14,401 גרויסע פערזענלעכקייטן פֿון יידישקייט(43)
די מענער און פרויען וואס האבן געפורעמט די יידישע זכרון און מחשבה — רבנים, פאעטן, פילאזאפן, מקובלים, געלערנטע. יעדע פערזענלעכקייט ווערט א גרויס בוך: איר לעבן, איר ווערק, איר נאכלעבן.
רבנים, למדנים, מחברים, בויער אָדער עדות: געוויסע געשטאַלטן האָבן באַצייכנט די געשיכטע און דעם זכּרון פֿון זייער יוחסין, זייער קהילה אָדער אַ גאַנצן פֿאָלק. די גרויסע ביכער פֿון געשטאַלטן זאַמלען די דאָזיקע פּערזענלעכקייטן — זייער לעבן, זייער ווערק, זייער ירושה און די פֿאַרבינדונגען וואָס קניפּן זיי צו די פֿאַמיליעס און די ערטער. אַ לעבעדיקע גאַלעריע פֿון די וואָס האָבן געטראָגן די איבערגאַבע.
1823–1900 · Pologne (Lublin)
Hassidisher denker un halokhistisher mekhaber, oytor fun a tife verk mitn Kabbale, filosofie un religiezer sikholoiye. Er hot gefirt di hof fun Izhbitsa-Lublin.
1699-1773 · Irak (Bagdad)
Rabin un talmudist fun Bagdad, oytор fun tshuvos "Tsedaka ou-Michpat".
XVe s. · Algérie (Alger)
Dayan fun Algier, gelerter in kabole un filosofie, ko-oytor fun di responsa Yakhin u-Boaz.
1624–1717 · Tunisie (Tunis)
גרויסער רבן פון Tunisia, אָרטיזאַן פון דער תחיה פון יידיש לערנען אין Tunis אין דעם XVII יאָרהונדערט.
1850–1913
1763–1831 · Sambor, Żydaczów (Galicie)
Talmid fun Voyant fun Lublin, fun Maggid fun Kozhnitz, fun Menahem Mendel fun Rymanów un fun Moshe Leib fun Sassov. Er hot zayn untervisning gevidmet tsum farbreytung fun shtudium fun Kabale (Zohar un shriftn fun Ari) in galitsishn khassidizm. Zayne neventn Yitzhak Isaac fun Komarno un Yitzhak Isaac fun Zidichov zaynen gezn ongefirte talmidim un fortzetzer.
1660–1718
Moravian rabbi
1923–2010 · New York (Lower East Side), États-Unis
געבוּרן דעם 28סטן סעפּטעמבער 1923 אין New York אין אַ יידישער yiddish-speaking הױשהאַלטן פֿון ימיגראַנטן פֿון Lower East Side. פּאָעט און מחבר פֿון דער counter-culture, graduate cum laude פֿון Brooklyn College (1944), ער האָט געגרונדט אין 1958 די זשורנאַל Birth (וואָס פּובליקירט Ginsberg, Di Prima, LeRoi Jones) דנאָך, אין 1964, דער סאַטאַיריקאַל גרופּע The Fugs מיט Ed Sanders. טויט אין New York אין 2010.
1873–1941 · Italie
Italiener Matematiker, mitkgründer fun der tensorishn rekhenung vos diente als baze tsum eynshtayns relativitet. Er iz aroys fun der universitet durkh di fashshistishe rasizishe gezetses.
1928–2017 · Italie
Italian anthropologist (1928-2017)
1936–2024 · Israël
Israeli painter
1924-2019 · Israël
Yisroelik poyt fun hebreyish un daytsher shprakh, Yisroel-pryz 2008.
née en 1978 · Rehovot (Israël) ; Londres (ambassade)
געבורן אין Rehovot אין אַ דתי יידישער פּאַמיליע, אירע עלטערן זייענען יידן אַוואָ מיט גיאָרגיע וואָס האָבן אָיסגעוואַנדערט אין Israel. Likud דעפּיוטאַטקע זינט 2009 (דאַמאָלס יונגסטער מיטגליד פון Knesset), vice-minister דאַנן minister, זי איז געווען אַמבאַסאַדריס פון Israel אין דער United Kingdom (2020-2025). יוריסט (Bar-Ilan, Tel-Aviv), סיאָניסט־דתי.
