Familie Bekhor

De naam Bekhor is het gevolg van een goed gedocumenteerd fenomeen in de oosterse en sefardische onomastiek: de transformatie van een voornaam in een erfelijke familienaam. In de mediterrane en oosterse gemeenschappen, vóór de administratieve veralgemeening van vaste familienamen, berustte identificatie op afstamming — Zus en zo zoon van zus en zo — waarbij de voornaam van de vader of voorvader geleidelijk vast kwam te staan als een overgedragen naam. Bekhor behoort tot deze familie van voornamen « van omstandigheden » of « van status », gegeven op basis van de positie van het kind in het gezin: de eerstgeborene kon inderdaad de naam Bekhor dragen, soms als hoofdvoornaam, soms als bijgevoegde bijnaam.

Deze praktijk past in een breder classificatiesysteem van joodse namen dat de onomastische onderzoeken — met name de werken van Aaron Demsky en frequentiegegevens van namen in Israël — hebben uitgewerkt: theofore namen, bijbelse namen, beroepsnamen, geografische namen en namen gekoppeld aan omstandigheden van geboorte. Bekhor behoort tot deze laatste categorie, die van namen die het geheugen van een familiegebeurtenis bewaren [Meest gedragen achternamen in Israël (bevolkingsregister)].

Het is belangrijk hier de rijkdom van het semantische veld te benadrukken. Bekhor is geen neutraal woord: het draagt al het theologische gewicht van de eerstgeboorte in de joodse traditie. De Torah verbindt de eerstgeborene met heiligmaking (« Wijdt mij alles wat eerst ter wereld komt ») en stelt zijn rituele loswering in. Dit woord als naam kiezen betekende het kind en vervolgens heel de lignage in een rituele en schriftuurlijke continuïteit inschrijven. Deze dimensie verklaart waarom de naam vooral levend bleef in kringen doordrenkt van religieuze kennis — wat nu op oogblikkelijk wijze wordt bevestigd door het bestaan van een rabbijnisch corpus met deze naam. Zoals herinnert aan door het joodse denken geanalyseerd door Armand Abécassis, is de naam in de Hebreeuwse cultuur nooit een willekeurig label maar een woord dat het wezen bindt [Abécassis, La pensée juive, 1987].

De koppeling tussen geboortezevenaam en familienaam krijgt bijzonder relief wanneer men het geval van Rabbi Sadqa Bekhor Hussein in overweging neemt: hier neemt « Bekhor » de middenstand in van een drieledig naam, aangevend zowel de plaats in het gezin als de waardigheid van de drager. Deze naamgevingspraktijk, algemeen in de bagdadische rabbijnse aristocratie, onthult de doorlaalbaarheid tussen persoonlijke voornaam en genealogische kwalificatie die over verschillende generaties de kristallisatie van een echte erfelijke familienaam mogelijk maakte.

De overeenkomstige vrouwelijke vorm, Bekhora of Bohora (verbreid onder de ottomaanse en judeospaanse sefarden), bevestigt de vitaliteit van dit onomastische veld aan beide zijden van de oostelijke Middellandse Zee en nodigt uit om de naam niet in een enkel geografisch gebied in te sluiten.

De joodse gemeenschap van Bagdad behoort tot de oudste en meest prestigieuze van de diaspora, directe erfgenaam van het babylonische judaïsme dat reeds in de late Oudheid de zogenaamde « Babylonische » Talmud voortbracht en de grote academies van Soura en Poembedita. Deze historische diepgang, die Simon Claude Mimouni uiteenzet door de overgang van de priesterlijke wereld naar die van de rabbijnen te tonen, maakt Mesopotamië tot een van de moederlijke hartencentra van de rabbijnse cultuur waaraan de geleerde families van het Oosten zich verbonden verklaren [Mimouni, Le judaïsme ancien, 2012].

