Familie Benayahu

De naam Benayahu behoort tot de uitgebreide verzameling van theoforische Hebreeuwse namen, dat wil zeggen namen die een verwijzing naar de godheid bevatten. In het naamgevingssysteem van het oude Israël vormt het element -yahu (of zijn korte variant -yah) een van de meest productieve theoniemen, verschijnend in eindpositie in tientallen namen zoals Yirmeyahu (Jeremia), Yeshayahu (Jesaja), Eliyahu (Elia) of Netanyahu. De samenstellingslogica verbindt dit theoniom aan een werkwoord of zelfstandig naamwoord dat een actie of eigenschap uitdrukt die aan God wordt toegeschreven; in het geval van Benayahu geeft het werkwoord banah, « bouwen, stichten, vestigen », de naam zijn affirmatieve betekenis: « YHWH heeft gebouwd », begrepen in de zin van een familiebezitting, een nageslacht of een huis in de biblische betekenis van het woord.

Deze morfologie staat niet op zichzelf: zij behoort tot een familie van namen die op dezelfde wortel zijn gebouwd, waarvan de varianten Benaya (בניה), korte vorm met het korte theoniom, en Benayahu, lange vorm, naast elkaar bestaan in de bronnen. Naslagwerken over Hebreeuwse naamkunde tonen aan dat deze theoforische namen die op sterke verbale wortels zijn opgebouwd, een oud fundament vormen waarvan de structuur in de moderne tijd opnieuw is geactiveerd [Origins of Jewish Names]. De systematische studie van familienamen in Israël bevestigt dat de heraaneigning van deze biblische vormen een voorrangsreservoir heeft geleverd bij de hebraïsering van geslachtsnamen in de 20e eeuw [Family Names in Israel].

Het is hier van belang het statusverschil tussen de voornaam en de familienaam te onderstrepen. In de pre-moderne joodse wereld waren vaste erfelijke geslachtsnamen niet universeel gebruikelijk: individuen duidden zichzelf vaak aan met hun voornaam gevolgd door die van hun vader (« die-en-die zoon van die-en-die »). Een naam als Benayahu leefde dus eerst als voornaam, overgedragen van generatie op generatie in gemeenschappen die aan de biblische figuren gehecht waren, voordat hij zich laat en plaatselijk kristalliseerde tot familienaam. Deze dubbele aard — oude voornaam, recente patroniem — verklaart waarom men de naam tegenkomt zowel als persoonsnaam als als erfelijke familienaam, zonder noodzakelijke dinastieke continuïteit tussen beide gebruiken.

De eerste bron van de naam, in het collectieve Joodse geheugen, is het personage van Benayahu ben Yehoyada (Benaïa zoon van Yehoyada), een van de grote militaire figuren in het koningsverhaal. De boeken Samuel en Koningen stellen hem voor als een van Davids dappere krijgers, hoofd van zijn persoonlijke garde — de Kerethieten en Pelethi­eten — en centrale acteur in verschillende beslissende episodes. De schriftuurlijke traditie schrijft hem bijzondere daden toe, met name het gevecht tegen een leeuw in een waterput op een sneeuwdag, een episode die emblematisch is geworden voor zijn dapperheid. Onder het bewind van Salomo krijgt hij het opperbevel over het leger, als opvolger van Yoav.

Dit personage behoort tot het narratieve erfgoed dat de Joodse traditie van generatie op generatie heeft doorgegeven, door liturgische lectuur, exegese en volksverbeelding. Hij behoort niet tot het domein van de geschiedenis die controleerbaar is door het archief in strikte zin, maar tot dat van de doorgegeven geheugen: de figuur van Benayahu leeft in de ontvangen tekst en in zijn commentaar, niet in onafhankelijke externe documentatie. Het is juist deze tekstuele permanentie die de naam haar waardigheid en vermogen heeft gegeven om door de eeuwen heen voort te leven als voornaam die een ideaal van trouw en moed uitdraagt.

