De Joden in europese socialistische en anarchistische partijen

Vanaf de tweede helft van de negentiende eeuw speelden joodse intellectuelen en activisten een belangrijke rol in socialistische, sociaaldemocratische, communistische en anarchistische bewegingen in Europa, aangetrokken door idealen van gelijkheid en emancipatie die in contrast stonden met maatschappelijke uitsluiting en vervolgingen waaraan zij onderworpen waren. In de Woonzone van het Russische Rijk en in Polen verdedigde de Bund (Algemene Unie van Joodse Arbeiders, opgericht in 1897) een socialisme combinering klassenstrijd en culturele autonomie in Jiddisch, in spanning met het zionisme. Figuren zoals Rosa Luxemburg, Leon Trotski, of later Emma Goldman in de anarchistische wereld, markeerden durabele geschiedenis van revolutionaire linksen. Deze zichtbaarheid werd uitgebuit door extreemrechtse antisemitisme, dat het mythe van « judeo-bolsjewisme » smeedde dat Joden aan een wereldwijde revolutionaire samenzwering gelijk stelde. De historische werkelijkheid was genuanceerder: hoewel veel Joden door deze engagementen aangetrokken werden, was de meerderheid niet revolutionair, en veel joodse activisten onderhielden met traditie een conflictueuse verhouding.

Bronnen & hulpmiddelen

• The YIVO Encyclopedia of Jews in Eastern Europe ↗
• Encyclopaedia Judaica — 2e éd., Keter/Macmillan