De wereld van het sjetl in Oost-Europa

Het sjetl was de kleine marktstad met een sterke Joodse bevolking, karakteristiek voor Oost-Europa, voornamelijk in de territoria van de voormalige Pools-Litouwse Gemenebest (Polen, Litouwen, Oekraïne, Wit-Rusland) en de Nederzettingszone van het Russische Rijk. Van de 16de tot begin 20ste eeuw vormde het het leefkader van de grote meerderheid van de Asjkenazische Joden, georganiseerd rond het marktplein, de synagoge, het studiegebouw (beit midrash) en gemeentelijke instellingen. Het leven werd er beheerst door de religieuze kalender, handel en ambacht, in nauwe economische afhankelijkheid van de omliggende christelijke boerenbevolking. Modernisering, verstedelijking, emigratie en groeiende armoede ondermijnden het sjetl aan het einde van de 19de eeuw, voordat de Sjoa deze wereld definitief zou uitwissen. Onsterfelijk gemaakt door Jiddische literatuur, de schilderkunst van Chagall en fotografie, voedde het een nostalgische mythologie die coëxisteert met zorgvuldig historiografisch werk dat zich bewust is van zijn complexe sociale werkelijkheid.

Bronnen & hulpmiddelen

• The YIVO Encyclopedia of Jews in Eastern Europe ↗
• Encyclopaedia Judaica — 2e éd., Keter/Macmillan