De Joodse filosofie heeft trouwens benadrukt hoe de Wet en het bijbelse verhaal niet slechts een juridisch of historisch corpus vormen, maar een betekenismatrix die de collectieve identiteit structureert en een denken over het politieke en het originele grondvest [Trigano, Philosophie de la Loi, 1991]. In dit perspectief is het dragen van de naam van een bijbelse figuur nooit zonder belang: het is een individu inschrijven in een overdrachtsketen, een masorah, die het heden verbindt met de schriftuurlijke bron. De Hebreeuwse bron blijft, zoals hedendaags nadenken heeft aangetoond, een levend horizon van het Joodse denken, een grond waaruit ethiek en relatie tot het oneindige zich articuleren [Chalier, La trace de l'infini, 2002].

In de Joodse gemeenschappen van het Middellandse Zeegebied en het Oosten hebben biblische voornamen van heroïsch of koninklijk gehalte — zoals Benaya en Benayahu — een vitaliteit behouden die de Asjkenazische gemeenschappen, meer gericht op andere onomastische registers, minder kenden. Het behoud van deze voornamen past in de lange geschiedenis van Joodse samenlevingen in het Maghreb en het Levant, gekenmerkt door continuïteit van de Hebreeuwse cultuur en intense interne mobiliteit binnen voortdurend bewegende werelden [Taïeb, Sociétés juives du Maghreb moderne, 2000].

De gehechtheid van deze gemeenschappen aan het Hebreeuws als heilige en geleerde taal, en de doordrenking ervan van Joodse volkstalen, verklaren de instandhouding van theofore namen. Het is bekend dat de Hebreeuwse component van Judeo-Arabische taalvarianten een actieve lexicale en onomastische voorraad vormde, doorgegeven en opnieuw gebruikt door generaties heen, ook voor persoonsnamen [Bar-Asher, La composante hébraïque du judéo-arabe algérien, 1992]. De naam Benayahu behoort tot deze gedeelde Hebreeuwse basis, die zowel in een liturgische context als in familiegebruik kon opnieuw verschijnen.

De geschiedenis van de Sefardische Joden en hun diaspora's — die welke volgden op de uitwijzingen uit Spanje en Portugal, en de lange herinnering aan marranen en nuevos cristianos — toont hoe het behoud van namen en bijbelse verwijzingen als identiteitsvector kon dienen door dispersie en breuken heen [Yerushalmi, Sefardica, 1998]. Het is op de kruising van doorgegeven traditie en historisch onderzoek dat de circulatie van dergelijke namen zich bevindt: documenten getuigen van dragers, traditie verklaart hun gunst, zonder dat men altijd een ononderbroken afstamming kan reconstrueren. De status van deze circulatie blijft daarom, in wezen, waarschijnlijk eerder dan van begin tot eind vastgesteld.

Onder de hedendaagse dragers van de naam is de meest opvallende figuur Meir Benayahu (1926–2009), Israelische historicus en bibliofiel, eminente specialist op het gebied van de geschiedenis van joodse gemeenschappen, de kabbala, Hebreeuwse bibliografie en manuscripten. Zoon van rabbijn Ben-Zion Meir Hai Uziel — Sefardisch opperrabbijn van Israël — illustreert hij op vormenrechtstreekse wijze het fenomeen van hebraïsering van namen dat gepaard ging met de bouw van de moderne staat: het aannemen van een Hebreeuws patroniem met sterke bijbelse resonantie, ter vervanging van een eerdere naam, was onderdeel van een identiteits- en nationaal project. Door zich Benayahu te noemen — « YHWH heeft gebouwd » — schreef de zoon van de opperrabbijn zijn eigen lot in in dezelfde logica die de naam draagt: hij zou zijn hele leven lang bouwen.

