דלגו לתוכן
Zakhor
הראשונים1201-1300 apr. J.-C.

XIII לספירה

Zohar, Ibn Shoshan et le tournant mystique

סיכום

Moïse de Léon met en circulation le Zohar (c. 1280). Les Tosafistes prolongent Rashi. Expulsion d'Angleterre (1290), puis de France (1306).

אירועים בולטים

  • 1240Disputation de Paris : le Talmud est condamné ; 24 charrettes de manuscrits brûlées place de Grève.
  • 1263Disputation de Barcelone : Nahmanide affronte l'apostat Pablo Christiani devant Jacques Iᵉʳ.
  • c. 1280Moïse de Léon met en circulation le Zohar sous le nom de Shimon bar Yohaï.
  • 1286Meir de Rothenburg arrêté ; il refuse que sa communauté paie sa rançon et meurt en prison.
  • 1290Édouard Iᵉʳ expulse tous les Juifs d'Angleterre (16 000 personnes).
  • 1298Massacres de Rintfleisch : 146 communautés juives allemandes détruites ; près de 5 000 morts.

המאה בסיפור

Le XIIIᵉ siècle apr. J.-C. est traversé par une tension paradoxale. D'un côté, l'apogée de la pensée juive médiévale : Nahmanide, les grands kabbalistes, la mise en circulation du Zohar. De l'autre, l'effondrement progressif de la présence juive en Europe occidentale : disputations publiques humiliantes, autodafés de livres, expulsions nationales. Le siècle qui commence encore dans l'éclat d'al-Andalus se termine dans le silence du judaïsme anglais.

La **Kabbale** culmine. À Gérone en Catalogne, Ezra ben Salomon et Azriel fondent la première grande école kabbalistique. **Nahmanide** — Moshé ben Nahman, *Ramban* (1194-1270), plus grand talmudiste d'Espagne du siècle — intègre la Kabbale à son commentaire biblique. Son œuvre halakhique et ses homélies deviennent autorités. En 1263, le roi Jacques Iᵉʳ d'Aragon l'oblige à débattre publiquement à Barcelone avec le dominicain Pablo Christiani, juif apostat. Nahmanide s'en tire avec dignité — le roi même reconnaît sa compétence — mais doit quitter l'Espagne. Il émigre en 1267 en Terre d'Israël, où il fonde à Jérusalem la première école rabbinique post-croisade, la « Synagogue du Ramban » qui existe encore.

À Guadalajara, Castille, un érudit discret nommé **Moïse de Léon** (c. 1240-1305) met progressivement en circulation, à partir de 1280, des manuscrits rédigés en araméen et attribués à Shimon bar Yohaï, sage tannaïtique du IIᵉ siècle. C'est le *Zohar* — le « Livre de la Splendeur » — qui deviendra le plus grand texte mystique du judaïsme. Œuvre immense, mélange de commentaire mystique de la Torah, de récits initiatiques, de théosophie des *sefirot*, de reflexions sur l'exil de la Shekhina. La science historique moderne a démontré que le Zohar est bien l'œuvre de Moïse de Léon et de son cercle, non pas celle de bar Yohaï. Mais pour la tradition juive, il est devenu le troisième pilier textuel après la Torah et le Talmud — surtout à partir du XVIᵉ siècle.

En parallèle, **Abraham Aboulafia** (1240-c. 1291) développe une Kabbale prophétique, fondée sur la combinaison des lettres hébraïques. Il se rend à Rome en 1280 pour tenter de convertir le pape Nicolas III — qui meurt la veille de la rencontre. Échappant à la sentence de mort, il continue son enseignement ésotérique en Italie et à Messine.

Mais l'ombre s'étend. **La disputation de Paris de 1240** est la première grande mise en procès public du Talmud. Nicolas Donin, Juif converti au catholicisme, dénonce vingt-quatre chefs d'accusation contre le Talmud auprès du pape Grégoire IX. Le roi Louis IX (Saint Louis) organise le procès. Le rabbin Yehiel de Paris défend le Talmud face aux accusations de blasphème et d'anti-christianisme. Le Talmud est condamné. En juin 1242, vingt-quatre charrettes remplies de manuscrits talmudiques — des milliers de volumes — sont brûlées place de Grève, à Paris. Lamentation rabbinique : *« Je t'ai entouré de pourpre, ô Sinaï, et tu brûles. »*

**En 1286, Rabbi Meir de Rothenburg**, plus grand halakhiste ashkénaze du siècle, est arrêté par Rodolphe Iᵉʳ de Habsbourg alors qu'il tentait de fuir l'Empire. Rançon demandée exorbitante. La communauté réunit l'argent, mais Meir refuse qu'elle paie — *« car on me paierait, on m'enlèverait à nouveau ».* Il meurt en prison en 1293.

