Massamoorden tijdens de Zwarte Dood

De pest uit het Oosten verspreidde zich over heel West-Europa, en tegenover een sterfte die geen enkele kennis kon verklaren, drong de vergiftigingstheorie zich op: men beschuldigde de Joden ervan putten en fonteinen te hebben vergiftigd. Het eerste geweld vond plaats in Toulon, waar de Joodse wijk tijdens de Goede Week werd aangevallen.

De Provence, Catalonië en Aragón volgden — Barcelona, Cervera, Tàrrega, Girona, Lérida. In Chillon, in Savoie, beschreven door foltering afgedwongen bekentenissen een complot dat uit Spanje afkomstig was, met namen en een netwerk; gekopieerd en van stad tot stad langs de Rijn verzonden, dienden ze als bewijs. Bern, Zofingen, Zürich, Schaffhausen, Bazel, Fribourg, Spiers, Straatsburg — waar de aan de Joden welgezinde raad werd omvergeworpen en de brandstapel werd opgericht nog voordat de pest de stad bereikte —, Worms, Erfurt, Frankfurt, Keulen, Mainz waar men zich gewapenderhand verdedigde, Konstanz, Augsburg, Würzburg, Neurenberg, Breslau, Brussel: de lijsten in de *Memorbücher* beslaan pagina's.

Clemens VI publiceerde vanuit Avignon twee bullen waarin hij eraan herinnerde dat Joden net als anderen aan de pest stierven en dat de beschuldiging ongegrond was; hij dreigde met excommunicatie en beschermde de Joden van de Comtat. Stadsraden probeerden weerstand te bieden, maar zwichtten voor de gilden.

De overlevenden trokken naar het oosten, naar Polen en Litouwen waarvan de vorsten oorkonden uitreikten: het zwaartepunt van het Asjkenazische jodendom verschoof er voor vijf eeuwen naartoe.