Meir Benayahu wijdde zijn leven aan het verzamelen en bestuderen van een van de belangrijkste particuliere verzamelingen Hebreeuwse handschriften en gedrukte werken, en richtte een onderzoeksinstituut op dat zich toelegde op de uitgave van bronnen. Zijn geleerde werk — gericht op onder meer de geschiedenis van de Hebreeuwse drukkunst, op rabbijnse en mystieke figuren uit de Sefardische en Italiaanse wereld, en op het leven van gemeenschappen — maakt hem tot een van de grote geleerden van de twintigste-eeuwse joodse historiografie [Q133842045 — Wikidata]. Door deze drager verlaat de naam Benayahu het louter register van de herinnering en treedt hij volledig in dat van de vastgestelde geschiedenis door archief en onderzoek: hij duidt een gedocumenteerd individu aan, wiens intellectuele activiteit wordt gestaafd door een rijke redactionele productie.

Dit geval werpt licht op een structureel kenmerk van de joodse moderniteit. De heropvatting van het Hebreeuws als levende en geleerdestaal, de waardering van historisch onderzoek naar jezelf, en de bevestiging van een collectieve identiteit door middel van taal zijn onderdeel van de bredere beweging die men de joodse culturele renaissance heeft genoemd, welke taal en literatuur als instrumenten van nationale constructie inzette [Bechtel, La Renaissance culturelle juive en Europe centrale et orientale, 2002]. De geleerde die de naam van een bijbelse bouwfiguur aanneemt, belichaamt op zijn eigen manier deze onderneming van constructie.

Onder de werken die het hart van het oeuvre van Meir Benayahu vormen, neemt zijn studie gewijd aan de Toledot ha-Ari een vooraanstaande en openbaarende plaats in. De Toledot ha-Ari (תולדות האר״י) is de hagiografische biografie van Isaac Luria (1534–1572), de grote mystieke meester van Safed, bijgenaamd « ha-Ari » — het acroniem van Ha-Eloki Rabbi Yitzhak, « de goddelijke rabbi Isaac ». Deze tekst, een van de rijkste en meest verspreide hagiografieën ooit geschreven in het Hebreeuws, circuleerde in talrijke handschriftversies voordat hij ter perse werd gebracht, vertaald in Judeërs-Spaans (Ladino) al in 1766, en aangepast in verschillende oosterse narratieve tradities.

Benayahu's onderzoek naar deze tekst vormt een belangrijke bijdrage aan de geschiedenis van de Luriaanse kabbala en aan de methode van Hebreeuwse filologie. Werkend aan de handschrifttraditie van de Toledot toont hij aan dat de tekst waarschijnlijk tussen 1590 en 1600 door een van de geleerden van Safed werd samengesteld, en dat zijn verschillende recensies wijd in het Oosten en in Italië circuleerden. Deze datering, gestaafd door systematische vergelijking van handschriften, verschuift de lezing van de Toledot : het is niet langer een gelijktijdige biografie van de meester, maar een retrospectieve hagiografische vormgeving, uitgewerkt in de kring van zijn onmiddellijke leerlingen, waar feitelijke en legendarische elementen zich mengen zonder zich scherp te onderscheiden. De kritische uitgave van de tekst werd in 1963 in Jeruzalem gepubliceerd, het resultaat van jaren van verzameling en confrontatie van handschriften verspreid over grote bibliotheken in Europa, het Oosten en Amerika.

Dit werk illustreert verschillende essentiële dimensies van Benayahu's wetenschappelijke ethiek. In de eerste plaats een rigoureus omgaan met de overgeleverde tekst : waar populaire vroomheid de Toledot las als een direct getuigenis, legt Benayahu de eisen van filologie op, onderscheidt hij redactionele lagen, identificeert hij toevoegingen en varianten, en herstelt hij aan de tekst zijn historische diepte zonder de betekenis ervan als geheugen te ontkennen. Daarbij oefent hij een vorm van intellectuele demoed uit die eigen is aan grote geleerden : de waarheid van de tekst gaat boven de erbouwing die hij zou kunnen bieden, en kritische nauwkeurigheid is niet onverenigbaar met eerbied voor de traditie.