**Expulsions et massacres.** En 1290, Édouard Iᵉʳ d'Angleterre expulse tous les Juifs du royaume : 16 000 personnes. L'Angleterre restera sans Juifs jusqu'en 1656. En 1298, en Franconie, un chevalier nommé Rintfleisch mène des massacres qui détruisent 146 communautés allemandes ; environ 5 000 Juifs sont tués. En 1306, Philippe le Bel expulsera à son tour tous les Juifs de France. L'Europe occidentale se vide progressivement de sa présence juive — que l'Empire ottoman accueillera bientôt.

דמויות המאה (329)

Aarão Ha Levy

1235–1290

Spanish talmudist

Aaron ben Eliezer

Aaron ben Elijah, the Younger, de Nichomédie

Aaron ben Jacob ha-Kohen

1250–1350

rabbin et érudit provençal du XIVe siècle

Aaron ben Joseph Ha-levi

Aaron ben Joseph, le Caraïte

Aaron ben Perez D'avignon

Aaron ben Zerah

1300–1328

French Jewish martyr

Aaron de Cardène

Datation incertaine : entre le XIIe siècle et le XIVe siècle (hypothèse) — d'après Kabbaliste, première publication 1709, activity antérieure probable au 13e-14e siècle.

Aaron Ha-levi de Barcelone

Abba Mari de Lunel

XIIIe–XIVe siècle

רב בלוניל ומונפליה, יוזם של מחלוקת הראמב״ם.

Abd-al-daim

Abentrevi, Joseph

Abigdor ben Elijah Ha-kohen

Abigdor ben Isaac

Abner de Burgos

Abraham Abulafia

1240–v. 1291

מייסד הקבלה האקסטטית, נולד בסרגוסה, תיאורטיקן של צירופי אותיות.

Abraham Bedersi

1240–1296

poète français

Abraham ben Azriel de Bohême

Abraham ben Baruch

Abraham ben David Caslari

1250–1315

médecin judéo-catalan

Abraham ben Eliezer Ha-levi

Abraham ben Isaac de Grenade

Abraham ben Judah

Abraham ben Samuel ben Aldemagh

Abraham ben Samuel ha-Levi ibn Hasdai

v. 1180 – v. 1240

Traducteur et poète hébreu de Barcelone, actif vers 1230, ardent défenseur de Maïmonide lors de la controverse maïmonidienne. Il traduisit de l'arabe en hébreu plusieurs œuvres philosophiques et éthiques majeures, dans un style clair et élégant, et adapta un célèbre récit d'origine indienne. Il avait un frère, Judah ibn Hasdai, et serait le fils du poète Samuel ibn Abraham ibn Hasdai ha-Levi (1165–1216).

Abraham ben Shem-ṭob

Abraham ben Solomon

Abraham ben Solomon de Zamora

Abraham ben Yom-ṭob de Tudèle

Abraham D'aragon

Abraham D'avila

Abraham de Cologne

Abraham de Tolède

Abraham Ha-levi

Abraham of Montpellier

1250–1315

rabbino francese

Abu Abdallah Mohammed Alnasir

Abu Isḥaḳ Ibrahim ibn Sahl Al-israili de Séville

Açan, Moïse

Albagal, Salomon ibn

Alexander de Halès

Alexander Suslin

1290–1349

rabbin allemand

Alfonso de Valladolid

1270–1347

פילוסוף יהודי אריסטוטלי

Alnakif, Isaac ben Joseph

Anaw, Abraham ben Jehiel Ha-rofe

Angélus

Anna

Aquinas, Thomas

Asher ben David

Asher ben Jacob Ha-levi

Astruc Dés Gabbai, Ou Abba Mari ben Abraham

Avigdor ben Elijah ha-Kohen de Vienne

XIIIe siècle

תלמודיסט אוסטרי, אחד מראשוני התוספתים בווינה.

