Joden in de filosofie van de Verlichting (Mendelssohn, Spinoza)

In de dageraad van de moderniteit markeerden twee joodse figuren op contrasterende wijze de relatie tussen traditie en rationeel denken. Baruch Spinoza (1632-1677), afkomstig uit de Sefaradische gemeenschap van Amsterdam, werd in 1656 geëxcommuniceerd en ontwikkelde een filosofie die brak met het traditionele begrip van God en Openbaring, met grote invloed op de westerse filosofie. Moses Mendelssohn (1729-1786), in Berlijnse filosoof bewonderd in Verlichtingskringen, stelde zich daarentegen ten doel trouw aan het jodendom en deelname aan de rationele cultuur van zijn tijd te verzoenen, met name in zijn werk Jérusalem. Hij was een centrale figuur van de Haskala, de beweging van de joodse Verlichting. Deze twee trajecten stelden duurzaam de vraag naar de verenigbaarheid van rationalisme, burgerschap en religieuze traditie.

Bronnen & hulpmiddelen

• Encyclopaedia Judaica — 2e éd., Keter/Macmillan
• Jewish Virtual Library ↗