Vervolgens is de keuze om een groot onderzoek aan Isaac Luria te wijden niet onbeduidend in de geschiedenis van de Israëlische jodendom-historiografie. De Luriaanse kabbala — met haar theologie van de tsimtsoum (de goddelijke terugtrekking die ruimte voor schepping opent), van de shvirat ha-kelim (de breking der vaten) en van de tikkun (de herstelling der wereld) — vormt een van de meest intens creatieve momenten van joods denken. Door deze aan historisch onderzoek te onderwerpen, reduceert Benayahu haar niet tot een eenvoudig onderzoeksobject : hij plaatst haar in de levende stroming van een denken dat zich in zestiende-eeuws Safed heropnieuw heeft gesteld tot de fundamentele vraag naar de verhouding tussen het goddelijke, de wereld en menselijke verantwoordelijkheid. De Luriaanse tikkun — dit idee dat elke menselijke daad kan bijdragen tot de herstelling der wereld — weerklikt op een bijzondere manier in de pen van een Israëlische historicus die, na de Shoah, de archieven van een cultuur wederopbouwt.

De kabbalistieke traditie van Safed waarin de Toledot ha-Ari zich inscheurt, is zelf onafscheidelijk van een moment van breuk en ballingschap : Safed in de zestiende eeuw is de stad waar de ballingen uit Spanje een intellectueel leven van uitzonderlijke dichtheid hebben wederopgebouwd. Luria zelf belichaamt deze figuur van de denker geboren buiten zijn land — in Jeruzalem, volgens de bronnen, en gevormd in Egypte — die naar het land Israël terugkeert om daar een mystiek denken van buitengewone vruchtbaarheid te ontplooien. Door de biografie van deze meester te bestuderen, raakt Benayahu een van de diepste knopen van de joodse geschiedenis aan : de verhouding tussen ballingschap, terugkeer, en de geestelijke creativiteit die zij kunnen voortbrengen.

Indien de Toledot ha-Ari de dimensie van de eenzame geleerde illustreert — de wetenschapper tegenover het manuscript — onthult het tijdschrift Sefunot (ספונות) een ander facet, even essentieel, van het onderneming van Meir Benayahu : zijn dimensie als organisator van de Joodse wetenschap.

Opgericht in 1956 in Jeruzalem onder auspiciën van het Ben-Zvi Instituut, Sefunot — waarvan de titel « schatten » of « dingen in reserve gehouden » betekent — is een jaarlijks Hebreeuws tijdschrift gewijd aan de studie van Joodse gemeenschappen in het Oosten, van het einde van de Middeleeuwen tot de hedendaagse tijd. Zijn ondertitel, Sefer shanah le-heker kehilot Yisrael ba-Mizrah (Jaarboek voor studies over Joodse gemeenschappen in het Oosten), bepaalt nauwkeurig de ambitie : bekend maken, door de uitgave van onuitgegeven bronnen en grondige studies, de geschiedenis van Sefardische, Jemenitische, Irakese, Egyptische, Marokkaanse, Osmaanse, Griekse en andere gemeenschappen, wier archieven en manuscripten verspreid of onbekend waren.

Benayahu was de oprichter-redacteur en zorgde jarenlang voor de leiding. Onder zijn toezicht publiceerde het tijdschrift thematische volumes gewijd aan specifieke gemeenschappen — Safed, Jemen, de sabbataanse beweging, de gemeenschappen van Griekenland — of aan opvallende figuren, zoals gedenkvolumes voor Itzhak Ben-Zvi en Shneur Zalman Shazar. Deel negen (1964), volledig gewijd aan het geheugen van Itzhak Ben-Zvi en de geschiedenis van de Joodse gemeenschappen van Caïro in de zestiende eeuw, getuigt van de nauwkeurigheid en breedte van de editoriale ambities van het tijdschrift. De delen drie en vier (1960), co-geredigeerd met Itzhak Ben-Zvi zelf, verzamelden studies en teksten over de sabbataanse beweging, stellend een venster open op een van de meest verscheurende crises die het moderne Joodse bewustzijn kende.

