Malcolm Glazer

De oorsprong van Malcolm Glazer gaat terug naar de geschiedenis van de Joodse diaspora uit Litouwen, een land waaruit veel Asjkenazische immigranten in de eerste decennia van de twintigste eeuw naar de Verenigde Staten kwamen om toevlucht en fortuin te zoeken. Glazer werd geboren in Rochester, in de staat New York, als vijfde van zeven kinderen van Litouwse Joodse immigranten, Abraham en Hannah Glazer.

De stad Rochester, een industrieel centrum in het noorden van de staat New York, herbergde toen een actieve Joodse gemeenschap, gestructureerd rond kleine winkels en ambachtslieden. In 1943 erfde Malcolm het grossiersbedrijf in juwelen en horlogereparatie van zijn vader. Deze overdracht was niet het resultaat van een lange voorbereiding, maar van een tragedie: het voortijdige overlijden van Abraham Glazer plaatste een tiener onder de verantwoordelijkheid van een familiebedrijf. Op vijftienjarige leeftijd nam Glazer het familiebedrijf in horlogedelen over, dat toen slechts 300 dollar waard was, na het overlijden van zijn vader.

De bronnen zijn het erover eens dat deze commerciële leerperiode vroeg begon. Zijn vader bezat een horlogereparatie- en onderdelenzaak, waar de jonge Malcolm al op achtjarige leeftijd begon te werken; deze vroege blootstelling aan zaken gaf hem een sterke werkethiek en ondernemersgeest. De exacte geboortedatum is het onderwerp van een lichte afwijking in de bronnen — de meeste stellen 15 augustus 1928 vast —, wat voorzichtigheid inlost over bepaalde biografische details uit de kindertijd, maar het gehele familieverslag blijft stevig gedocumenteerd. De figuur van Abraham Glazer, de geïmmigreerde horloger, en die van Hannah, moeder van een groot gezin, bepalen aldus het oorsprongspunt van een dynastie die zich in twee generaties naar de top van de mondiale sporteconoomie zou verheffen.

De opkomst van Malcolm Glazer volgde het geduldig pad van accumulatie. Voordat hij het archetype van de grootschalige belegger werd, was hij eerst een lokale handelaar die horloges van deur tot deur verkocht. De tragedie trof hem toen Malcolm vijftien jaar oud was: de voortijdige dood van zijn vader dwong hem de verantwoordelijkheid voor het familiale bedrijf op zich te nemen, en hij begon horloges van deur tot deur te verkopen, stellig vastberaden en vasthoudend.

Zijn loopbaan kende een eerste keerpunt dankzij een markt gekoppeld aan de militaire wereld. Hij bezocht kort het Sampson College in Romulus, in de staat New York, voordat hij zich volledig toelegde op sieradenhandel en horlogereparatie; hij won de concessie van de Sampson Air Force Base. De sluiting van deze basis markeerde het beslissende keerpunt in zijn carrière, dat hem ertoe dreef zijn activiteiten radicaal te diversifiëren. In 1956, na de sluiting van de basis, breidde hij zich uit in onroerend goed — eengezinswoningen, duplexappartementen en commerciële gebouwen in Rochester —, en specialiseerde zich uiteindelijk in het bezit en beheer van mobilheimparken, vooral in Florida.

Deze diversificatie bleef zich decennialang verdiepen. In 1963 kocht hij de National Bank of Savannah, en in 1973 verwierf hij de eerste van zijn spoedig vijf zorgfaciliteiten, het West Hill Convalescent Center in Hartford, Connecticut. In het hart van dit expanderende imperium bevond zich de structuur die zijn financiële handtekening zou worden. Hij was voorzitter en directeur van de First Allied Corporation, een holdingmaatschappij die zijn uiteenlopende commerciële belangen bijeenbracht. Onroerend goed, zorg, bankwezen, mobilheimparken: het fortuin van Glazer rustte op een logica van gediversifieerde portefeuille, voorzichtig in zijn grondslag, ambitieus in zijn latere acquisities.

In de jaren 1980 en 1990 vestigde Malcolm Glazer zich als een belegger met een reputatie voor soms agressieve participaties in grote beursgenoteerde bedrijven, een gedrag dat hem de reputatie bezorgde van een gevreesde financier. Maar het was in het domein van de professionele sport dat hij zijn naam in het Amerikaanse populaire geheugen zou inschrijven.