In de achttiende eeuw doorstaat de joodse gemeenschap van Bagdad een crisis die gedurende meer dan een eeuw haar gezicht zal hervormen. In 1743 verwoest een pestepidemie de stad en wegvaagt het gehele rabbijnse corpus van Bagdad : de gemeenschap staat zonder geestelijke leiding, beroofd van haar beslissers (poskim) en rechters (dayyanim). In deze gapende leegte wenden de notabelen van Bagdad zich tot de gemeenschap van hun keuze — Aleppo — om een nieuwe opperrabbijn te verkrijgen. Zo werd Rabbi Sadqa Bekhor Hussein, geboren in Aleppo rond 1699, naar Bagdad gezonden aan het hoofd van ongeveer vijftig sefardische families, stellende met zich mee het weten, de gebruiken en de gezag van de aleptyse traditie. Dit episode, dat zowel een ramp als een hergeboorte is, markeert het begin van een blijvende sefardische invloed op het Irakische judaïsme.

In de negentiende eeuw, de periode waarnaar de notitie de bloei van de familie Bekhor plaatst, kent de joodse gemeenschap van Bagdad een fase van economische en culturele bevestiging onder het Osmaanse bestuur. De joden vormen daar een essentiële component van de handel: textielhandel, specerijenhandel, bank- en wisseloperaties, handelsnetten die Bagdad met Basra, Indië en de Perzische Golf verbinden. Het is in deze context dat zich een werkelijke joodse bourgeoisie vormt, waarvan de meest opvallende families — de Sassoon is het bekendste voorbeeld, zich verspreidend naar Bombay, Calcutta en Shanghai — commercieel succes, filantropie en gehechtheid aan religieuze studie combineren.

De Bekhor in deze baghdadische bourgeoisie plaatsen is niet langer louter een waarschijnlijke hypothese: het is een feit bevestigd door de documentaire continuïteit die loopt van Sadqa Bekhor Hussein in de achttiende eeuw tot Shelomo Bekhor Ḥutzin in de negentiende. Het profiel « rabbijnse en koopman » beschrijft precies het dominante sociale model van deze elite, waar religieuze geleerdheid en economische activiteit niet gescheiden waren maar elkaar wederzijds versterkten. De grote handelaren onderhielden synagogen, talmudische academies (yeshivot) en liefdadige instellingen; en het was niet ongebruikelijk dat dezelfde familie tegelijk handelaren, drukkers en geleerden telde.

Onder de werken die de joodse religieuze traditie beschouwt als de meest beslissende voor een gemeenschap, nemen de responsa — she'elot u-teshuvot, letterlijk « vragen en antwoorden » — een vooraanstaande plaats in. Zij zijn tegelijkertijd de spiegel van het dagelijkse leven van een gemeenschap, waarbij de jurisprudentie wordt geconfronteerd met transacties, conflicten, rouw en vreugde, en het levende laboratorium van de halakha, waar de talmoedische tekst wordt aangeroepen om antwoord te geven op nieuwe situaties.

Dit was precies het genre dat Rabbi Sadqa Bekhor Hussein cultiveerde, wiens responsa verzameld onder de titel Sedaqah u-Mishpat (צְדָקָה וּמִשְׁפָּט) — « Liefdadigheid en Gerechtigheid » — het belangrijkste geschreven bewijs vormen dat door een drager van de naam Bekhor in de rabbijnse geschiedenis is achtergelaten. De titel zelf is van opmerkelijke symbolische rijkdom: hij verenigt twee van de grote waarden die de joodse traditie als fundamenteel beschouwt. Sedaqah, vaak vertaald met « liefdadigheid » of « aalmoes », duidt dieper op de gerechtigheidshandeling tegenover anderen, de ethische verplichting om sociaal ongewicht te herstellen. Mishpat, het oordeel, de wet, de eerlijke procedure. Dat de rabbi dit titel voor zijn werk als rechtsbeslisser koos, zegt iets essentiëels over de manier waarop hij zijn ambt opvatte: de halakha is geen koude code, maar de levende uitdrukking van een gerechtigheid doordrenkt van goedheid.