Awani, Isḥaḳ ibn Al-

Bacon, Roger

Baḥiel ben Moses de Saragosse

Baḥya ben Asher ben Halawa

Baruch B. Samuel

Bedersi, Abraham ben Isaac Ou Bedaresi

Bélid, Fils D'alègre

Benjamin ben Abraham Anav

XIIIe s.

Frère aîné de Zedekiah, poète liturgique (paytan) et médecin à Rome, auteur du poème satirique Massa Gei Hizzayon.

Benjamin ben Abraham Anaw

XIIIe siècle

Poète liturgique et talmudiste de Rome, auteur du Massa Gei Hizzayon.

Benjamin de Canterbury Ou de Cambridge

Benjamin Yerushalmi

Benveniste ben Ḥiyyah ben Aldayyan

Berechiah de Nicole (Lincoln)

c. 1225–après 1270

Tossafiste anglais des Tossafot Hakhmei Anglia, de Lincoln.

Berechiah ha-Nakdan

vers 1200

משל-אמן ודקדוקאי יהודי, מחבר משלי שועלים, עיבוד עברי של משלים אירופיים ומזרחיים. חי כנראה באנגליה ובצרפת.

Berḳamani Ou Barḳamani ibn Abu Al-ḥasan

Bernard de Gordon

Berthold de Ratisbonne

Boleslaw Pobozny

Bolesław V. Wstydliwy

Bonafos , Vidal Ou Bonifas

Bongodas, Meïr ben Solomon

Bonsenyor, Astruc

Bonviva, Ou En Français Bonnevie , ben Isaac

Catalan, Gerson B. Solomon

Chaim Paltiel

1240–1300

commentateur biblique français du 13e siècle

Chem Tov ibn Falaquera

vers 1225–1295

פילוסוף ואנציקלופדיסט ספרדי, מפיץ הפילוסופיה האריסטוטלית ומגן על הרמב"ם. מחבר ספר המבקש.

Crescas, Mordecai En, D'orange

Dan Ashkenazi

1300–1400

German Talmudist

Daniel ben Saadia Ha-babli

Dante, Alighieri

Dapiera, Solomon ben Meshullam Ou da Piera

David ben Isaac Ha-kohen

David ben Judah

David ben Levi

David ben Levi de Narbonne

fin XIIIe siècle

דיין בנרבון, מחבר ספר המכתם, יצירה הלכתית על בסיס הרי״ף.

David ben Samuel Kokhavi

1250–1350

active 1300

David ben Saul

David Kalonymus de Naples

David Kimhi (le Radak)

vers 1160–1235

דקדוקאי ומפרש מקרא מנרבון, מחבר מכלול ופירושים מקראיים נפוצים. השתתף בפולמוס המיימוני כמגן הפילוסוף.

David le Pieux

Debash, Isaïe ben Samuel

Diniz

Donin, Nicholas, de la Rochelle

Duns Scotus, Jean

Éléazar de Worms (le Rokeach)

vers 1176–1238

מקובל ופוסק מאזור הריין, אחרון גדולי חסידי אשכנז, מחבר ה"רוקח". מסר את תורתו הסתרית של יהודה החסיד.

Élie ben Isaac de Carcassonne

Élie Cohen ben Moïse ben Nissim

Eliezer ben Immanuel de Tarascon

Éliézer ben Joseph de Chinon

Éliézer ben Samuel de Vérone

Éliezer de Bourgogne

Eliézer de Toulouse

Eliezer de Touques

1250–1290

Parmi les derniers Tosafistes, et éditeur de nombreuses compositions de Tosefot

Elyas de Londres

Ephraïm B. Nathan

Esdras le Prophète de Montcontour

Ezobi, Eliezer ben Ḥanan

Ezobi, Joseph ben Ḥanan ben Nathan

Ezra ben Salomon de Gérone

mort v. 1238

קבליסט מחוג גירונה, מפרש שיר השירים.

Faraj ben Salim Ou Moïse Farachi de Girgente

Farḥi , Estori

Ferdinand Iv

Ferrare, Moïse ben Meïr

Gajo, Maestro

Gerondi, Jonah B. Abraham , L'ancien

Gérondi, Moïse B. Salomon D'escola

Gershon ben Solomon D'arles

Gikatilla, Joseph B. Abraham

Gracian, Zerahiah ben Isaac ben Shealtiel

Grégoire bar Hebraeus , Abu Al-faraj ibn Harun

Hagin Deulacres

Hagin Fil. Moïse

Ḥamai

Harari, Judah

Ḥasdai, Abraham ben Samuel Halevi

Hava de Manosque

1300–1400

femme médecin et chirurgienne

Ḥayyim B. Samuel B. David de Tolède

Ḥayyim ben Israel

Ḥayyim de Falaise

Ḥayyim, Abraham ben Judah ibn

Hezéchias ben Jacob

Hillel ben Samuel

Hillel ben Samuel de Vérone

c. 1220–c. 1295

Médecin et philosophe, auteur du Tagmulei ha-Nefesh sur l'immortalité de l'âme.