Zijn entree in de sportwereld was spectaculair en kostbaar voor die tijd. Zijn eerste uitstapje in de sportwereld vond plaats in 1995, toen hij de Tampa Bay Buccaneers van de NFL kocht voor het aanzienlijke bedrag van 192 miljoen dollar, toen een wereldrecord, en het lot van het team herstelde; onder zijn eigenaarschap behaalde de franchise zeven kwalificaties in de playoffs, vijf overwinningen in de playoffs, en veroverde in 2002 zijn eerste Super Bowl-titel.

Dit triumph transformeerde het imago van Glazer in Florida. Waar de Buccaneers lang één van de zwakste franchises van American football waren geweest, leidden de investering en het beheer van de nieuwe eigenaar tot de top van de sport. Glazer werd gekroond tot Super Bowl-kampioen in 2002. Het contrast met de latere waarneming van zijn naam in Engeland kan niet scherper zijn: in Tampa blijft de patriarch Glazer geassocieerd met de glorie en wedergeboorte van een club. Deze dualiteit — bejubelde bouwer aan de ene kant van de Atlantische Oceaan, verguisde roofdier aan de andere — vormt een van de sleutels tot het begrijpen van zijn nagelatenschap. Zijn zonen, reeds betrokken bij de leiding van de franchise, leerden aan zijn zijde de gang van het sportbestuur die zij zouden voortzetten.

De overname van Manchester United vormt het meest controversiële — en meest onderzochte — episode uit de carrière van Malcolm Glazer. Het illustreert de frontale botsing tussen de logica van Amerikaans financieel kapitalisme en de populaire cultuur van een meer dan eeuwenoud Engels sportinstituut.

De operatie verliep geleidelijk voordat zij totaal werd. Malcolm Glazer kocht zijn eerste aandelen van Manchester United in 2003, en gaf uiteindelijk ongeveer 790 miljoen pond uit — meer dan 1,4 miljard dollar destijds — om bijna 100% van de club in 2005 in handen te krijgen, via een controversiële methode die bekend staat als leveraged buyout. Het mechanisme van deze overname verklaart de blijvende vijandigheid die zij opwekte. Hij nam in wezen een lening van enkele honderde miljoen op, gebruikte die om de club te kopen, en verschoof de daaruit voortvloeiende schuld naar de club zelf.

De financiële en symbolische gevolgen waren aanzienlijk, en de herinnering van de supporters werd er blijvend door getekend. In 2005 schoten de kaartjesprijzen de lucht in, wat fans ergerde; daarom richtten zij een nieuwe club op die zij F.C. United of Manchester noemden. De overname werd met zeldzaam geweld ontvangen in de geschiedenis van het Engelse voetbal. Manchester United was schuldenvrij voordat de Glazers hem bezwaarden met leningen ter financiering van de overname, die werd begroet met gewelddadige protesten en brandende effigiën van Malcolm Glazer in de straten rond Old Trafford; de diensten op deze schuld kostten de club in negen jaar meer dan 1,5 miljard dollar aan financieringskosten.

Hier antwoorden archief en herinnering elkaar en confronteren zij elkaar: de financiële feiten zijn nauwkeurig vastgesteld, maar hun interpretatie blijft een slagveld van herinnering. De verbitterheid is nooit gedoofd. Weinig United-supporters zullen Malcolm Glazer ooit zijn wrange overname van de club vergeven, die de twintigvoudig Engels kampioen belast liet met miljarden dollars aan schulden; bij zijn dood was er noch droefheid noch een stroom van hulde van de fans uit de stad in het noorden van Engeland.

Naast zijn aankopen was Malcolm Glazer de oprichter van een familiedynastie die zijn imperium zou voortzetten. Getrouwd in 1961 met Linda Glazer, bouwde hij een groot gezin waarvan de leden de leiding van de vaderlijke ondernemingen op zich zouden nemen. Malcolm Glazer was van 1961 tot zijn dood in 2014 getrouwd met Linda Glazer; zij leefden in Palm Beach, Florida, en hadden vijf zonen en een dochter.

De verdeling van verantwoordelijkheden binnen de familie weerspiegelt de tweeledige aard van het sportimperium van de Glazers, verdeeld tussen de Verenigde Staten en Engeland. Avram Glazer werd medevoorzitter van Manchester United; Bryan Glazer, vicevoorzitter van de First Allied Corporation en medevoorzitter van de Tampa Bay Buccaneers; en Joel Glazer, vicevoorzitter van de First Allied, medevoorzitter van de Tampa Bay Buccaneers en Manchester United. Deze erfstructuur bevestigt de continuïteit van het model dat door de patriarch is ontworpen. De familie Glazer beheerst de First Allied Corporation en de HRG Group, de Tampa Bay Buccaneers van de NFL en Manchester United van de Premier League, en is gevestigd in Florida.