1656–1718 · Empire germanique
Rabbin (Chacham Tzvi), אָפּאָנענט פֿון Sabbateanism, גרויסער רבֿן פֿון Amsterdam, אויטאָר פֿון responsa.
1978 · Israël
homme politique israélien
1783–1841 · Dynów (Galicie/Pologne), Munkács
Nem fun Elimelech Lizhensk un talmid fun Vizer fun Lublin un Menahem Mendel Rymanów, er iz rabin fun etlekhe shtet, bikhesin Dynów. Shrayber prolifik un opozitsyonist fun Haskole, er iz zeyer bekant az mekhaber fun «Bnei Yissaschar». Zayne dinastye gab besundersh dinastyes fun Munkács un Bluzhov.
1840–1898 · Empire russe
rusisher matematiker
1879–1966
ראבין בריטיש
1872–1945 · France
French rabbi
1798–1874 · Olaszliszka (Liska), Hongrie
Ershter Rebbe Liska un gründer fun dynastie, talmid Divrei Chaim Sanz, farbrekht far zayn fragalitet un tsedoke. Geboyrn Tzvi Hirsh Frishman, hot er gekhaznget zayn nomen tsu Friedman tsu entloyf durkh militser konskripsye. Zayns khosidishe lernishes zaynen tsuzemgeshtelt nokhn nes in Ach Pri Tevuah.
1795–1874 · royaume de Prusse
daytsher rov
1763–1831
Polnischer Rabbiner
1848–1910 · Lituanie
Lithuanian rabbi
IIIe siècle · Terre d'Israël
« Nahota », trugn di unterishngen fun Yisroel keyn Babylonie.
1858–1939 · royaume d'Italie
Italian painter
1883–1951 · Italie
italian rabin
1895–1983 · Gênes, Turin, Rome
Né à Gênes dans une famille juive originaire du Piémont, l'un des fondateurs du Parti communiste italien. Élu à l'Assemblée constituante en 1946, il en devint président en 1947 et signa la Constitution de la République italienne.
c. 2112-2095 av. J.-C.
Gründer der III. Dynastie von Ur, Verfasser des ältesten bekannten Gesetzbuchs, drei Jahrhunderte älter als der Code des Hammurapi. Sein Code begründet Prinzipien sozialer Gerechtigkeit, die in der Torah widerhall finden.
1923–2018 · Allemagne
Israeli politician
1757–1826 · Strelisk (Strilys'ka), Galicie
Ener fun di ershte khasidish-rebim, talmid fun Shlomo fun Karlin. Zayne ekstaze-art fun davenen hot im gegeben dem oyknamen "ha-Saraf" (der seraf). Kegn di vundertuer, er hot gefodert fun zayne khsidim moral-farperfeksyon un fartsikhtung fun mamone-gir, lebndig er aleyn in ekstrem oremkayt.
1544–1626 · Provinces-Unies
(1544–1621)
1951–2026 · Israël
יזרעלער פּאָליטיקער
1879-1913 · Empire russe
פּיאָניר פון Hebrew פּראָזע, פאָרלופער פון דעם מאָנאָלאָג אינטעריעור.
1960–2015 · Israël
yisroelik politiker
1953–2022 · Israël
ישׂראַלער דיפּלאָמאַט, דירעקטאָר-גענעראַל פֿון Ministry of Foreign Affairs (1993) און נעגאָשיאַטאָר-אין-צ'יף ישׂראַלער פֿון Oslo agreements. מיטגליד פֿון Knesset (1999–2001), קאָ-פֿאָונדער פֿון Peres Center for Peace. ער האָט געציגן פֿון זײַן ערפֿאָרונג אַ בוך וואָס האָט ערשינן אין 1998.