Deze responsa, samengesteld in de 18de eeuw te Bagdad, werden lange tijd in handschriftvorm bewaard voordat zij ter perse werden gegeven — te Tel-Aviv in 1975 en te Jeruzalem in 1978 — hetgeen getuigt van de interesse die onderzoekers en gemeenschappen van Bagdadische origine hebben blijven koesteren, ook lang na de verstrooiing. De lange redactiegeschiedenis, die de samenstelling van de publicatie meer dan twee eeuwen scheidt, is op zichzelf veelzeggend: zij spreekt van de geduld van de oosterse handschrifttradities, waar het werk circuleert in kopieën, bekend is en door andere rechtsbeslissers wordt aangehaald, voordat het de gedrukte vorm bereikt die het Westen als het normale eindpunt van denken beschouwt.

Men mag veronderstellen, zonder een uitputtende lijst te hebben, dat deze responsa behandelden vragen die dagelijks de rabbi van een grote handelsgemeenschap bezighielden: handelscontracten en geschillen tussen vennoten, status van goederen ingevoerd onder het perspectief van de wetten van kasjeroet, huwelijks- en scheidingsvragen, erfenissen, voorwaarden voor de geldigheid van notariële akten en eden. In dit type rechtspraak kunnen wij, in negatief, het economische en sociale leven van Bagdad in de 18de eeuw lezen, en de manier waarop een rabbijnse familie een doorslaggevende invloed kon uitoefenen op de organisatie van het collectieve leven.

De deugd van gerechtigheid — mishpat — en die van liefdadigheid tegenover de ander — sedaqah — zijn hier niet slechts woorden van de titel: zij manifesteren zich in de handeling zelf van het antwoorden. Ieder responsum is een gebaar van aandacht voor diegene die zijn vraag komt stellen, of het nu een handelsman in geschil, een verlaten echtgenote of een bekeerling onzeker van zijn status is. Rabbi Sadqa Bekhor Hussein koos ervoor deze antwoorden vast te leggen en organiseerde ze in een corpus, stelde daarmee een handeling van zorg (hesed) jegens volgende generaties: hij gaf hun niet alleen beslissingen door, maar een methode en een blik op de Wet.

Indien de oude traditie de Bekhor in Bagdad verankert, nodigt het Sefardische onomastische archief uit tot een ruimere lezing, die het familiale verhaal confronteert met de werkelijke verspreiding van de naam. De patroniem, onder zijn varianten Bekhor, Behor, Bohor, wordt inderdaad massaal aangetroffen in het Sefardische gebied dat voortkwam uit de verwijdering uit Spanje van 1492: in Saloniki, in Istanbul, in Izmir, in de Joods-Spaanse gemeenschappen van de Balkan, evenals in Noord-Afrika.

De gemeentelijke monografieën verzameld in het referentiecorpus stellen ons in staat in te zien hoeveel Middellandse-Zee Joodse families vergelijkbare sociale structuren hebben gedeeld — handelselites, rabbijnse autoriteiten, liefdadige instellingen — waarbinnen namen als Bekhor circuleerden. Onderzoeken naar de gemeenschappen in Noord-Afrika, zoals de studie van Eliahou-Éric Botbol over Tlemcen, tonen de dichtheid van deze familiale weefsels waarin geleerdheid en handel elkaar kruisen [Botbol, Vie et destin de la communauté juive de Tlemcen, 2000]. Evenzo werpt het portret van de Joodse gemeenschap van Sousse door Claire Rubinstein-Cohen licht op de overgang van « oosterse identiteit naar verwestering » die gedurende een eeuw deze Joods-oosterse en Sefardische families heeft getroffen [Rubinstein-Cohen, 2011].

De aankomst in Bagdad van Rabbi Sadqa Bekhor Hussein afkomstig van Aleppo in 1743 illustreert op concrete wijze deze Sefardische continuïteit: de rabbijn komend uit Syrië brengt met zich mee de gewoonten, de beslissingstijl en het netwerk van de grote Aleppijnse traditie, die zelf erfgenaam was van de gebruiken van de uit Spanje verdrevenen. De invloed van Aleppo op Bagdad is niet slechts een toevallig diplomatiek gevolg van de pest; zij past in een lange geschiedenis van circulaties en uitwisselingen tussen de grote gemeenschappen van het Joods Oosten, van Constantinopel tot de Perzische Golf, via Kairo, Damascus en Aleppo. Het feit dat de Bagdadse notabelen Aleppo onder beschikbare centra opzettelijk hebben gekozen, onthult de prestige-hiërarchie die toen de oosterse rabbijnse wereld structureerde.

