Familie Cavaglione

De familienaam Cavaglione behoort tot de grote familie van Italiaanse joodse namen die niet uit de Bijbel voortkomen, maar uit de aardrijkskunde en de volkstaal. In de onomastiek van de joodse gemeenschap in het schiereiland hebben veel familienamen hun oorsprong in toponiemen — namen van steden, dorpen, regio's waar families vandaan kwamen — of in wortels van de gemeenschappelijke taal. Dit kenmerk weerspiegelt een diepere werkelijkheid: de joden van Italië, die sinds de Romeinse tijd op het grondgebied aanwezig waren, deelden de taal, gewoonten en plaatsen van hun medebewoners, zozeer dat hun namen zelf getuigen van een seculaire ingeworteldheid [Milano, Storia degli ebrei in Italia, 1963 · ref:11].

De vorm Cavaglione verwijst naar een toponiemen in Noord-Italië: de Piëmontese en Lombardse regio bevat verschillende plaatsen waarvan de naam dezelfde wortel heeft als cavallo, zoals Cavaglio of Cavaglià. Volgens deze hypothese — de meest waarschijnlijke — zou de naam oorspronkelijk een familie hebben aangeduid afkomstig uit een van deze plaatsen, of daar woonachtig geweest, voordat de familienaam zich vestigde. De geregistreerde varianten — Cavaglioni, Cavalione, Kavaglione — bevestigen de orthografische veranderlijkheid eigen aan namen die mondeling werden doorgegeven en vervolgens door schriftgeleerden en ambtenaren van de burgerlijke stand met wisselende spellingen werden genoteerd.

Deze ingeworteldheid in de naam zelf is niet zonder betekenis vanuit het oogpunt van waarden. Het zegt iets over de verhouding van de lignage tot de vremdeling en tot omgekeerde gastvrijheid: een naam van het land dragen betekent ergens door een land te zijn ontvangen en daar duurzaam te hebben gewoond. De joodse traditie maakt van de herinnering aan de plaats — makom — een geestelijke categorie; en de geschiedenis van de joden in Italië toont aan hoe een minderheid, zonder afstand te doen van haar Wet, met het grondgebied een band van wederzijdse trouw heeft kunnen weefsel [Bonfil, Gli ebrei in Italia nell'epoca del Rinascimento, 1991 · ref:9]. De naam Cavaglione draagt, in holle vorm, deze discrete deugd met zich mee: die van langdurig lidmaatschap, van loyaliteit tegenover een land zonder verval van de identiteit.

Om de lignage te begrijpen, moet je eerst de wereld begrijpen die het mogelijk heeft gemaakt. De joodse aanwezigheid in Italië is een van de oudste en meest continue in de westerse wereld. Vanaf de Romeinse tijd vestigden joodse gemeenschappen zich in Zuid-Italië en Rome, waar zij zich door de eeuwen heen handhaafden, ondanks vervolgingen en verplaatsingen [Ferorelli, Gli ebrei nell'Italia meridionale dall'età romana al secolo XVIII, 1966 · ref:10]. Deze continuïteit maakt Italiaanse joden een uniek geval: noch helemaal Ashkenazi, noch helemaal Sefardisch, zij vormen een eigen tak, de Italkim, met haar eigen riten, liturgie en gebruiken.

In de tijd van de Renaissance kenden de Italiaanse joodse gemeenschappen een periode van intense intellectuele en economische creativiteit. Zij namen deel aan het leven van de steden, oefenden bankieren en geldlening uit, medicijnen, handel, en onderhielden gerenommeerde Talmud-scholen [Bonfil, Gli ebrei in Italia nell'epoca del Rinascimento, 1991 · ref:9]. Deze inbedding in de samenleving van hun tijd verliep niet zonder spanningen: de Contrareformatie, de oprichting van ghetto's vanaf de zestiende eeuw, legden beperkingen en vernederingen op. Maar zij getuigt van een opmerkelijk vermogen om trouw aan de Wet te combineren met betrokkenheid bij het collectieve leven — één van de grote deugden die de joodse traditie heeft voortgebracht: de tikkoun olam, de herstelling en instandhouding van de wereld door arbeid, kennis en dienst.

Piëmont, de regio waaraan de naam Cavaglione lijkt verbonden, neemt een bijzondere plaats in deze geschiedenis in. De Piëmontese gemeenschappen, onder het huis Savoye, ontwikkelden een gestructureerd jodendom, strijdend tussen de Franse, Provençaalse en Italiaanse invloed. Uit deze noordelijke voedingsbodem lijken talrijke families te zijn ontstaan waarvan de familienaam afgeleid is van een plaats in de regio. Het leven van deze gemeenschappen, gekenmerkt door discrete synagogen, liefdadigheidsconfréries — de ḥevrot van liefdadigheid — en intense interne solidariteit, illustreert een ander kardinaal deugd: de tsedaka, gerechtigheid als liefdadigheid, waardoor elke gemeenschap zorg droeg voor haar armen, zieken en doden [Milano, Storia degli ebrei in Italia, 1963 · ref:11].