XXᵉ–XXIᵉ s. · Israël (université Bar-Ilan ; Académie de musique Rubin)
מוסיקה־פּראָפעסאָר אין באַר־אילן אוניווערסיטעט (זינט 1973) און עטנאָמוזיקאָלאָגיע אין רובין אַקאַדעמיע (זינט 1975). שפּעציאַליסט אין מונדלעכע און מוזיקאַלישע טראַדיציעס פֿון יידן פֿון תימן. זיין דיסערטאַציע (Columbia, 1982) האַנדלט פֿון דער ראָלע פֿון מוזיקע אין יידישן תימנישן רואַל; ער האט מיטגעטאָן צו דער אַרטיקל "Jewish Music" אין New Grove Dictionary (2001).
1935–2022 · Israël
réalisateur israélien
1896–1981 · Galicie et Israël
Hebreisher un yidisher poet, profetish un natsyonalistisher shtim, getrofn durkh di Shoah un reaksyonishn sionizm. Eyner fun di grestn hebreishe poeten fun 20stn yorhundert.
1922–2006 · Iran
ראַבאַנער אִראַני
1926–1987 · Tel-Aviv (Israël)
Geboyrn in Tel-Aviv, er iz geven redaktor fun kind-supplement fun gazetn Davar (Davar li-Yeladim) un doktor in literatur fun yingvarg (universitet fun Toronto). Er hot geleygt di fundament fun bibliografye fun yidisher un hebreyisher kinderlireratur, gedruk etlekhe biker far yingvarg un ibergesetzt in hebreyish velt-kinderliteratur. Geviner fun Lamdan-priz (1965) un Ze'ev-priz (1976).
1908–1981 · Varsovie / Palestine mandataire / Israël
Born Uriel Heilperin in Warsaw, he Hebraized his name to Shelach, then took the literary pseudonym Yonatan Ratosh. Major Hebrew-language poet, he published his first poem in 1926 and founded in 1939 the "Canaanite" movement, rejecting both religion and classical Jewish nationalism.
1926–1967 · Vilna, New York (Columbia University)
זון פון Max Weinreich, אן אומגעקומענער לשנות, ער איז געווען פּראָפעסאָר פון ייִדיש אין קאָלומביע אוניווערסיטעט. אָטאָר פון רעפֿערענץ־ווערק אין קאָנטאַקט־לינגוויסטיק און ייִדיש־לעקסיקאָגראַפיע, ער איז געשטאָרבן אין פּערלשטער.
1920–1961 · Israël
טרנסלײטער יזראלי
c. 2380 av. J.-C.
Melekh fun Lagash, mekhaber fun der eltster bekanter kodeks fun sotsyale reformes, far dem Kodeks Hammourabi. Zayne reformes far di oreme un di almanues forechadikt di biblishe sotsyale etik.
1912–1992
1952–2013 · Israël
Israeli rabbi
1853–1908 · Australie
avstralisher politiker
1917–2014 · Canada
עיתונאי קנדי
1966–2013 · France
פראנצויזישע אַקטריסע
1981 · États-Unis
actrice américaine
1905–1964 · Union soviétique
Sowjetischer Schriftsteller und Journalist, Autor von Leben und Schicksal, ein in der UdSSR verbotenes Epos. Er gehörte zu den ersten, die die Shoah im Osten dokumentierten.
1928–2016 · États-Unis
אַמעריקאַנער אַסטראָנאָם און פיזיציסטן
1938–2019 · États-Unis
amerikaner aktrisa (1938–2019)
1938–2014 · Italie
italienshe aktrises (1938-2014)
1871–1924 · Lituanie / États-Unis
Skulptor un medalyor geboyrn in Šiauliai (Lituanie) in yidisher familye, emigrirt tsum Amerika in 1890. Oytор fun Lincoln cent, gekl fun 1909 on.
