Judeo-Spaans (ladino) en zijn literatuur

Judeo-Spaans, ook wel ladino of djudezmo genoemd, is de taal voortkomend uit het Castiliaans gesproken door de Joden van Spanje vóór hun verwijdering in 1492, bewaard en veranderd door hun nakomelingen in ballingschap. Zij waren vooral gevestigd in het Ottomaanse Rijk en op de Balkan, en zij verrijkten het met leningen uit het Hebreeuws, Turks, Grieks en andere mediterrane talen. Vanaf de 19de eeuw ondersteunde het Judeo-Spaans een levendige culturele leven met pers, theater en literatuur, evenals een uitgebreid corpus van mondelinge romance's, spreekwoorden en liederen. De term 'ladino' duidt meer precies de calque-taal aan die voor letterlijke vertaling van Hebreeuwse heilige teksten werd gebruikt. Door de Shoah in de Balkan verwoest en verzwakt door assimilatie, wordt deze taal vandaag als bedreigd geclassificeerd, maar is voorwerp van documentatie en revitalisering.

Bronnen & hulpmiddelen

• Encyclopaedia Judaica — 2e éd., Keter/Macmillan
• Encyclopedia of Jews in the Islamic World — Brill