Het Judeo-Arabisch en Judeo-Arabische literaturen

Judeo-Arabisch duidt op alle varianten van Arabisch gesproken en geschreven door Joden in islamitische landen, meestal getranscribeerd in Hebreeuwse letters en verrijkt met Hebreeuws en Aramees vocabulaire eigen aan het religieuze leven. Verschenen na de Arabische veroveringen van de 7de eeuw, werd het gedurende meer dan een millennium de dagelijkse taal van miljoenen Joden, van Maghreb tot Irak via Egypte en Jemen. In de klassieke periode (10de-12de eeuwen) was Judeo-Arabisch ook een grote cultuur- en geleerde taal: Saadia Gaon vertaalde erin de Bijbel en schreef theologische werken, en Maimonides schreef erin zijn Gids voor de Dwaalenden evenals zijn commentaar op de Mishna. Het corpus van de Geniza van Caïro onthulde de omvang van deze productie, van handelsletters tot literaire teksten. In de moderne periode ontwikkelden zich populaire Judeo-Arabische literaturen, alvorens de massale emigratie van de 20ste eeuw en de aanvaarding van Hebreeuws, Frans of standaard Arabisch tot de teloorgang van deze taal leidden.

Bronnen & hulpmiddelen

• Encyclopedia of Jews in the Islamic World — Brill
• Encyclopaedia Judaica — 2e éd., Keter/Macmillan