Hladik, Abraham

Hugues de Lincoln

Ibn Laṭif, Isaac B. Abraham

Ibn Matḳah, Judah ben Solomon Ha-kohen

Ibn Zabarra, Judah

Immanuel B. Salomon B. Yekutiel

Isaac Albalag

1300–1300

פילוסוף ספרדי

Isaac ben Abraham Ha-gorni

Isaac ben Asher Ii

Isaac ben Isaac

Isaac ben Jacob ha-Cohen (et son frère Jacob ben Jacob ha-Cohen)

seconde moitié du XIIIe s.

Frères kabbalistes nés à Soria en Castille, ils parcoururent l'Espagne et la Provence à la recherche de traditions kabbalistiques anciennes. Isaac élabora une doctrine de l'émanation et un commentaire du Char d'Ézéchiel (repris et complété par son élève Moïse de Burgos) ; Jacob laissa un commentaire sur la forme des lettres et sur la Merkava. Leur enseignement sur les « émanations gauches » (tradition du mal) précède le Zohar.

Isaac ben Joseph de Corbeil

mort 1280

חתן של Yehiel of Paris, מחבר Sefer Mitzvot Katan (Semak).

Isaac ben Judah ben Nathanael de Beaucaire

Isaac ben Judah Ha-levi

Isaac ben Meir Halevi de Düren

fin XIIIe siècle

מחבר שערי דורה על דיני מאכלות.

Isaac ben Todros

Isaac D'evreux

Isaac de Norwich

Isaac de Vienne (le Or Zaroua)

vers 1180–1250

תלמודיסט, מחבר אור זרוע, קובץ הלכתי השומר מסורות רבות של חסידי אשכנז. היה רבו של מהר"ם מרוטנבורג.

Isaac ibn Latif

1210–1280

פילוסוף יהודי

Isaac ibn Sid

Isaak ben Meïr de Düren

1300–1300

écrivain allemand

Isaiah di Trani le Jeune (Riaz)

XIIIe siècle

Petit-fils du Rid, auteur des Piskei Halakhot, premier code rituel produit en Italie.

Isaïe di Trani

Ishtori haFarhi

1280–1355

רב, מתרגם ונוסע

Israel ben Uri Shraga

Israel de Bamberg

Jacob B. Eleazar

Jacob B. Jacob Ha-kohen

Jacob ben Judah Ḥazzan de Londres

Jacob ben Machir ibn Tibbon

c. 1236–c. 1304

אסטרונום ומתרגם מונפליה (פרופאציוס), ממציא של קוודרנט אסטרונומי.

Jacob ben Sheshet Gerondi

Jacob de Coucy

Jacob Ha-levi He-ḥasid

Jean de Capoue

1250–1310

איש ספרות איטלקי מימי הביניים

Jehiel ben Jekuthiel Anaw

XIIIe siècle

חוקר וספר של רומא, מחבר מעלות המדות.

Jekuthiel ben Judah Ha-kohen

Jonathan ben David Ha-kohen de Lunel

Joseph B. Isaac de Chinon

Joseph ben Kalonymus Ha-naḳdan

Joseph ben Meïr

Joseph ben Nathan Official

Joseph de Chinon

Joseph de Dreux

Joseph de Mandeville

Joseph Gikatilla

1248–v. 1305

קבליסט קסטיליאני, תלמיד אבולאפיה, מחבר שערי אורה.

Joseph Ḥazzan ben Judah of Troyes

Joseph ibn Kaspi

1280–1345

Exégète, grammairien et philosophe d'Argentière, influencé par Averroès.

Joseph Porat ben Moses

Joseph Samuel ben Abraham ben Joseph ben Abraham Baruch ben Neriah

Joshua ibn Shuaib

1280–1340

1280-1340 Spanish rabbi

Juda al-Harizi

vers 1165–1225

משורר ומתרגם, מחבר התחכמוני — קובץ מקאמות בעברית. תרגם את מורה הנבוכים של הרמב"ם מערבית לעברית.