Het beslissende keerpunt voor alle Joodse lignées in Italië — en dus voor de Cavaglione — was de emancipatie. Tussen het einde van de achttiende eeuw en het midden van de negentiende eeuw trok de vraag naar burgerlijke gelijkheid van joden door het schiereiland, gedragen door de ideeën van de Verlichting, door de Franse Revolutie en door de beweging van het Risorgimento [Luzzatto Voghera, Il prezzo dell'eguaglianza, 1998 · ref:7]. Het debat over emancipatie was, zoals Gadi Luzzatto Voghera heeft aangetoond, geen eenvoudige toegeving: het betrokken een herdefiniëring van de band tussen Joodse toebehoringness en nationale toebehoringness, een « prijs van gelijkheid » die de gemeenschappen moesten betalen door hun plaats opnieuw te overwegen.

Piëmont was in dit opzicht een beslissend laboratorium. Het was in het koninkrijk Sardinië dat in 1848 de Lettere Patenti van Charles-Albert werden afgekondigd, die aan joden burgerlijke en politieke rechten verleenden — een maatregel die zich vervolgens moest uitstrekken tot het verenigde Italië. Voor Piëmontese Joodse families opende dit moment de deuren van de vrije beroepen, de universiteit, het leger, de administratie en het openbare leven. Italiaanse joden engageerden zich met ijver in de bouw van de nieuwe natie, daarin de vervulling van een belofte van gelijkheid ziende.

Deze intrede in het burgerschap drukte op zijn manier een diepe deugd uit: de betrokkenheid bij het collectieve leven, niet meer alleen binnen de gemeenschap, maar in de gehele stad. De joden van Italië werden artsen, juristen, onderwijzers, officieren, zonder afstand te doen van hun identiteit. Zij belichaamden het ideaal van een aangenomen dubbele loyaliteit — jegens de Wet van Mozes en jegens de wet van de Republiek — die de Joodse traditie, sinds de ballingschap in Babylonië en de opdracht van de profeet Jeremia om « de vrede van de stad te zoeken », altijd voor legitiem heeft gehouden. In deze beweging konden de dragers van de naam Cavaglione, als hun geloofsgenoten, volledig Italiaans worden zonder op te houden Joods te zijn.

In 1925, in Florence, a book is published that gives the name Cavaglione its first documentary foundation: I cognomi degli ebrei d'Italia by Samuele Schaerf [Schaerf · ref:1]. This scholarly undertaking by a man concerned with preserving the onomastic memory of his people inventories and classifies the surnames borne by Jews of the peninsula. It is there, in the pages of this catalog, that Cavaglione is fixed in black and white as a Jewish name of Italy.

The importance of this editorial gesture goes beyond simple scholarly curiosity. To inventory names is to acknowledge the existence of lineages, to give them a lasting trace, to resist oblivion. In a culture that makes of memory — zakhor, "remember" — a commandment, Schaerf's work inscribes itself in a long Jewish tradition of preserving genealogies, from the lists in the books of Chronicles to the registers of communities. That the Cavaglione family owes to this work its first historical certainty speaks to the full value of knowledge as an act of fidelity.

Here, Memory and the archive come together: the tradition of a name borne by generations, and its methodical recording by a researcher, confirm each other mutually. We know, to this day, neither the precise city nor the individual figures of the lineage through the published archives; honesty demands that we say so. But the mere presence of the name in Schaerf's repertoire suffices to establish that men and women called themselves Cavaglione, lived, prayed, worked and transmitted their name on the soil of Italy — and that this transmission was, in itself, an act of continuity.

Slechts dertien jaar na de publicatie van Schaerfs repertorium kantelde Italië. In 1938 kondigde het fascistische regime de rassenkatten af, wat abrupt brak met decennia van integratie [Sarfatti, Gli ebrei nell'Italia fascista, 2000 · ref:6 ; Collotti, Il fascismo e gli ebrei, 2003 · ref:5]. De volkstelling van joden, de uitsluiting uit scholen, universiteiten, het leger, de beroepen, het verlies van het staatsburgerschap dat in 1848 was verworven: alles wat de emancipatie had opgebouwd werd methodisch ontmanteld [Matard-Bonucci, L'Italia fascista e la persecuzione degli ebrei, 2008 · ref:4]. De documenten van de vervolging, verzameld met name door Fabio Isman, tonen de administratieve koelheid waarmee de staat burgers in paria's veranderde [Isman, 1938. L'Italia razzista, 2018 · ref:2].

