Klau Library

De stichting van de Klau Library is onlosmakelijk verbonden met die van het Hebrew Union College zelf. De bibliotheek werd tegelijk met het Hebrew Union College in 1875 opgericht. Het College is op zijn beurt het werk van één man en één project: het Hebrew Union College werd in 1875 te Cincinnati opgericht door rabbijn Isaac Mayer Wise. Cincinnati is niet zonder betekenis: het is de bakermat van het gereformeerde jodendom in Noord-Amerika.

De instelling past in een uitzonderlijke periode voor de Amerikaanse Joodse wereld. Het Hebrew Union College, in 1875 te Cincinnati opgericht door rabbijn Isaac Mayer Wise, is het oudste Joodse seminarie van de Verenigde Staten en heeft bijna honderdvijftig jaar lang rabbijnen voor Amerikaanse gemeenten opgeleid. Vanaf het begin kon een bibliotheek die dit rabbijnse onderwijs moest ondersteunen zich niet beperken tot schoolgebruik: zij moest het documentaire "dossier" van een gehele beschaving bijeenbrengen. Dit was de ambitie — het geheel van het Joodse denken en de Joodse ervaring bijeen brengen — die gedurende anderhalve eeuw het aankoopbeleid zou bepalen.

De bibliotheek groeide dus parallel met het prestige van het seminarie, accumulerend geleerde volumes, periodieken en, zeer vroeg, zeldzame archiefstukken. Zij onderscheidt zich door haar universalistische roeping: niet alleen een godsdienstige oriëntatie — die van de Reformatie — dienen, maar alle periodes en alle uitdrukkingen van de Joodse traditie omarmen, van het antieke Nabije Oosten tot de moderniteit.

De materiële geschiedenis van de bibliotheek kent twee decisieve mijlpalen in de twintigste eeuw. De eerste heeft bijna symbolisch karakter: in 1931 verhuisde de bibliotheek naar zijn eerste onafhankelijke gebouw en werd daarmee de eerste Joodse bibliotheek ter wereld die een eigen gebouw bezat. Dit gebeurtenis markeert de overgang van een collectie verbonden aan een seminarie naar een volwaardig erfgoedinstelling met eigen architectonische identiteit.

De tweede mijlpaal bepaalt de naam waaronder de instelling vandaag bekend staat. In 1961 verhuisde de bibliotheek naar zijn huidige onderkomen en werd hernoemd tot Klau Library. Deze naam eert een weldoener: voorheen Hebrew Union College Library genoemd, werd zij in 1961 hernoemd ter ere van David W. Klau uit New York, die lid was van de adviesraad van de instelling. De geschiedenis van de gebouwen gaat verder aan het einde van het millennium: het gebouw onderging ingrijpende renovaties in de jaren 2000, aangevuld met de inrichting van een speciaal paviljoen.

Deze verhuizingen zijn niet louter vastgoedperikelen; zij weerspiegelen de voortdurende groei van een collectie die te groot werd voor haar opeenvolgende muren, en de erkenning door de gemeenschap en haar weldoeners van de uitzonderlijke waarde van wat zij bewaarde.

De schaal van de Klau Library plaatst haar onder de allereerste Joodse bibliotheken ter wereld. De Klau Library van het Hebrew Union College-Jewish Institute of Religion is een van de meest uitgebreide Joodse bibliotheken ter wereld, met meer dan een half miljoen volumes, en bezit de grootste collectie gedrukte judaïca van Noord-Amerika. Volgens een andere institutionele bron zou zij zelfs de grootste collectie judaïca en hebraïca buiten de Nationale Bibliotheek van Israël vormen.

De details van de fondsen laten de diepte van deze densiteit zien. De collectie bevat momenteel ongeveer 600 000 gedrukte boeken, 1 200 abonnementen op lopende periodieke publicaties, 2 500 handgeschreven codices en enkele duizenden handgeschreven pagina's, 19 000 microfilm-rollen, 100 000 digitale afbeeldingen van handschriften en oude drukken, 3 300 geluidsopnamen en 14 000 werken in de kamer der zeldzame boeken. Hierbij komen niet-boekachtige collecties — kaarten, dia's, ex-librissen, postzegels, spellen.

De thematische sterke punten tekenen een opmerkelijke intellectuele kaart. De bijzondere krachten van de collectie omvatten studies van de Antieke Nabije Oosten, niet-Amerikaanse archieven, de Bijbel, de Kabbala, kalenders, het vroege christendom, geschiedenis, Amerikaanse judaïca, Maimonides, filosofie, Rabbinica, Responsa, spinozana, humor en Jiddisch. De missie die deze verzameling ondersteunt, is expliciet totaliserend: het verzamelen, bewaren en toegang geven tot het complete record van Joodse gedachte en ervaring.