Er is dus hier een instructieve kruising: de familiale herinnering, door de Bekhor in Bagdad te situeren, wijst naar een bepaalde oorsprong die nu dubbel gedocumenteerd is; het onomastische archief, door de naam op het gehele Sefardische en oosterse gebied vast te stellen, nuanceert deze exclusiviteit zonder haar tegen te spreken. Het is aannemelijk dat verschillende Bekhor-geslachten, zonder rechtstreekse genealogische verbinding, onafhankelijk van elkaar deze naam hebben aangenomen op basis van dezelfde rituele voornaam — een verschijnsel dat gebruikelijk is voor patroniemen afkomstig van voornamen. Voorzichtigheid gebiedt daarom niet van « één » unieke Bekhor-familie te spreken, maar van een bundel van naamgenoten families verdeeld over de Joodse Middellandse Zee en het Nabije Oosten, waarbinnen de Bagdadse tak vertegenwoordigd door de Hussein een positie inneemt van aantoonbare en opmerkelijke rabbijnse waardigheid.

De continuïteit van de Bekhor-lignée tussen de achttiende en negentiende eeuw vindt zijn meest indringende uitdrukking in de figuur van Rabbi Shelomo Bekhor Ḥutzin (1843–1892), erkende nakomeling van Rabbi Sadqa Bekhor Hussein en een van de meest originele persoonlijkheden van het jodendom van Bagdad in het tijdperk van de Ottomaanse hervormingen. Bekend onder het Hebreeuws acroniem Rashbaḥ (רשב"ח), belichaamt hij een opmerkelijke overgang: die van een lignée die in de vorige eeuw een groot halakhisch rechtsgeleerde voortbracht, en nu een man ter wereld stelt wiens genie zich zowel in het domein van het religieus recht als in dat van communicatie en kennisverspreiding ontvouwt.

Want Shelomo Bekhor Ḥutzin was tegelijk een posek — een rabbijnse juridische autoriteit —, een liturgisch dichter, een journalist, een vertaler en een uitgever. Deze veelheid aan functies was geen teken van verspreiding, maar een weerspiegeling van een coherente visie: kennis bereikbaar maken voor zijn gemeenschap via alle beschikbare kanalen. Hij begon zijn loopbaan als boekhandelaar, een voor een rabbijn uit Bagdad reeds ongekende activiteit, en publiceerde in 1872 de eerste boekenhandelscatalogus in het Hebreeuws die ooit in het Oosten werd gedrukt — een feit van aanzienlijke symbolische betekenis, dat de opname van het Iraakse jodendom in de internationale netwerken van geleerdenboekenhandels markeert.

In 1888 zette hij een stap verder door zijn eigen Hebreeuwse drukkerij in Bagdad op te richten, waarvan de drukletters in Livorno, Italië, waren besteld — concreet bewijs van de banden die de joodse middellandse-zeewereld ondanks afstanden handhaafde. Deze drukkerij, actief tot aan zijn dood in 1892 en daarna voortgezet door zijn zoon Josué, produceerde niet alleen gebedboeken en rituele werken, maar ook teksten van Bagdadse geleerden die tot dan toe in manuscriptvorm waren bewaard gebleven. Door deze werken van handschrift naar druk over te brengen, volbracht Shelomo Bekhor Ḥutzin een daad van tikun — van herstel — op cultureel gebied: hij redde een traditie van vergetelheid die bedreigd werd door de broosheid van het medium.

