Nathan (1850). הגר לארצות הברית, פתח חנות באריזונה שהורחבה על ידי בניו (Goldwater's). חבר וקצין של קונגרגציות יהודיות בקליפורניה; סב של הסנטור Barry Goldwater.
1984 · Israël
acteur israélien
1963 · Canada
maire de Montréal, Québec, (2012-2013)
1729–1800
טשעכישער רב
1800–1833 · royaume de Prusse
deutscher dihter
1834–1897 · Confédération germanique
German philologist (1834-1897)
1926–2010 · Sofia (Bulgarie), puis Israël (Tel-Aviv)
Geboyren in Sofia in a yidisher sefardisher familye fun Bulgaryen, emigrirt tsum Yisroel in 1948. Historiker fun Rusland fun XVIII-XIX yohrhomdert, er hot gefundert in 1971 dos Institut fun rusishn un oystvropeyishn shudyes un der universite fun Tel-Aviv un nemt di Samuel Rubin-leyenkaytn. Mekhaber fun sakh verk; geviner fun Yisroel Prize in 1993.
1833–1910 · Royaume-Uni de Grande-Bretagne et d'Irlande
אָריענטאַליסט, לשון־מתרגם פון דער תורה, מתרגם (1833-1910)
1912–1985 · Royaume-Uni
פּראָפעסאָר פון אַפֿריקאַנער מעדיצין
Tel-Aviv, Israël
Professor far hebreishe literatur fun der universitetshul in Tel-Aviv, direktor fun der Laura Schwarz-Kipp tsenter far hebreishe literatur un kultur. Zayne arbetn trogn vegn der bildung fun kanon in moderner hebreisher poesie un vegn körper, geschlekht un natsion in hebreisher literatur.
1872–1942 · Hongrie
ungarisher rov
1860–1919
French sionist
1913–1975 · Israël
izreyleshn politiker
1905–1984 · Israël
אָרטאָדאָקסער ראַבאַן
1769–1843 · Presbourg (Bratislava) → Vienne (Autriche)
Né à Presbourg en 1769, graveur puis joaillier (il grave le sceau impérial en 1798, devient joaillier de la cour en 1830), il fonde l'une des premières banques d'Autriche. Figure de proue de la naissance de la communauté juive organisée de Vienne : il contribue à la fondation d'une école juive (1812) et de la première synagogue de Vienne, le Stadttempel de la Seitenstettengasse (1826). Mort à Vienne en 1843.
1943–2024 · États-Unis
רַב אַמֵרִיקַאִי
1987 · Israël
Israeli actor and model
1954 · Norvège
politicien israélien
1873–1950 · Nouvelle-Zélande
New Zealand chief justice (1873-1950)
1931–2020 · Israël
rabiner yisroel
1884–1966 · Lituanie
ליטוואַיער אַדוואָקאַט
1924–2006 · États-Unis
American Reform rabbi, civil rights activist, and human rights activist (1924-2006)
1945–2008 · Royaume-Uni
rov
1930–2019 · États-Unis
germano-amerikaner forshertiker
1808–1864 · royaume de Prusse
prusor rov (1808-1864)