Juda ben David de Melun

Juda ben Salomon ha-Cohen

1215

פילוסוף יהודי ספרדי מהמאה ה-13

Juda le Pieux (Yehouda he-Hasid)

vers 1150–1217

מנהיגם הרוחני של חסידי אשכנז ב-Ratisbonne ומחברו העיקרי של ספר חסידים. יצירתו עיצבה את האתיקה והחסידות היהודית במרכז אירופה.

Judah B. Sheneor D'évreux

Judah ben Asher

Judah ben Benjamin Anav

1215–1280

Judah ben Nathanael

Judah ben Samuel He-ḥasid de Ratisbonne

Judah of Corbeil

Kalonymus ben Gershon

Kalonymus ben Kalonymus

1286–1328

משורר צרפתי

Kalonymus ben Kalonymus ben Meïr

Kalonymus Nasi

Ḳasmunah

Krespia Naḳdan

Las Leyes, Jacob de

Leon, Moses de

Léonte ben Moses

Lévi ben Abraham ben Hayyim

1235

13th-century French rabbi and encyclopedist

Lyra, Nicolas de

Ma'arabi , Israel ben Samuel Ha-dayyan

Datation incertaine : entre le XIIIe siècle et le XIVe siècle (hypothèse) — d'après Érudit caraïte au Caire, 13e-14e siècles ; enseignant de Japhet ibn Ẓaghir.

Ma'arabi, Nahum

Machir ben Abba Mari

Datation incertaine : entre le XIIe siècle et le XIVe siècle (hypothèse) — d'après Auteur du Yalḥuṭ ha-Makiri ; supposé provençal ; date incertaine, Moyen Âge.

Malea , Meïr de

Manoah B. Jacob

Manoah de Narbonne

fin XIIIe siècle

רב בנרבון ולוניל, מחבר הפירוש ספר המנוחה על משנה תורה.

Mardochée B. Hillel B. Hillel

Martin, Raymund

Mattithiah B. Isaac of Chinon

Meïr Aboulafia

c. 1170-1244

רב ותלמודיסט מטולידו, הוא התנגד לנטיות הרציונליסטיות של הרמב"ם. הוויכוח שלו עם תומכי הרמב"ם ("המחלוקת המיימונית") ממחיש את המתח היוצר בין שכל ומסורת ביהדות של ימי הביניים.

Meïr B. David

Meïr B. Salomon B. David

Meïr ben Eleazar

Meïr ben Elijah de Norwich

Meïr ben Simeon de Narbonne

Meïr de Rothenburg (le Maharam)

vers 1215–1293

הפוסק הגדול ביותר באשכנז בדורו, הוא עמד בראש קהילות גרמניה. נאסר על ידי הקיסר רודולף הראשון, אסר על עצמו שיפדוהו.

Meïr Ha-kohen

Meir HaKohen

1260–1298

rabbino tedesco

Meïr of Clisson

Menahem ben Jacob ben Solomon ben Simson

Menahem ben Joseph de Troyes

Menahem Recanati

1223–1310

רב איטלקי

Menahem Vardimas ben Perez L'ancien

Meshullam ben David

Meshullam ben Jonah

Meshullam ben Kalonymus ben Todros

Meshullam ben Solomon

Milon de Marseille, Ou Samuel ben Judah ben Meshullam

Moïse Açan de Saragosse

Moïse B. Joseph de Rome

Moïse B. Meïr de Ferrare

Moïse ben Jacob de Coucy

Moïse ben Josué de Narbonne

Moïse ben Salomon ben Siméon de Burgos

Moïse ben Salomon de Salerne

Moïse de Coucy (le Smag)

XIIIe siècle

תוספן צרפתי, מחבר ספר מצוות גדול (סמ"ג), מניין תרי"ג המצוות. הוא דרש לחזרה לשמירת המצוות בקהילות ספרד וצרפת.

Moïse de León

c. 1240-1305

מקובל קסטיליאני, מחבר או מעורך הזוהר (ספר הזוהר), היצירה היסודית של הקבלה. המיוחס לרבי שמעון בר יוחאי (המאה ה-ב'), הפך הזוהר לעמוד השלישי של היהדות לאחר המקרא והתלמוד.