Het patrimoniale hart van de Klau Library berust in haar zeldzame collecties, en allereerst in haar incunabelen — deze boeken gedrukt vóór 1501, in de vroegste tijden van de typografie. De Klau Library bezit ongeveer 143 incunabelen, waarvan 70 Hebreeuwse incunabelen; deze boeken stammen uit de allereerste beginperiode van de moderne drukkerij. Het bezit van zeventig Hebreeuwse incunabelen plaatst de instelling in een zeer klein kringetje van wereldwijde depots, want de Joodse productie uit deze periode, verspreide en fragiel, is slechts in zeldzame exemplaren bewaard gebleven.

De handschriftencollecties vormen een vervolg op deze uitmuntendheid. De zeldzame boekencolecties omvatten belangrijke verzamelingen van incunabelen en Hebreeuwse drukken uit de 16de eeuw, alsmede handschriften van archiefstukken en literaire werken, waaronder de unieke Sino-Hebreeuwse collectie. De schatzkamer herbergt stukken waarvan de uniciteit is geattesteerd: de Rare Book and Manuscript Collection omvat zeldzame incunabelen, verlichte handschriften, bijbelcodices, gemeentelijke registers, juridische documenten en wetenschappelijke verhandelingen.

Enkele objecten kristalliseren de rijkdom van de vertegenwoordigde diaspora. Volgens het institutionele verhaal zou men daar onder meer een Spaanse Bijbel uit de 15de eeuw aantreffen met in de marge de Gids voor de verdwaalden van Maimonides, evenals een Poeriem-rol uit de 18de eeuw ter herdenking van de overleving van de Joden van Padua na een aanval op hun getto. Deze stukken maken de bibliotheek door hun herkomst tot een spiegel van de Sefardische en Italiaanse dispersies.

Indien er een fonds is dat de alliantie van herinnering en archief belichaamt, dan is het de Eduard Birnbaum-collectie van Joodse muziek. Zijn oorsprong ligt in een leven dat is gewijd aan het redden van een bedreigd geluidspatrimonium. Eduard Birnbaum was kantor in Königsberg aan het einde van de negentiende en het begin van de twintigste eeuw; als een onvermoeibare verzamelaar van zeldzame boeken en manuscripten stelde hij een van de grootste verzamelingen van handgeschreven liturgische Joodse muziek samen. De aanschaffing door de instelling is nauwkeurig gedateerd: de collectie werd in 1923-1924 verworven.

Het belang van dit fonds wordt tegenwoordig op het hoogste niveau erkend. De Eduard Birnbaum-muziekcollectie wordt erkend als de grootste en belangrijkste verzameling van manuscripten en archiefstukken van Europese Joodse muziek uit de achttiende en negentiende eeuw ter wereld. De materiele samenstelling ervan is als volgt beschreven: de Eduard Birnbaum-collectie omvat handgeschreven partituren van 1825 tot 1860 en meer dan 300 boeken; zij bevat handgeschreven en gedrukte synagogale muziekpartituren daterend van 1710 tot 1910, en er zijn ook geluidsopnamen uit het begin van de twintigste eeuw in te vinden.

Wat dit fonds exemplarisch maakt van een "kruising" tussen levende traditie en geleerdheid, is de methode van de auteur. Birnbaum was een vurig verzamelaar van synagogale muziek uit de achttiende en negentiende eeuw; verder dan alleen het verzamelen van partituren en manuscripten ging hij op zoek naar en noteerde hij biografische informatie over belangrijke musicisten, componisten en hazzanim, en hij ondervroeg toonaangevende hazzanim om hun liturgische en para-liturgische muziekpraktijken te documenteren. Het mondeling overgedragen gezang van generatie op generatie wordt hier vastgelegd, gedateerd, toegeschreven: de herinnering wordt archief zonder op te houden herinnering te zijn.

Weinig bibliotheken maken de geografische omvang van de joodse wereld zo tastbaar. De Klau Library bewaart een van de zeldzame materiële getuigenissen van de joodse gemeenschap van China. De bibliotheek bezit manuscripten, Torarollen en ander materiaal uit Kaifeng, waaronder een tweetalig Chinees-Hebreeuws siddoer. De bijzonderheid van deze collectie wordt benadrukt door de instelling: de manuscripten van Kaifeng omvatten delen van de Torah, gebedboeken, en de enige bekende manuscripten die zowel Chinese als Hebreeuwse karakters bevatten. Ook zou er de lijst van leden van de congregatie van Kaifeng uit de Ming-dynastie bewaard worden, een waardevol document voor de geschiedenis van deze Verre-Oosterse diaspora.