Hij schreef ook regelmatig voor de hedendaagse Hebreeuwse pers en nam zo deel aan de uitgebreide beweging van de oosterse Haskalah — de joodse Verlichting in haar oosterse vormen — zonder evenwel te breken met de halakhische autoriteit waarvan hij was bekleed. In 1887 publiceerde hij in Livorno een Haggadah van Pessa'ch voor de gemeenschap van Bagdad, vergezeld van een Arabische vertaling: dit gebaar van toegankelijkheid, dat de liturgische tekst bereikbaar maakt voor degenen die het Hebreeuws niet vloeiend lezen, is zelf een daad van liefde voor de medemens (ahavat ha-beriyot) die de joodse traditie aan de grondslag van het gemeenschapsleven plaatst. Zo tekent zich tussen de Sedaqah u-Mishpat van zijn voorvader en de tweetalige Haggadah van Shelomo een diepe continuïteit af: de overtuiging dat religieuze kennis toegankelijk moet worden gemaakt, dat de Wet haar functie van rechtvaardigheid slechts kan vervullen op voorwaarde dat zij begrepen wordt.

Voorbij de vastgestelde feiten draagt de naam Bekhor een memoriale lading die om haar eigen aandacht vraagt. In de families die hem doorgeven, functioneert de naam als een verdicht verhaal: hij herinnert aan een geboorte, een plaats in het geslacht, een zegen. Deze dimensie behoort minder tot de kritische geschiedenis dan tot de levende mémoire, mondeling van generatie op generatie doorgegeven.

Het hedendaagse joodse denken heeft veel gelijnd over deze band tussen de naam, het woord en de traditie. Léon Askénazi benadrukte de functie van transmissie — massorah — als de structuur zelf van de joodse identiteit, waar elke ontvangen naam een trouw aan het verleden en een verantwoordelijkheid tegenover de toekomst inhoudt [Askénazi, La parole et l'écrit, 1999]. Vanuit dit perspectief is de naam Bekhor dragen het voortduren, vaak zonder volledige bewustzijn, van de mémoire van een verre eerstgeborene en, door hem heen, van het bijbelse consécratiegebod.

Het voorbeeld van de Hussein-lignée is op dit gebied verlichtend: toen de kinderen en kleinkinderen van Rabbi Sadqa Bekhor Hussein de naam bleven dragen als element van hun familiale identiteit, herrouwden zij niet alleen een herinnering maar een hele wijze van bestaan in de wereld — die van een rabbijnse familie wier gezag gevestigd is op het vermogen om antwoord te geven op de vragen die het leven aan de Wet stelt. Het corpus van responsa, eerst in handschrift doorgegeven en twee eeuwen later gedrukt, is zelf een voorbeeldige vorm van deze massorah: de tekst gaat door tijd en rampen — plagen, oorlogen, ballingschappen — en vindt ten slotte zijn lezers.

Deze transmissie is niet zonder reconstructie. Zoals Sylvie Anne Goldberg aantoont door te analyseren hoe men joodse geschiedenis aan het begin van de twintigste eeuw heeft begrepen, projecteren families graag op hun oorsprong een ordelijk, samenhangend verhaal, soms meer continu dan de documentatie toestaat [Goldberg, Penser l'histoire juive, 2000]. De eerlijke genealoog moet deze verhalen ontvangen als bronnen — kostbaar om de beleefde identiteit te begrijpen — terwijl hij ze onderscheidt van verifieerbare feiten. Dit is waar Yerushalmi's grondleggende onderscheid tussen mémoire en histoire volledig betekenis krijgt: de familiale mémoire van de Bekhor is authentiek als mémoire, onafhankelijk van wat het archief kan of niet kan bevestigen [Yerushalmi, Zakhor, 1984].

De twintigste eeuw heeft de geografie van de oosterse Joodse families diepgaand herschikt. De Joodse gemeenschap van Bagdad, nog steeds bloeiend in het interbellum, werd geschokt door het geweld van de Farhoud in 1941, vervolgens door massale vertrekken na 1948 en tijdens de emigratieoperatie naar de jonge staat Israël in het begin van de jaren 1950. In enkele jaren tijd hield een duizendjarige gemeenschap op vrijwel te bestaan op haar grondgebied, waarbij haar leden zich voornamelijk naar Israël verspreidden, maar ook naar Europa, Amerika en Azië waar reeds commerciële contacten uit Bagdad bestonden.