De joden van Italië beleefden deze jaren in angst en ellende, zoals getuigd wordt door de dagboeken en brieven verzameld door Mario Avagliano en Marco Palmieri: een intiem verhaal van angst, van bewaard gebleven waardigheid en van wegkwijnende hoop [Avagliano, Palmieri, Gli ebrei sotto la persecuzione in Italia, 2011 · ref:3]. Na september 1943 en de Duitse bezetting werd de vervolging uitroeiing. Liliana Picciotto heeft in Il libro della memoria de naamlijstende registratie van de joden die tussen 1943 en 1945 uit Italië werden gedeporteerd opgesteld, aan elk slachtoffer zijn naam en lot teruggevend [Picciotto, Il libro della memoria, 1991 · ref:8].

Uit deze donkere tijd put de joodse traditie een van haar meest dwingende geboden: zakhor, niet vergeten. De slachtoffers benoemen, de exacte telling van de afgemaaide levens bijhouden, is weigeren dat de barbaarsheid het laatste woord heeft. Het werk van Picciotto, evenals dat van Schaerf in zijn tijd, maakt deel uit van deze deugd van trouwe herinnering. Voor elke joodse lignage in Italië, met inbegrip van de lignage Cavaglione, vormt de beproeving van 1938-1945 de onvermijdelijke horizon: zij herinnert aan de broosheid van verworven rechten en de noodzaak van waakzaamheid, deze vorm van gerechtigheid die herinnering is.

Wat blijft er, aan het einde van deze reis, over van de lineage Cavaglione? Een vastgestelde naam, een waarschijnlijke oorsprong, een gereconstrueerde wereld. Het is weinig, schijnbaar; het is veel, in werkelijkheid. Want elke Italiaanse Joodse naam is een sleutel die opent naar eeuwen van gedeelde geschiedenis: het antieke Rome, de gemeenschappen van het Zuiden, de glans van de Renaissance, de ghetto's, de emancipatie, de natie, de vervolging, het overleven.

De lineage Cavaglione belichaamt, door haar naam zelf voortkomend uit de Italiaanse aarde, die deugd die de traditie van Israël door de diaspora heeft gedragen: het vermogen van een land van ballingschap een land van leven te maken, zonder afstand te doen van haar Wet noch van haar Geheugen. De Joden van Italië hebben, meer dan velen, aangetoond dat het mogelijk was volledig een land in te wonen — zijn taal, zijn steden, zijn cultuur — terwijl men trouw bleef aan het verbond. Deze dubbele, geduldige trouw, zonder glans maar zonder gebrek, is wellicht de hoogste uitdrukking van wat hun collectieve leven was.

Waar de archieven over individuen zwijgen, spreekt het collectieve geheugen voor hen. In afwezigheid van benoemde en gedocumenteerde figuren van de lineage, onthoudt dit boek zich van enige uitvinding; het eert de stiltes even zeer als de zekerheden. Maar het stelt vast dat de Cavaglione, door hun naam van generatie op generatie op de Italiaanse bodem te dragen, hebben deelgenomen — bescheiden, anoniem — aan de grote keten van overdracht die, sinds de Sinaï, elke Joodse familie verbindt met de gehele geschiedenis van haar volk.

De Grand Boek van de geslacht Cavaglione is, allereerst, het boek van een naam en van de wereld die hem heeft gedragen. Van deze naam stelt de geschiedenis weinig vast: zijn aanwezigheid in het geslachtsregister van Samuele Schaerf uit 1925, zijn waarschijnlijke verankering in de noordelijke geografie van Italië, zijn varianten gevormd door de eeuwen. Rond deze kern stelt het onderzoek ons in staat de wereld van de Italiaanse joden te reconstrueren — hun Romeinse oudheid, hun bloei in de Renaissance, hun Piemontese emancipatie, hun tragische beproeving onder het fascisme.

Van al de deugden die de joodse traditie heeft gedragen, is het misschien de trouw van de herinnering en het lange verblijf op één grond die deze geslacht het best heeft uitgedrukt. Een naam voortgesproten uit Italiaanse grond, hardnekkig doorgegeven ondanks getto's en vervolgingen, voor de toekomst vastgelegd door de wetenschap van de naamkunde: dat is de uitdrukking van een dubbele loyaliteit — jegens het land en jegens het verbond — en van een weigering van het vergeten. Hierin sluit de bescheiden geschiedenis van de Cavaglione aan bij het diepste gebod van Israël: zakhor, herdenk. Dit Grand Boek is, naar zijn maat, de vervulling van dit gebod.