Het jodendom als beschaving (Mordecai Kaplan en het reconstructionisme)

Mordecai Kaplan (1881-1983), rabbijn en denker van Litouwse afkomst gevestigd in de Verenigde Staten en lange tijd professor aan het Jewish Theological Seminary, is de grondlegger van het reconstructionisme, de enige grote Joodse religieuze beweging geboren op Amerikaanse bodem. In zijn meesterwerk Judaism as a Civilization (1934) stelde hij voor het jodendom niet als een geopenbaarde religie te begrijpen, maar als een « zich ontwikkelende religieuze beschaving », omvattend taal, geschiedenis, cultuur, kunsten en gebruiken evenzeer als geloofsovertuigingen. Beïnvloed door Amerikaanse sociologie en pragmatisme, nam Kaplan een naturalistische theologie aan, weigerde hij het idee van een bovennatuurlijke God die in de geschiedenis ingrijpt en herduidde hij de concepten van uitverkiezing en openbaring. Hij pleitte voor het behoud van traditionele praktijken vanwege hun gemeenschappelijke en identiteitsmeerwaarde, terwijl hij deze aan de moderniteit aanpaste, en konzipeerde de synagoge als een totaal gemeenschapscentrum. Zijn invloed strekte zich ver voorbij de reconstructionistische beweging die hij stichtte, hij maakte indruk op het geheel van het Amerikaanse liberale jodendom en de overdenking over Joodse identiteit buiten het theïstische kader.

Bronnen & hulpmiddelen

• Encyclopaedia Judaica — 2e éd., Keter/Macmillan
• Jewish Virtual Library ↗