1891–1976 · Allemagne
doytsher historiker
1915–2006 · Londres (Brixton, Lambeth)
Zun fun yidishe imigranten (tate kumen fun Lubawa), er gründet in 1937 cabinet Victor Mishcon & Co in Brixton, gevorn Mishcon de Reya nokhdem fusion fun 1988 — eyns fun greytstn britishn advokat-kabinetlekh. Zayn kabinet hot reprezentirt Diana, printsesn fun Vales, bay ir gezoyf. Gemakht baron (baron Mishcon) in 1978, er iz geven arbeter-shprakhzogr far interne zakhn in House of Lords un, in 1992, ershter solicitor in praktik nokh-genenedikt Queen's Counsel erekhik.
né en 1960 · Kyiv / Dnipro (Ukraine)
Geboyrn in 1960 in Kyiv fun yidishe eltern, ukrainer oligark, grindern fun der industrieler grup Interpipe un fun der stiftung Victor Pinchuk. Er shtitst besonders yidishe zakhn un yidish-ukrainer dialog (Preys Metropolitan Andrey Sheptytsky 2014). Es iz nit a patrimoniale figur/mekhaber: zayn eynziger noytik publikatsye iz a tribune in der Wall Street Journal (2016).
1915–2014 · Israël
israeli politiker
1891–1966 · Égypte
aktrise
1545–1619 · Maroc (Fès)
Richter und Gelehrter von Fès, Autor des biblischen Kommentars Tsouf Devash.
1545–1619 (env.) · Fès, Maroc
זון פון Yitzhak און אייניקל פון Vidal Iᵉʳ, אַלע אָנגערימדיק אין Fez. דער Hida האָט ער אָנגעכאַפט צוויש « די גניאוני פון דעם מעירב ». ענציקלאָפּעדיש־וויסער (ציטירנדיק גריכיש, אַראַביש און ראַביניק־פילאָסאָפן) און דאָקטאָר, ער האָט געלאָזן וויכטיקע קאָמענטאַרן בּיבליש און מידרשיש. אַ טייל פון זײַנע שריפטן בליבט מאַנוסקריפט.
1806–1888 · Empire russe
khosidisher rov
1905–1997 · Autriche
profeser esteraykhish fun neyrologie un psychiatrie
1848–1897 · royaume de Prusse
deutscher khemiker
1898–1944 · Autriche
Austrian composer
1908–1994 · Israël
Israeli ראָב
né en 1939 · Odessa/Kharkiv (URSS), puis Tel-Aviv (Israël)
מתמטיקאי שנולד למשפחה יהודית של מתמטיקאים; פרופסור באוניברסיטת תל-אביב, זוכה פרס ישראל 2024. ידוע בהוכחתו של משפט Dvoretzky ובפיתוח התיאוריה הגיאומטרית אסימפטוטית של מרחבים נורמים. בנו של David Milman, ממשפט Krein–Milman.
1924–2012 · Italie
shrayber-in un zhurnalistke italiyanishe
XXᵉ s. · Rhodes ; diaspora (France, Argentine)
מחבר פון « Le Chêne de Rhodes : saga d'une grande famille séfarade » (Paris, 1998), דער געשיכטע פון דער Alhadeff פאַמיליע פון Rhodes, מיט אַ אַרגענטינער אַסגאַבע בעטיילט « La Cita en Buenos Aires : saga de una familia sefardí ».
1918–2010 · Chiaravalle (Ancône), Bari, Rome — Italie
Geboyrn in Chiaravalle dem 11-tn November 1918, geshtorbn in Rome dem 5-tn August 2010. Fun yidishn herkunft, musste er zayne shtudyes in Bologne unterbrekhtn in 1938 vayl di fashiste rasn-gezetses, un konte nit bakomn zayn lizents fun brives biz nokh dem milkhome (etnologishe teze under R. Pettazzoni). Professor fun etnologie in Bari (1968) un darn in Rome (1972–1994), groyse figur fun der italyenisher religyezer antropologie.