De omvang van het fortuin dat door Glazer werd vergaard plaatst deze zoon van een immigranthorlogemaker onder de grote Amerikaanse fortuinen van zijn tijd. Volgens schattingen bedroeg zijn fortuin op het moment van zijn dood ongeveer 4 miljard dollar. Glazer was niet alleen een vermogensverzamelaar: zijn activiteiten omvatten ook een filantropisc aspect. Onder zijn liefdadige activiteiten bevond zich de Tampa Bay Sports Commission, een organisatie die amateursporten bevordert, waaraan Glazer 2 miljoen dollar doneerde. De Glazer Family Foundation zette deze inzet voort, verankerde blijvend de naam van de familie in het burgerlijke weefsel van de regio Tampa.

De laatste jaren van Malcolm Glazer werden gekenmerkt door een geleidelijk terugtrekken uit het openbare leven, met zijn zonen die het dagelijks beheer van de franchises overnames. Hij stierf in zijn residentie in Florida, weg van de tumult van Old Trafford en de ovaties van Tampa. Hij overleed op 28 mei 2014, op 85-jarige leeftijd, in Palm Beach, Florida. In overeenstemming met zijn afkomst werd hij begraven in de stad waar hij was geboren. Zijn graf bevindt zich op de Mount Hope Cemetery in Rochester, in het graafschap Monroe, staat New York.

De nagedachtenis van Glazer blijft het toneel van een tegenstand die zijn dood geenszins heeft gestild. Het contrast tussen de huldigingen in Florida en de stilte in Manchester zegt alles over een verdeeld erfgoed. Zich wellicht bewust van de blijvende vijandigheid van supporters, reageerde Manchester United voorzichtig — een eenvoudig communiqué van 75 woorden op zijn website —, in scherp contrast met de dankbaarheid uitgedrukt door de NFL-franchise van de Glazers, de Tampa Bay Buccaneers. Deze verdeelde nagedachtenis strekt zich over langere tijd uit. Sommige supporters protesteren sinds 2005, toen de Glazers een meerderheidsbelang in de club overnames; hun omstreden overname in 2005 is de oorsprong van het merendeel van de huidige haat.

Aldus ontsnapt de figuur van Malcolm Glazer aan enig uniduidig oordeel. Afkomstig uit een familie van Litouwse joodse immigranten, startte hij van bijna niets af en bouwde door harde arbeid, durf en financiële engineeringwerk één van de meest aanzienlijke sportpatrimonia van zijn tijd op. Maar de methoden die zijn fortuin maakten — en met name de overname door hefboomwerking — brachten een afkeuring voort die de mens overleeft. Het snijpunt tussen de gedocumenteerde succès en de morele veroordeling overgedragen door generaties supporters vormt de centrale paradox van zijn nalatenschap.

Het leven van Malcolm Glazer vat meerdere grote lijnen van de Amerikaanse joodse geschiedenis van de twintigste eeuw samen : de verankering van een gezin van Litouwse immigranten in een industriestad in het Noordoosten, de overdracht van een ambachtelijk bedrijf van vader op zoon, gevolgd door een snelle opkomst naar de topposities van het geglobaliseerde financiële kapitalisme. Van het kind dat horlogewerk leerde achter de baliebak van zijn vader tot de man die op vijftienjarige leeftijd een fonds van 300 dollar erfde, tot en met de eigenaar van een vermogen geschat op vier miljard dollar, beschrijft het parcours een traject van geduldig accumuleren bekroond door spectaculaire inzetten.

Zijn nakomeling blijft echter onherroepelijk dubbel. In Tampa blijft hij de bouwer die een middelmatige franchise naar de uiterste titel tilte ; in Manchester belichaamt hij de figuur van de buitenlandse financier die een eeuwoud volksinstellingen met schulden bezwaarde. Het is precies deze spanning tussen de feiten die door het financiële archief zijn vastgesteld en het gepassioneerde geheugen van sportgemeenschappen die Malcolm Glazer tot zo'n bijzonder geschiedenisonderwerp maakt. Het « Grote Boek » dat aan hem is gewijd, kan dit proces niet beslechten : het beperkt zich ertoe onderscheid te maken, zoveel mogelijk, tussen wat bronnen toestaan te beweren en wat passie collectief blijft doorgeven. Het werk van Malcolm Glazer leeft vandaag voort in handen van zijn zes kinderen, voogden van een imperium geboren uit het horlogewerk van Rochester en uitgebreid over twee continenten.