Moïse de Palerme

Moïse Narboni

1300–1362

פילוסוף יהודי

Moïse Taku

XIIIe siècle

תוספתי, מחבר כתב תמים נגד הפילוסופיה.

Mordecai B. Shabbethai

Mordecai ben Joseph D'avignon

Mordecai ben Nathan ben Eliakim ben Isaac of Strasburg

Mordekhaï ben Hillel

vers 1250–1298

תלמודיסט גרמני, מחבר המרדכי, קומפנדיום הלכתי הנספח לתלמוד המודפס. נרצח עם משפחתו בטבח רינדפלייש.

Moses ben Yom-ṭob

Moshe Chalava

1290–1370

rabbin espagnol

Nahmanide (Ramban)

1194-1270

רב, מקובל ורופא מגירונה, השתתף בוועידת ברצלונה (1263) מול המומר פבלו כריסטיאני. פירושו לתורה משלב את הממד המיסטי עם הפרשנות הקלאסית. עלה לארץ ישראל בשנת 1267 ושיקם את הקהילה היהודית בירושלים.

Nathan ben Joël Falaquera

Nathan ben Joseph 'official

Nathanael de Chinon

Nicolas Donin

1300–1300

יהודי שהתנצר, דמות מרכזית במשפט התלמוד

Nissim de Gérone (Ran)

v. 1290–1376

חכם בתלמוד בברצלונה, מפרש אלפסי, סמכות הלכית גדולה.

Pedro Iii

Pénaforte, Raymond de

Peraḥyah B. Nissim

Perets ha-Kohen

1250–1370

תלמידי חכמים וקבלן

Peretz ben Elijah de Corbeil

mort c. 1295

מחבר ה־Tossafot של Rabbeinu Peretz, טוסafist צרפתי גדול אחרון.

Perez B. Isaac Cohen Gerondi

Perez ben Elijah de Corbeil

Rabbeinu Yona de Gérone

vers 1200–1263

מוסרן ותלמודיסט קטלוני, מחבר שערי תשובה. תחילה התנגד לכתבי הרמב"ם, לאחר מכן חזר בו בפרהסיה.

Rabbi Asher ben Yehiel (le Rosh)

c. 1250-1327

רב ראשי של גרמניה שעלה לטולידו, הוא יצר סינתזה בין המסורות התלמודיות האשכנזיות והספרדיות. קודקס ההלכה שלו (פסקי הרא"ש) הוא אחד משלושת המקורות של השולחן ערוך של יוסף קארו, לצד הרמב"ם והרי"ף.

Rabbi Yitzhak Draï

1285

En 1285 il quitta le Draa pour Barcelone (Espagne). Ce fait atteste du lien maintenu entre le Draa et l'Espagne à cette époque, lien remontant aux XIe et XIIe siècles.

Reddinge, Robert de

Regenbogen, Barthel

Reuben ben Ḥayyim

Rindfleisch

Romano, Leone

Sa'ad al-Dawla

1240–1291

רופא ואיש מדינה יהודי

Sa'd Al-daulah

Sa'id ben Ḥasan D'alexandrie

Ṣadaḳah ben Abu Al-faraj Munajja

Sahulah, Isaac ben Solomon ibn Abi

Salomon ben Abraham ben Samuel

Salomon ben Joseph

Salomon ben Joseph ibn Ayyub de Grenade

Salomon ben Judah de Châteaulandon

Salomon ben Judah de Dreux

Salomon ben Moïse ben Jéchutiel de Rossi

Salomon ben Moïse ben Joseph

Salomon ben Moïse de Melgueil

Salomon Nasi ben Isaac Nasi Cayl

Samson ben Isaac de Chinon

XIIIe–XIVe siècle

מחבר ספר כריתות, מתודולוגיה תלמודית.

Samson ben Samson

Samson of Chinon

1260–1330

rabbin français

Samuel ben Jacob de Troyes

Samuel ben Jacob of Capua (Samuel ben Jacob de Capoue)

fin du XIIIᵉ s.

Traducteur juif italien actif à Capoue à la fin du XIIIᵉ siècle. Il a traduit de l'arabe en hébreu un traité pharmacologique de Mésué l'Ancien (« Iṣlaḥ al-Adwiyah al-Mushilah ») sous le titre « Meha-'Eẓah weha-Teba'im weha-Tena'im », portant sur la sélection et la correction des médicaments purgatifs. La Jewish Encyclopedia précise que sa traduction ne subsiste qu'en manuscrit.