1924–1998 · Italie
italyener zhurnalist
1859–1926 · Padoue puis Rome (Italie)
Geboren in Padua am 10. Mai 1859 aus polnisch-jüdischer Familie. Er war Professor für Zivilrecht an der Universität Padua (1885–1918) und später in Rom (1918–1926). Ab 1910 Mitglied des italienischen Senats, unterrichtete er auch Recht für Prinz Umberto von Savoyen. 1925 hielt er seine einzige politische Rede, in der er sich für Gewissensfreiheit und den Schutz religiöser Minderheiten einsetzte. Eine jüdische Schule in Rom trägt seinen Namen.
1867 · royaume d'Italie
Italian diplomat, Count of Carrobio (1867–after 1944)
1865–1936 · Ovroutch (Empire russe) → Saint-Pétersbourg → New York
Ethnograph und russischer Schriftsteller, geboren in Ovroutch in der Familie eines jüdischen Schullehrers. Revolutionär im Exil, wurde er berühmt für seine Studien der Tschuktschen in Sibirien, die er unter anderem für das American Museum of Natural History durchführte. Er veröffentlichte auch Belletristik und Lyrik unter dem Pseudonym « Tan », darunter Texte über die jüdische Welt (Silhouetten von Gomel').
1903–1989 · Ukraine et États-Unis
אַמעריקאַנער ווירטואָז פּיאַנישט פון אוקריינער אָריגין, איינער פון די גרעסטן פון XX יאָרהונדערט. זיינע ינטערפּריטאַציעס פון Rachmaninov און Liszt מאַכן רעפערענץ.
1880–1940 · Russie et exil
Shreyber un tsiyonistish firer, funder fun rezeyzionistish tsiyonizm un fun yidisher legion. Teoretiker fun « Eyzerner moyer », er ongegebn farshpiglunge far der yemenisher reklhts.
1903–1985 · Bourges, Paris
frantseyzer filosof, zun fun yidishn rusishn imigrantn, agrégé-filosofie (ongenumen ershtn in 1926). Er leygt in Toulouse un dernokhtn Lille, iz baynonem fun zayn post under-n Ocupatsye, un oypt di katedre fun moralishe filosofie fun Sorbonne fun 1951 biz 1979. Mekhaber fun a groyse moralishe un estetishe verk, er hot biz tsu zayn toyt refuzirt getsn iber tsu alle kolokviume in Doytsland.
1919–1984 · Biélorussie (Belarus oriental)
סאָװיעטישער מאַטעמאַטיקער געבויֿרן אין א רײַכער יידישער משפּחה אין Baku, בעקאַנט פֿאַר Rokhlin's theorem און פֿאַונדאַציאָנאַלע אַרבעט אין ergodic theory; צוריקגעטראָגן פֿון דער Steklov Institute בעת דער סאָװיעטישער anti-cosmopolitan קאַמפּייַן.
1956–2025 · Russie
rusisher politiker
1963 · Russie
animateur de télévision russe
né en 1978 · Ukraine (Vinnytsia, Kyiv)
Geborn dem 20-tn yanvar 1978 in Vinnytsia in a yidisher mishpokhe, er iz geven mayordis Vinnytsia (2006–2014), prezident fun Rada, dan Premiers Minister fun Ukraine fun 2016 bisn 2019 — der ershter yid vos hot dos pozitsye in Ukraine.
1978– · Kryvyï Rih / Kiev, Ukraine
Geboyrn 1978 in Kryvyï Rih in a yidisher mishpokhe. Akter un produser far der politik, er iz gevorn prezident fun Ukrayne 1919. Zayne sof-sof-groysmuters zaynen umgekumen vegn der natsistisher okupatsye fun Ukrayne, un zayn groysfater Semyon Zelensky hot gedienet in der Royter Armey. Es iz a moderne piblike figur, gut dokumentirt, nit keyn arkhiv-oytores.
1938–2021 · Israël
yisroelik rov
1912 (Münster) – 2012 (Toronto) · Münster (Westphalie), États-Unis, Canada (Toronto)
Yur-konsuItant far-milkhome in Daytshland, emigrant tsu Amerike in 1935; reforme rabin, lange rabin fun Holy Blossom Temple in Toronto (senior scholar fun 1978). Mekhaber fun about tsvontsik bikher fun teologye, filosofye un geshikhte; zayn bekantste verk iz The Torah: A Modern Commentary (1981), ershter kompleter nit-ortodokser komenter fun Toyre in english far congregational nitsn in Nord-Amerike.
