Joden in Bosnië-Herzegovina en op de Balkan

De Joodse gemeenschappen van de westelijke Balkan — Sarajevo, Mostar, Belgrado, Skopje, Bitola, Sofia — vormden zich grotendeels na de verdrijving uit Spanje in 1492, toen het Ottomaanse Rijk de verbannen Sefardische ballingen welkom heette. Het Judenospaans (ladino) bleef er tot de twintigste eeuw de volkstaal en culturele taal, drager van een eigen liturgisch, literair en folkloristisch leven. Sarajevo vooral bewaarde een van de schatten van het Joodse erfgoed, de beroemde verlichte Haggada uit de veertiende eeuw. De Tweede Wereldoorlog was rampzalig: het merendeel van de Joden van Bosnië, Servië, Macedonië en Noord-Griekenland werd gedeporteerd en vermoord, wat eeuwenoude gemeenschappen verniettigde. Een opvallende uitzondering was Bulgarije, waar een belangrijk deel van de Joden aan deportatie ontsnapte dankzij interne mobilisaties. Tegenwoordig gereduceerd maar actief, zetten deze gemeenschappen zich in voor herinnering en culturele revitalisering.

Bronnen & hulpmiddelen

• Encyclopedia of Jews in the Islamic World — Brill
• Encyclopaedia Judaica — 2e éd., Keter/Macmillan