Dit redactionele werk vormt een grondleggende daad voor het collectieve geheugen van de Oosterse gemeenschappen. In 1956 leefden deze nog in het levendige geheugen van recente migraties — de grote aliyah van Joden uit Irak, Jemen, Marokko, Egypte — en hun archieven, hun eigen liturgieën, hun rabbijnse figuren, hun gebruikelijke praktijken riskeerden verloren te gaan in de haast van de verplaatsingen. Sefunot op dit precieze moment oprichting, was het een daad van behouding en geheugengerechtigheid : stem geven aan gemeenschappen wier erfgoed risico liep gemarginaliseerd te worden in een staat die nog altijd worstelde met de manier waarop de veelheid van judaïsmen geïntegreerd kon worden. Het tijdschrift zei impliciet : deze gemeenschappen hebben een geleerde geschiedenis, geletatten, tekstmonumenten, een eigen denken — deze geschiedenis verdient erkend te worden met dezelfde nauwkeurigheid als die al ten goede kwam aan de geschiedenis van de Ashkenazische gemeenschappen.

De vroomheid tegenover de doden en verdwenen, en de betrokkenheid in het collectieve leven van de jonge staat, zijn hier zichtbaar niet in een toespraak maar in een voortdurende editoriale daad, over decennia. Benayahu houdt geen preek over de waarde van geheugen : hij publiceert de teksten die dit geheugen doen bestaan. Het is de meest strenge vorm van engagement, degene die de Joodse traditie altijd geassocieerd heeft met limoud, met studie als dienst aan de gemeenschap.

Het zij opgemerkt dat Sefunot een Hebreeuws tijdschrift is op een moment waarop het Hebreeuws zich bevestigde als taal van de Israëlische wetenschap. Het Hebreeuws kiezen als taal van het tijdschrift was tegelijkertijd een daad van toetreding tot het nationale project en een praktische erkenning dat de meerderheid van de uitgegeven bronnen — rabbijnse documenten, responsa, gemeentelijke kronieken, liturgische gedichten — zelf in het Hebreeuws of in Judeo-Arabisch met sterke Hebreeuwse component waren. De taal van het tijdschrift was dus die van de bronnen, wat de hermeneutische afstand verminderde en de waarde van de editie versterkte.

De ingang van het judaïsme in de moderniteit — van de Haskala tot de Europese emancipaties en vervolgens tot het zionistische project — heeft het verband met namen diepgaand gereconfigureerd. De geboorte van het moderne judaïsme, gekenmerkt door figuren als Moses Mendelssohn, opende een era waarin het Joods behoren zich moest denken in een nieuwe dialoog met burgerschapsrecht, taal en Staat [Bourel, Moses Mendelssohn, 2004]. Dit proces, dat zich onder meervoudige vormen volgens de nationale contexten ontvouwt, maakte van de naam een identiteitskwestie van eerste orde [Hayoun, Le Judaïsme moderne, 1992].

De logica's van emancipatie hebben in Europa geleid tot de administratieve opleggging van vaste familienamen, vaak in de talen van de gastlanden ; daarentegen heeft het Joodse nationale project in het land Israël een beweging van tegengestelde richting voortgebracht : het verlaten van diasporische namen ten gunste van Hebreeuwse namen, gekozen voor hun bijbelklank en hun semantische transparantie. Deze dubbele beweging — verspreiding van namen onder dwang, gevolgd door vrijwillige herovering van het Hebreeuws — vormt een van de « logica's van emancipatie » waarmee de Joodse wereld haar ingang in de moderniteit heeft onderhandeld [Kriegel, Les Juifs et le monde moderne, 1977].