1926 · Allemagne / Pologne
German-born American Jewish economist who escaped Nazi Germany in 1939, served as US Secretary of the Treasury (1977-79) and later founding director of the Jewish Museum Berlin.
1860–1930 · Odessa (Empire russe), Genève, Paris (Institut Pasteur), Inde britannique
Geboyrn Vladimir (Markus-Wolf) Aronovitch Khavkin in Odessa in a yidisher mishpokhe. Emigrirt in Shvayz (1888) un darnokh tsum Pasteur-Institut in Paris. Ershter mikrobiyolog vos hot entviklt un gegebn vaktsines kegn kholere un darnokh kegn bubonisher taygveys, ausprubt in groyser skal in british-Indye.
1883–1942
radiologist and an opera singer
1892–1940 · Allemagne et exil
Filosof un daitsh kritiker, oytor fun "Das Kunstwerk im Zeitalter seiner technischen Reproduzierbarkeit". Antlofn for di nazis, hot er zikh alemen in Portbou.
1930–2004 · Vienne → États-Unis
מאַטהעמאַטיקער געבוירן אין אַ יידיש משפּחה פון Vienna, ער פּליט צו England אין 1939 דורך דעם Kindertransport דאן עמיגרירט צו United States אין 1946. ער איז בעררייכערט פאַר דעם Feit-Thompson תעודה (יעדע פּינטן סוף אָדער קטן האָט אָדער בעחינה-הנצחה) און פאַר זײנע רעפערענץ אָפּוס אין רעפּרעזענטאַציע תיאָריע.
1904–1981 · Allemagne / Irlande
פיזיקאי תיאורטי גרמני, ממוצא יהודי מצד אביו Adolf Heitler. חברו של Fritz London בפיתוח תיאוריית הקשר הערכיות (תיאוריית Heitler-London, 1927), היישום הראשון של מכניקת קוונטים לקשר כימי, אבן דרך מיסדית של הכימיה קוונטית. הופקד מאוניברסיטת Göttingen ב־1933 בשל ממוצאו היהודי בחוקי הנאצים; הגר בעזרת Max Born, תחילה ל־Bristol ואח״כ ל־Dublin (Institute for Advanced Studies) ולבסוף לציריך.
1930–2024 · États-Unis
amerikaner rabi
1930–2018 · États-Unis
אָסטערײַכיש־אָריגין אַמעריקאַנער פּסיכאָלאָג (1930-2018)
1919–2006 · Roumanie
Amerikaner dokumenttsye fotografer un moyre geboyrn tsi rumenske yidishe imigrantn, bekont far fotografirn fun New York's Lower East Side un far zayn tsvishn di ershte aliyerte fotografern vos hobn dokumenirt di bavetsing fun Dachau.
1893–1981 · Allemagne
Deutscher Sinologe (1893–1981)
1890–1951 · Prague (Bohême) / Allemagne / Canada
Illustrator geborn in Prague in a yidish-redender yidishe mishpokhe, berimed far di coyers fun Erich Kästner's bikher (Émile et les détectives) un fun magazine Lilliput; emigrirte tsu London un tsugn Canada nokh 1933 tsu ontloyfn fun natsish-persekyutsyes.
1867–1922 · Allemagne
ינדוסטריאַליסט און מענטש־פון־שטאַט דייטש, מיניסטער פון Foreign Affairs פון דער Weimar Republik. ער ווארן דערמאָרדן דורך נאַשיאָנאַליסטן פון עקסטרעם־רעכטס אַנטיסעמיטן.
1930–2012 · Pologne
American attorney and Republican U.S. Senator from New Hampshire from a family of Jewish immigrants from Germany, Poland and Russia; co-author of the Gramm-Rudman-Hollings deficit-control act.
1824–1887 · États-Unis
Governor of California (1824-1887)