De Joden in middeleeuws Frankrijk en de verbanning van 1306

De Joden van middeleeuws Frankrijk, aangeduid in de traditie met de term Tsarfat (Hebreeuws naam voor Frankrijk), vormden van de 10e tot 14e eeuw een vooraanstaand intellectueel centrum, met name in het noorden en oosten van het koninkrijk. De dominante figuur was Rachi van Troyes (1040-1105), wiens heldere commentaren op de Talmud en de Bijbel onmisbaar werden, en wiens leerlingen en nakomelingen, de Tosafisten, een dialectische methode van Talmudische analyse van grote verfijning ontwikkelden. De gemeenschappen kenden economische welvaart, met name gekoppeld aan handel en krediet, maar waren steeds meer blootgesteld aan vervolgingen: massamoorden tijdens de kruistochten, beschuldigingen van schennis en rituele moord, veroordeling en openbare verbranding van de Talmud in Parijs in 1242. De koninklijke macht wisselde fiscale bescherming en plundering af, tot de vervolgingen van 1306 door Filips de Schone, daarna door opeenvolgende terugkeer en verbanning culminerend in de definitieve verwijdering van 1394. Het exegetische erfgoed van de Franse school blijft een van de pijlers van het middeleeuwse rabbijnse denken.

Bronnen & hulpmiddelen

• Encyclopaedia Judaica — 2e éd., Keter/Macmillan
• Sefaria ↗