Van 37 v.Chr. tot de 21e eeuw n.Chr., één bladzijde per eeuw: samenvatting, gebeurtenissen, persoonlijkheden, teksten en vertelling.
← Bekijk liever de historische samenvatting in twaalf tijdperken
Het Grote Boek van het Volk openen, betekent een onmogelijke belofte aanvaarden: 58 eeuwen vatten in 58 bladzijden. Van de eerste tabletten van Ur in Chaldea tot het uiterste heden, van het patriarchale zwerven tot de herwonnen soevereiniteit, gaat het erom het langste ononderbroken avontuur van herinnering te vertellen dat de mensheid heeft gekend — dat van het Volk van het Boek.
Dit verhaal is tweevoudig. Het is geschiedenis — gedateerd, met bronnen, bediscussieerd, gespannen door de plicht tot verifieerbaarheid. Het is herinnering — gedragen, gezongen, fluisterend doorgegeven van een grootmoeder aan een kind, nog levend in een gekozen voornaam of in een melodie van een piyyoet. Zakhor houdt beide samen, zonder ze te verwarren of in een rangorde te plaatsen.
Elke bladzijde bestrijkt een eeuw. Twaalf canonieke tijdperken geven ritme aan de tijdlijn — van het patriarchale tot het hedendaagse — en krijgen elk hun kleur en hun tempo. Elke eeuw opent met haar figuren, haar grondleggende teksten, haar breuken en haar continuïteiten, met de last die haar toekomt: de verwoestingen die men niet vermomt, de wedergeboortes die men niet verheerlijkt.
Lees op volgorde, struin een eeuw af, of duik in een heel tijdperk dankzij de chronologische lijn links. Elke bladzijde is tegelijk autonoom en schakel: verwijder de 6e eeuw en de hele continuïteit van het verhaal wankelt. Dat is de inzet van het Grote Boek van het Volk: in één enkele beweging de lange duur voelbaar maken van een erfenis die nooit heeft opgehouden bewoond te zijn.
Sumer, Egypte, Kanaän — het decor van de patriarchale wereld.
Abraham, Isaak, Jakob — het Verbond en de twaalf stammen.
Slavernij, Uittocht, Mozes, intocht in Kanaän, Richteren.
Verenigde monarchie, Eerste Tempel, verdeelde koninkrijken.
Babylon, Cyrus, herbouw van de Tempel.
Hellenisering, Hasmoneeën, Herodes, verwoesting van 70.
Javne, Misjna, Talmoeds, intellectuele ballingschap.
Soera, Poembedita, joods-Arabische gouden eeuw.
Rasji, Maimonides, kruistochten, Kabbala.
Inquisitie, 1492, Sefardische diaspora, Safed.
Chassidisme, Joodse Verlichting, emancipatie, migraties.
Sjoa, geboorte van Israël, wereldwijde diaspora.
58 eeuwen zijn zojuist voorbijgetrokken. Wat blijft er over wanneer men de laatste bladzijde heeft dichtgeslagen?
Allereerst de verwondering om een voortbestaan. Van Abraham tot vandaag, dezelfde aandrang: studeren, doorgeven, schriftelijk vastleggen wat mondeling werd ontvangen, en het geschrevene opnieuw tot leven brengen door de stem die het reciteert. Geen enkele andere beschaving zal dit gebaar zo lang hebben volgehouden, met zulke vasthoudendheid, doorheen zoveel talen — Hebreeuws, Aramees, Grieks, Judeo-Arabisch, Ladino, Jiddisch, Haketia, modern Hebreeuws.
Vervolgens het besef van wat niet is gezegd. Elke bladzijde hier is een synthese die duizend details opoffert — de zwijgende vrouwen van de genealogieën, de uitgewiste gemeenschappen waarvan men noch de naam noch de minhag heeft bewaard, de manuscripten verwoest door de pogroms, de branden, de Sjoa. Het Grote Boek van het Volk is geen graf: het is een uitnodiging opdat de lezeressen en lezers zelf weer doorgevers worden.
De 58 bladzijden sluiten niets af. Zij openen een drempel: die waar de collectieve geschiedenis van het Volk van het Boek de bijzondere herinnering van elke familie, elke plaats, elke naam ontmoet. Daar, in die verbinding, vindt Zakhor zijn betekenis. Het Grote Boek van het Volk roept om een ander boek, dit keer een bijzonder: het Grote Boek van uw lijn.