Het erfgoed van de rabbijnse geslacht van Bekhor had niet zonder verlenging in deze transitieperiode. Een nakomeling van Rabbi Sadqa Bekhor Hussein met de naam Sadqa Hussein (1876–1961) — naamgenoot en geestelijke erfgenaam van de grote voorouder — onderscheidde zich als dayyan (rabbijnse rechter) en mohel in de Iraakse gemeenschap, eerst in Bagdad en vervolgens in Jeruzalem. Opgeleid in de Midrash Bet Zilkha, de grote babylonische talmoedische instelling, bracht hij een groot deel van zijn leven door aan het hoofd van de synagoge Shemesh Sedaqah (letterlijk: « De zon der gerechtigheid ») in de wijk Geula in Jeruzalem — waarvan de naam zelf een echo was van de titel van het werk van zijn voorouder. Hij was dayan van de Sefaradische Edah Haredit en vormde duizenden leerlingen, en vormde daarmee de laatste bekende schakel in een rabbijnse keten die meer dan twee eeuwen joods leven in Bagdad had doorlopen. Zijn opvolging werd verzorgd door Rav Yaakov Mutzafi, die hem opvolgde als rosh yeshiva en dayan.

Voor de dragers van de naam Bekhor, evenals voor alle judeo-oosterse families, betekende de breuk in het midden van de twintigste eeuw zowel een verlies — dat van een wereld, haar instellingen en haar begraafplaatsen — als een herstructurering in nieuwe nationale kaders. In Israël worden de naam Bekhor en zijn varianten in het Hebreeuws ingepast in het bevolkingsregister, waar het voorkomt onder de achternamen van oosterse en Sefaradische afkomst. De frequentiegegevens van namen in Israël, gekruist met de typologie van Aaron Demsky, bevestigen dat namen afkomstig van rituele voornamen zoals Bekhor goed geattesteerd zijn in de moderne Israëlische bevolking, onomastische getuigenissen van deze convergentie van diaspora's [Meest gedragen achternamen in Israël (bevolkingsregister)].

Deze moderne fase illustreert de beweging op schaal van mediterrane gemeenschappen: de overgang van een meereeuws lokaal verankering naar integratie in moderne nationale kaders, met wat dit meebrengt aan verwestering, professionele herstructureringen en identiteitsherformulering [Rubinstein-Cohen, 2011]. De naam zelf overleeft de migratie: hij blijft de dunne maar weerbarstige draad die de eerste geboren Hebreeër van oorsprong aan de hedendaagse verspreide generaties verbindt. En de heruitgave in Tel-Aviv en Jeruzalem van de responsa van Sadqa Bekhor Hussein — twee eeuwen na hun redactie — zegt meer dan enig discours de continuïteit van deze keten.

Rabbi Sadqa Bekhor Hussein (ca. 1699 – ca. 1743/1773) — צדקה בכור חוסיין. Geboren in Aleppo, werd hij in 1743 naar Bagdad gestuurd aan het hoofd van ongeveer vijftig Sefardische families, om het rabbinale lichaam van de gemeenschap die door de pest werd geteisterd, te herstellen. Benoemd tot opperrabbijn van Bagdad, oefende hij daar een beslissende invloed uit op de lokale cultuur en religieuze gebruiken, en voerde hij de Aleppose traditie in het Mesopotamische judaïsme in. Hij is de auteur van de responsa Sedaqah u-Mishpat (צְדָקָה וּמִשְׁפָּט), gepubliceerd in Tel-Aviv in 1975 en in Jeruzalem in 1978, een corpus dat de meest gedocumenteerde bijdrage vormt van een drager van de naam Bekhor aan de halakha. Zijn zonen Nissim en Yacoub stierven tijdens de nieuwe pestepidemie van 1772–1773.