De naam Benayahu staat in het hart van deze dynamiek. Zijn vorm, onmiddellijk leesbaar voor een Hebreeuwssprekende, maakt er een vanzelfsprekende kandidaat voor hebraïsering van : hij verenigt een nobele betekenis (« YHWH heeft gebouwd »), een prestigieuze bijbelwaarborg, en een volledig Hebreeuws klankkarakter. De Israëlische onomastische repertoria registreren deze voorkeur, door de theofore namen onder de gezochte patroniemen van de periode van staatsopbouw in te delen [The Book of Names ; Family Names in Israel]. Men dient echter de historische diepte van de taal zelf in gedachte te houden : het Hebreeuws was nooit een dode taal in strikte zin, maar een taal van liturgie en studie, waarvan de moderne heractiveering zich kon steunen op een ononderbroken continuïteit — in tegenstelling tot het Jiddisch, een volkstalenmoedertaal waarvan de geschiedenis een onderscheiden traject volgde [Baumgarten, Le Yiddish, 2002].

Dat Meir Benayahu deze precieze naam koos, is niet los te maken van zijn erfenis van vader. Zijn vader, de rabbi Ben-Zion Meir Hai Uziel, droeg zelf een naam die de goddelijke zegen (Ben-Zion, « zoon van Sion ») associeerde met leven (Hai) en licht (Uziel, goddelijke macht). De naam Benayahu aannemen, betekende tegelijkertijd zich inschrijven in de traditie van de theofore zaligheid en de afstamming met de bijbelse figuur van de dappere uitdager aangeven — trouw aan de koning, moedig in de tegenspoed. In deze keuze ligt een continuïteit tussen de waarde overgedragen door de vader en degene die de zoon op zijn manier zou belichamen : niet door de wapens zoals Benayahu ben Yehoyada, maar door filologie en editie, dat wil zeggen door wat de Joodse moderniteit als nieuwe vorm van intellectuele moed heeft uitgevonden.

Geen geschiedenis van een Joodse naam in de twintigste eeuw kan voorbijgaan aan de breuk die de Shoah heeft opgelegd. De verspreiding, de vernietiging van Europese gemeenschappen en de uitroeiing van hele families hebben ontelbare nominale lignées verbroken, dragers uitgewist en transmissies onderbroken. Het getuigenis dat ons uit de concentratiekampuniversum heeft bereikt, herinnert ons, met onverbiddelijke soberheid, aan de omvang van deze uitroeiing en de prijs van het overleven van de geheugen [Delbo, Aucun de nous ne reviendra, 1970]. Het besef van deze kloof geeft bijzonder reliëf aan elk werk van reconstitutie van namen en lignées.

Tegenover deze vernietiging krijgt de persistentie en reactivering van een naam als Benayahu bijzondere betekenis. Een Hebreeuwse naam van bouwer opnieuw ter hand nemen, in het land Israël of in herbouwde diaspora's, betekent tegen uitwissing een gebaar van opbouw stellen — in dezelfde zin die de wortel van de naam draagt. In deze context meet men de exacte draagwijdte van het werk van Meir Benayahu: een tijdschrift voor de Oosterse gemeenschappen in 1956 stichten, verspreide manuscripten uitgeven, een kritische uitgave van de Toledot ha-Ari in 1963 publiceren, dat wil zeggen fragmenten van een geheugen herstellen die verloren had kunnen gaan — al dit werk vormt een concrete reactie op de vernietiging. Niet een retorische reactie, maar een reactie door daden, een reconstructie regel na regel en tekst na tekst.