Samuel ben Judah

Samuel ben Solomon de Falaise

Samuel ben Solomon Nasi de Carcassonne

Samuel d'Évreux

XIIIe siècle

אחד מ״גדולי אברו״ס״, מחבר תוספות על סוטה.

Samuel de Bamberg

XIIIe siècle

טוסafist גרמני, תלמיד של יהודה החסיד.

Sem Tob

1290–1369

סופר ספרדי

Shabbethaï B. Salomon

Shem-Tob Ben Abraham Ibn Gaon

1275–1330

רב ספרדי

Shem-ṭob ben Isaac de Tortosa

Shemariah of Negropont

1275–1352

philosophe italien

Shlomo ben Abraham ibn Aderet (Rashba)

1235–1310

Shlomo ben Abraham ibn Aderet (1235-1310), dit le Rashba, fut rabbin de la grande synagogue de Barcelone durant cinquante ans et l'autorité halakhique majeure de son temps (surnommé « El Rab d'España »). Élève de Nahmanide et de Yona Gerondi, il reçut des questions de tout le monde juif ; ses milliers de responsa ont profondément marqué la codification ultérieure du droit, jusqu'au Choulhan Aroukh.

Siméon ben Samuel de Joinville

Simha de Spire

XIIIe siècle

פוסק וטוסafist רייני, רב של Or Zaroua.

Simḥah B. Samuel de Spire

Simḥah de Rome

Süsskind de Trimberg

Süßkind von Trimberg

seconde moitié du XIIIᵉ s.

Auteur, dans le Codex Manesse, de six poèmes (Spruchdichtung) ; s'il est bien historique, il serait le premier poète juif documenté de langue allemande. Le portrait qui précède ses poèmes dans le Codex Manesse le représente en juif (chapeau pointu, Judenhut, longue barbe). Il chante la valeur de l'épouse vertueuse et la misère de ses enfants.

Süsskind, Alexander B. Solomon Wimpfen

Tanḥum ben Joseph Yerushalmi

Tobiah ben Elijah de Vienne

Todros ben Isaac

Ṭodros ben Yosef ha-Levi Abulʿafiyah

1225–1285

(1225 – c. 1285) (Hebrew: טודרוס בן יוסף אבולעפא) אחיינו של Meir Abulafia ו-chef rabbin de Castille, (לא להתבלבל עם Todros ben Judah Halevi Abulafia.)

Todros de Beaucaire

Uranie

Yaḳḳar ben Samuel Ha-levi Ii

Yedaʿyah ha-Penini

1270–1340

פילוסוף צרפתי

Yehouda ben Asher

1270–1349

בנו של הרא״ש, רב בטוליטו, מחבר תשובות (זכרון יהודה).

Yehouda ben Shmouel ben Draa

XIIIe s. ou début XIVe s.

Poète juif dont le nom est conservé, ayant vécu vraisemblablement au XIIIe siècle ou au début du XIVe siècle.

Yerouham ben Meshoullam

1290–1350

Rabbin orthodoxe français

Yishaï ben Ézéchias

Yitshaq ben Xemuel, d’Acre

1240–1340

kabbaliste juif

Zedekiah ben Abraham Anav

vers 1225–vers 1297

Talmudiste italien du XIIIe siècle établi à Rome, formé en partie en Allemagne (élève de Jacob de Wurtzbourg, peut-être aussi de Meir de Rothenburg). Auteur du Shibbolei ha-Leket, considéré comme l'une des premières tentatives de codification du droit juif en Italie (liturgie, Haggada de Pessah, lois des fêtes et des jeûnes), organisé en 13 « rangées » et 372 « épis ».

Zedekiah ben Abraham Anaw

c. 1225–c. 1297

רב מרומא, מחבר Shibbolei ha-Leket, אוסף של דינים קיום.

Zedekiah ben Benjamin

Zerahiah ben Isaac ben Shealtiel Ḥen (Gracian)

actif fin du XIIIe s. (v. 1270–1290)

Savant juif espagnol installé à Rome vers 1277. Traducteur prolifique de l'arabe vers l'hébreu : Aristote (Physique, Métaphysique, De l'âme), Averroès, Al-Farabi, traités médicaux de Galien et d'Avicenne, et des œuvres de Maïmonide. Auteur de commentaires philosophiques sur les Proverbes (1288) et sur Job.

Zidkija ben Abraham Anau

1210–1280

auteur