Aan het andere uiteinde van de wereld heeft de bibliotheek zich ingespannen om de joodse aanwezigheid in Amerika uitputtend te documenteren. Alle Amerikaanse gedrukte boeken tot 1875 die op welke manier dan ook betrekking hebben op de Joden, worden gezocht voor de verzameling zeldzame boeken. Dit beleid maakt het fonds van Amerikaanse judaïca tot een referentieinstrument voor de geschiedenis van de eerste gemeenschappen van de Nieuwe Wereld, aangevuld door de bewaring van de joodse pers: de bibliotheek herbergt het Lucille Klau Carothers American Jewish Periodical Center, dat ongeveer 900 titels van kranten en tijdschriften op microfilm bewaart. Naast deze verzamelingen bezit de bibliotheek eerste-rangs collecties in spinozana en christelijke hebraïca, die een portret schetsen van het judaïsme dat zowel van binnenuit als in zijn dialoog met de omringende wereld wordt waargenomen.

De recente geschiedenis van de Klau Library wordt gekenmerkt door een crisis die, in negatieve zin, de waarde van haar collecties blootlegt. Vanaf 2022 hebben structurele moeilijkheden het hele seminarie verzwakt. Toen het College in 2022 voor het eerst zijn voornemen aankondigde om het rabbijnse programma te sluiten, voerden de verantwoordelijken een recorddeficit van 8,8 miljoen dollar aan, in een context van opvallende daling van het aantal studenten.

Deze financiële spanningen hadden directe gevolgen voor het bibliotheekpatrimonium. Het I-Team van WCPO rapporteerde dat vertegenwoordigers van Sotheby's, het veilinghuis, de Klau Library hadden bezocht en de collectie hadden gewaardeerd. Het vooruitzicht van een verkoop veroorzaakte een sterke interne reactie: het team gaf ook aan in het bezit te zijn van een kopie van de brief van de voormalige bibliotheekdirecteur waarin hij zijn ontslag aankondigde, gemotiveerd door druk in verband met de verkoop van zeldzame boeken.

De zaak kreeg rechtelijke dimensie op staatsniveau. De procureur-generaal van Ohio voerde in 2024 een rechtszaak in tegen het Hebrew Union College-Jewish Institute of Religion, na informatie dat de school van plan was zeldzame boeken uit de collecties van de Klau Library van Cincinnati te verkopen. Een onderhandelde oplossing tekende zich uiteindelijk af: het Hebrew Union College en de procureur-generaal van Ohio kondigden aan dat zij een overeenkomst waren bereikt in een geschil over de zeldzame boeken en manuscripten van de Klau Library van Cincinnati. Dit episode illustreert een diepgaande vraag: behoort een patrimonium van wereldbelang, bewaard door een particuliere instelling, tot een gemeenschappelijk goed dat de samenleving het recht heeft te beschermen? Het geschil van Ohio heeft in feite in het voordeel van in-situ-bewaring beslist.

De trajectorie van de Klau Library volgt die van het Amerikaanse judaïsme zelf: geboren in 1875 met het eerste rabbijnse seminarie van de Verenigde Staten, voorzag zij zich van het eerste gebouw van een joodse bibliotheek ter wereld in 1931, ontving haar huidige naam in 1961, en doorstond in de 21e eeuw een existentiële crisis die uiteindelijk de onvervreemdbare waarde van haar collecties bevestigde. Tussen deze data vormde zij een geheel waarvan de samenhang berust op een unieke ambitie: het volledige archief van een verspreide beschaving te behouden.

Haar Hebreeuwse incunabelen, haar codices, de collectie Birnbaum, de Kaifeng-handschriften en haar Amerikaanse judaica zijn geen willekeurig naast elkaar geplaatste curiosa; zij vormen een cartografie van de diaspora, van het oude Nabije Oosten tot het Ming-China, van het Italiaanse ghettos tot het Amerika van de pioniers. Hierin overstijgt de Klau Library haar functie als universitaire bibliotheek: zij is een plaats waar het doorgegeven geheugen — het gezang van de cantors, de herinnering aan verdwenen gemeenschappen — het archief ontmoet dat het vastlegt en doorgeeft. De hedendaagse controverse verzwakt deze bevinding geenszins; integendeel, zij bevestigt de draagwijdte ervan: wat men heeft trachten te verspreiden, heeft de gemeenschap gekozen bijeen te houden.