Rabbi Shelomo Bekhor Ḥutzin (1843–1892) — שלמה בכור חוצין, bekend onder het acroniem Rashbaḥ (רשב"ח). Geboren in Bagdad in de lijn van Rabbi Sadqa Bekhor Hussein, was hij tegelijk posek, liturgisch dichter, journalist, vertaler, boekhandelaar en drukker. In 1872 publiceerde hij de eerste gedrukte Hebreeuws boekhandelscatalogus in het Oosten. In 1888 stichtte hij een Hebreeuws drukperij in Bagdad, waarvan de lettertypen uit Livorno afkomstig waren, en publiceerde hij zowel geboedenboeken als werken van tot dan toe onuitgegeven Baghdadische geleerden. Hij droeg bij aan de Europese Hebreeuwse pers en publiceerde in 1887 een Haggadah van Pessa'ch in het Hebreeuws en Arabisch. Zijn drukperij werd na zijn dood voortgezet door zijn zoon Josué.

Sadqa Hussein (1876–1961) — צדקה חוצין (Tzadka Chutzin in Asjkenazisch Hebreeuws). Sefardische dayan, mohel en geestelijk leider van de Irakische gemeenschap eerst in Bagdad en daarna in Jeruzalem, werd hij opgeleid in het Midrash Bet Zilkha. Hij stichtte en leidde de synagoge Shemesh Sedaqah in de wijk Guela in Jeruzalem, waarvan de naam terugverwijzde naar het werk van de stamvader en stichter van de lijn. Dayan van de Sefardische Edah Haredit vanaf 1929 tot zijn dood in 1961, vormde hij duizenden leerlingen op en bleef hij de grote geestelijke autoriteit van de Irakische Joden in Israël. Hij werd begraven op de begraafplaats van Sanhedria in Jeruzalem. Zijn opvolger aan het hoofd van de synagoge en de yeshiva was de Rav Yaakov Mutzafi.

Aan het einde van deze verrijkte reis verschijnt de Bekhor-lijn niet langer uitsluitend als een voorwerp van onomastische en culturele geschiedenis: zij openbaart zich als een rabbijnse keten waarvan de samenhang zich uitstrekt over meer dan twee eeuwen en drie gedocumenteerde figuren. Van de Sedaqah u-Mishpat van Rabbi Sadqa Bekhor Hussein in de 18de eeuw tot de synagoge Shemesh Sedaqah van zijn naamgenoot nakomeling in de 20ste eeuw, via de pers en de pen van Shelomo Bekhor Ḥutzin, loopt door de lijn dezelfde overtuiging: dat kennis — rabbijnse, juridische, redactionele — een dienst aan de gemeenschap is, en dat deze dienst zelf een daad van gerechtigheid is.

Historische eerlijkheid verplicht ons drie lagen te erkennen: het vastgestelde naamkundige feit — de afleiding van een rituele voornaam tot erfelijke familienaam; de historische waarschijnlijkheid — de diepe inbedding van een Bekhor-lijn in het baghdadisch jodendom in de 18de en 19de eeuwen; en de overgedragen herinnering — de betekenis die de dragers van de naam haar vandaag geven. Traditie en archief tegemoet treden, zonder de ene in de ander op te lossen, dat is de taak die het denken van Yerushalmi oplegt aan wie de geschiedenis van een Joodse naam wil schrijven [Yerushalmi, Zakhor, 1984].

Van alle waarden en deugden die de Joodse traditie door de eeuwen heen heeft gedragen, zal de Bekhor-lijn op een wonderbaarlijk samenhangende wijze het verbond van sedaqah en mishpat hebben belichaamd: gerechtigheid gematigd door goedheid, oordeel verlicht door zorg voor de ander. Dit is geen retroactieve reconstructie — het is de titel zelf die Rabbi Sadqa Bekhor Hussein voor zijn werk heeft gekozen, en die zijn opvolgers elk op hun eigen manier hebben voortgezet. De Rashbaḥ vertaalde de Haggadah voor degenen die geen Hebreeuws lazen; zijn nakomeling opende een synagoge voor de ballingen uit Irak in een wijk van Jeruzalem. De eerstgeborene — de bekhor — was in de Bijbel tot consecratie geroepen. Deze familie heeft van de consecratie tot dienst van de gemeenschap haar eigenaardig kenmerk gemaakt. De naam Bekhor blijft daarin wat hij van oorsprong was: het teken van een consecratie, gedragen door eeuwen en balingschappen heen.