Ook hier bevinden we ons op het snijpunt van geheugen en geschiedenis: de doorgegeven traditie levert de naam en zijn betekenis, terwijl de geschiedenis zijn moderne heropneming documenteert, zonder dat een unieke genealogische lijn kan worden gereconstrueerd. De band die de verschillende dragers van de naam verbindt, berust minder op een vastgestelde biologische afstamming dan op een gemeenschap van betekenis en taal.

De naam Benayahu verschijnt zo als een archetypal symbool van de permanentie van Joodse naamgeving: dezelfde taalkundige eenheid, voorzien van een stabiele betekenis, die door de verschillende strata van de geschiedenis heengaat — bijbels, diasporisch, modern — terwijl zij van status verandert (voornaam, geleerde referentie, achternaam) zonder haar betekenislading te verliezen. Zijn trajectorie illustreert op welke wijze een verspreid volk, door zijn namen, een trouw aan de Hebreeuwse bron heeft bewaard, bij elke generatie opnieuw geactiveerd overeenkomstig de omstandigheden. En hoewel de Shoah lignées heeft onderbroken, heeft zij de namen niet uitgewist — omdat namen in teksten leven, en teksten, zolang er een Benayahu is om ze uit te geven, overleven.

De achternaam Benayahu, « YHWH heeft gebouwd », vat in enkele lettergrepen een lange geschiedenis samen. Geboren als theofoor voornaam in de onomastiek van het oude Israël, geïllustreerd door de figuur van de dappere Benayahu ben Yehoyada in het koningsverhaal, doorgegeven via de Sefardische en oosterse diaspora's die verbonden waren met de Hebreeuwse traditie, heeft het in de hedendaagse tijd een tweede leven gekend als voor- en familienaam, met name door de hebraïsering van namen die gepaard ging met de oprichting van de staat Israël. De figuur van de geleerde Meir Benayahu, historicus van boeken en gemeenschappen, biedt hiervan de meest gedocumenteerde incarnatie [Q133842045 — Wikidata].

Het hier uitgevoerde onderzoek onderscheidt de registerdossiers zorgvuldig: het bijbelse geheugen, doorgegeven via de tekst; de vastgestelde geschiedenis van de moderne drager; en de waarschijnlijke zones waar traditie en archief elkaar beantwoorden zonder zich te verwarren. Het beweert niet een doorlopende biologische lijn opnieuw op te stellen — wat de bronnen niet toestaan aan te tonen — maar een lijn van betekenis, trouw aan het principe dat de naam zelf draagt: bouwen, opbouwen, vestigen.

Uit de twee grote werken die dit onderzoek kon onderzoeken — de Toledot ha-Ari en Sefunot — spreekt een diepgaande samenhang. De kritische studie van de biografie van de grootste joodse mysticus van de 16de eeuw en de oprichting van een tijdschrift bestemd om het geheugen van oosterse gemeenschappen te bewaren, behoren tot dezelfde ethiek: kennis in dienst stellen van de gemeenschap, aan teksten hun nauwkeurigheid teruggeven en aan gemeenschappen hun memoriële waardigheid. Deze twee gebaren maken deel uit van wat de joodse traditie, op verschillende wijzen, kavod ha-met (het respect verschuldigd aan de doden) en limoud le-shem shamayim (studie voor de naam van de hemel) heeft genoemd — twee deugden die, in de praktijk van Benayahu, niet meer van elkaar zijn te onderscheiden.

Zou men moeten noemen wat deze lijn, boven alles, het best heeft uitgedrukt, het zou het weten in dienst van het collectieve geheugen zijn — het overtuiging, verankerd in de oudste joodse traditie, dat overdracht een ethische handeling is, dat de uitgave van een tekst een vorm van gerechtigheid is, en dat de Hebreeuwse taal, waarin de wortel van de naam Benayahu zelf is ingeschreven, het eerste en laatste der monumenten is dat een volk zichzelf bouwt. Bouwen: de naam had het beloofd, het werk heeft het waargemaakt [Origins of Jewish Names ; Family Names in Israel].